Rosenthals en Kox’ geblaas is een kort geluk

De SP- en VVD-fracties in de Eerste Kamer dreigen het nieuwe kabinet te blokkeren. Dat dreigement is onparlementair, en past de oppositie niet.

Er wordt al weken voor gewaarschuwd: na de verkiezingen voor de Provinciale Staten, die eind mei de Eerste Kamer kiezen, dreigt de kans dat de nieuwbakken coalitie van CDA, PvdA en CU geen meerderheid heeft in de Senaat. Het kabinet-Balkenende IV zal dan vleugellam zijn omdat ieder voorstel dat wordt aangenomen in de Tweede Kamer, alsnog geblokkeerd kan worden in de Eerste.

Sinds 1918 hebben we zo’n situatie niet meer meegemaakt. Dat alleen al klinkt dreigend. Het vuurtje is de afgelopen weken opgestookt door de SP en de VVD, zeker ook door hun fractieleiders in de Eerste Kamer. Deze parttime politici geven ongezien aan dat ze tegen bepaalde voorstellen van de regering zullen stemmen, zoals inzake de AOW.

Een kabinet dat zich, terecht, voorneemt vooral samen met alles en iedereen buiten Den Haag op te trekken en naar allerlei partijen te luisteren, moet toch op zijn minst oog en oor hebben voor de gedachten van de niet-regeringspartijen in de Eerste Kamer. Zeker ook gezien het feit dat politici steeds het streven naar dualisme roemen. En wanneer men dualisme in de Tweede Kamer nastreeft, moet men het dualisme in de Eerste Kamer zeker niet vrezen. Sterker, daar kunnen wetsvoorstellen enkel beter door worden in kwaliteit en in draagvlak. Iedere bewindspersoon zal zijn begrotingen, plannen en wetsvoorstellen goed moeten verdedigen en uitleggen aan medestanders, maar ook aan (aanvankelijke) tegenstanders. De argumenten zullen nog sterker gebracht en gewogen moeten worden door kabinet en parlementariërs. Prima toch? Een dichtgesnoerd regeerakkoord met comfortabele meerderheden in beide kamers voldoet niet meer. Het parlement krijgt weer waar het recht op heeft: het primaat. Zeker ook in de Eerste Kamer, waar de politici altijd trots zeggen dat de kwaliteit van wetgeving voorop staat, moet het voor een bewindspersoon een uitdaging zijn te streven naar een meerderheid die meer omvat dan de coalitiepartijen. Wanneer in een deels ’vijandige’ Eerste Kamer een meerderheid wordt verkregen, moet de kwaliteit wel echt goed zijn. En daar gaan we met zijn allen toch voor? Misplaatste angst van de regeringspartijen dus.

Aan de andere kant het geblaas van Uri Rosenthal en Tiny Kox, de fractievoorzitters van VVD en SP in de Eerste Kamer, die nu al zeggen, voorstellen van de regering weg te zullen stemmen. Ze gaven voor de camera’s ook al enkele voorbeelden. Wat een ijdelheid. De one minute of fame. Ze doen ertoe. Vreemd, want het gaat toch altijd om de kwaliteit en robuustheid van wetgeving in deze chambre de réflexion? Dat moet toch leidend zijn en niet één of andere ordinaire meerderheid die het het kabinet lastig maakt. Het is ook niet verstandig van de VVD en de SP om op voorhand reeds zo nadrukkelijk te zeggen dat ze voorstellen van de regering zullen blokkeren, want dan hebben ze, indien ze straks om kwalitatieve redenen de coalitie van een meerderheid afhouden, bij het tegenstemmen altijd de schijn tegen. De burger zegt dan dat het is om politicus en opportunist te spelen in plaats van verantwoord volksvertegenwoordiger. Dat is niet goed voor henzelf, niet goed voor de rol van de Eerste Kamer en niet goed voor het wetgevingsproces.

Conclusie: de regeringspartijen moeten, juist wanneer ze kwaliteit van wetgeving nastreven, geen angst tonen voor een Eerste Kamer waar ze met een coalitieminderheid te maken hebben. Het moet een uitdaging zijn. Maar de oppositiepartijen moeten, juist als ze kwaliteit van wetgeving nastreven, niet arrogant zijn en nu al zeggen dat ze voorstellen, die nog niet eens bestaan, zullen wegstemmen. Beide zijn laakbaar en onparlementair.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden