Rosetta: precisieklus in de ruimte

Beeld Trouw: Michel van Elk

Na een reis van tien jaar en meer dan zes miljard kilometer moet het vandaag gebeuren. Als vanochtend om 9 uur 35 (Nederlandse tijd) alle seinen op groen staan, geeft het commandocentrum van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA in Darmstadt aan de sonde Rosetta zijn definitieve 'Go'. 28 minuten later - zo lang doet het radiosignaal erover om de sonde te bereiken - laat Rosetta haar lander Philae los, waarna deze aan een afdaling van 22 kilometer begint. Om zich te nestelen op een komeet genaamd 67P/Churyumov-Gerasimenko, kortweg 67P/C-G.

Het wordt een precisieklusje dat nog nooit is vertoond. De komeet scheert met een duizelingwekkende 55.000 kilometer per uur door de ruimte en sinds begin augustus vliegt de sonde met hem mee.

Rosetta heeft vanochtend al een soort duikvlucht ingezet en als het teken uit Darmstadt arriveert, laat ze haar lander los. Langzamer dan stapvoets en zonder hulp van enig stuurraketje gaat Philae op zijn doel af. Een afwijking van een paar millimeter per seconde en de lander vliegt zomaar voorbij aan de komeet, een brok van ijs en gruis in de vorm van een badeend, 4,5 kilometer in doorsnee en tollend om zijn as.

Harpoen
De landing moet zo langzaam omdat 67P/C-G nauwelijks zwaartekracht heeft om Philae mee te grijpen. Iets te veel vaart en de lander ketst van de komeet af. Het is de bedoeling dat Philae bij zijn landing een harpoen afschiet om zich te verankeren. Dan is het hier 16 uur 30.

Een half uur later weet ook het commandocentrum of de operatie is geslaagd.

De missie is dan nog niet afgelopen. Rosetta volgt de komeet nog ruim een jaar en is er dus bij als deze in augustus de zon rondt. Dat gaat Philae niet meer bewust meemaken. Rond maart is het vermoedelijk zo heet geworden op de komeet dat de lander uitvalt. Rosetta ziet alles dan nog dik een half jaar op gepaste afstand aan.

Eigenlijk was Rosetta ontworpen voor een andere komeet, 46P/Wirtanen, maar omdat er problemen waren met de lanceerraket, de Ariane 5, werd de vlucht uitgesteld en moest een nieuwe komeet worden gezocht.

Keuze genoeg, het zonnestelsel kent ontelbaar veel kometen. De meeste bevinden zich in de buitenregionen, in de Kuipergordel of de Oortwolk. Soms verandert er een van koers - door een botsing of de aantrekking van een grote planeet - en komt hij in een baan dichter bij de zon. Vaak is dat een langgerekte baan, van duizenden jaren, maar kometen uit de Kuipergordel draaien hun rondjes veelal binnen een jaar of twintig. Daarvan zijn er een paar honderd bekend en 67P/Churyumov-Gerasimenko is er één van (omlooptijd 6,5 jaar).

Brenger van leven
Kometen zijn relieken uit de begintijd van het zonnestelsel. Hun bouwmateriaal, voornamelijk ijs en gruis, is al 4,5 miljard jaar onaangeroerd. De missie van Rosetta moet meer inzicht geven over dat materiaal.

Allereerst het ijs. Aan de zogeheten isotopenverhouding is te zien of dat hetzelfde water is als in de oceanen. Zo ja, dan wordt de theorie nog aannemelijker dat de aarde haar water te danken heeft aan de inslag van kometen.

Spannender is de vraag wat er in het ijs van 67P/C-G zit. Uit eerdere observaties is bekend dat kometen organische moleculen bevatten. Maar welke moleculen? Wellicht zijn het aminozuren, de bouwstenen van eiwitten. Rosetta kan daar wat duidelijkheid over verschaffen, bijvoorbeeld of ze dezelfde structuur (links- of rechtsdraaiend) hebben. Dat zou een andere theorie staven. Dat kometen de brengers van het leven waren.

Livestream
Bekijk hieronder een livestream van de landing van de Philae.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden