Roseland veranderde, maar vergat Abraham Kuyper niet

Roseland Beeld
Roseland

De invloed van Abraham Kuyper werkt door in de Verenigde Staten. Hij bezocht het land en Trouw volgt na ruim een eeuw zijn spoor. Vandaag: Chicago

Albertine Bloemendal

In Chicago werd Abraham Kuyper als een held ontvangen door de gereformeerden van de stad. Hij droeg er een deel van zijn Stone Lezingen opnieuw voor, gaf een speech voor meer dan duizend man over ’De roeping van de Hollanders in Amerika’, was te gast bij de Holland Society en bezocht de Nederlandse immigrantenbuurten Pullman City en Roseland. Deze van oorsprong Hollandse buurten hebben sindsdien een ware metamorfose ondergaan. Waar Kuyper in 1898 Nederlandse immigranten in hun gereformeerde ’getto’ bezocht – en waar Barack Obama krap een eeuw later zijn carrière als buurtwerker begon – is nu niet meer veel van de Nederlanders te vinden, al zijn ze er nog wel.

De Nederlandse immigranten in Chicago vertegenwoordigden zo’n beetje alle sociale klassen, regio’s en religies: katholieken, calvinisten, lutheranen, joden, socialisten. Terwijl de andere Nederlanders gemakkelijk in de Amerikaanse samenleving opgingen vestigden de calvinisten zich in aparte enclaves: de Old West Side, Englewood, Roseland en South-Holland. Hier creëerden ze een geheel eigen zuil, geïsoleerd van de rest van de samenleving, met kerken, winkels, clubs en scholen. Deze Dutch ghetto’s maakten het de Hollanders mogelijk om van wieg tot graf in hun eigen Hollands-calvinistische gemeenschap te leven.

Mocht Kuyper vandaag terugkomen naar Roseland in het zuiden van Chicago, dan zou hij daar zeker opvallen, en denken dat hij verdwaald was. Men had hem trouwens afgeraden om naar die buurt te gaan, zoals men mij deed. Te gevaarlijk, met al die bendes en dealers.

Ik heb er afgesproken met dominee Tony van Zanten bij de Christian Reformed Church, een van de weinige overblijfselen van Roselands gereformeerde verleden. Het was, zei Van Zanten, niet moeilijk elkaar te vinden, vanwege onze huidskleur.

In de jaren zeventig onderging Roseland een ware metamorfose: binnen vijf tot tien jaar trokken bijna al de blanke bewoners weg om zich in de buitenwijken van Chicago te vestigen. Zwarten namen hun plaats in. Dit fenomeen (’White Flight’) vond in bijna alle Amerikaanse steden plaats. Toch zijn er volgens Van Zanten weinig andere buurten die in zo’n rap tempo veranderden als Roseland: „De blanken hadden het gevoel dat de controle weg was. Ze waren niet toegerust om crosscultureel te denken. Het drong niet tot ze door dat er interactie mogelijk was, dat we van elkaar zouden kunnen leren en elkaar zouden kunnen helpen.” Nu is 97 procent van de Roselandbewoners Afro-Amerikaan.

De kerken van de Christian Reformed Church lagen er verlaten bij nadat de van oorsprong Nederlandse bewoners naar de buitenwijken waren getrokken en daar kerkelijk onderdak hadden gevonden. Enkele gebouwen zijn in de loop van de tijd overgenomen door andere denominaties, zoals de baptisten, andere gingen tegen de vlakte. „Het was een heel moeilijke en pijnlijke tijd”, zegt Van Zanten. Terwijl bijna alle blanken uit Roseland wegtrokken besloot de oud-Calvin College student er juist met zijn gezin te gaan wonen om pastoraal werk te doen.

In een verlaten radiogebouw waar de gereformeerde kerk ooit haar back to God hour uitzond, richtte Van Zanten in 1976 Roseland Christian Ministries op, een pastoraal hulpcentrum. Ze vangen daklozen op, bieden hulp aan mishandelde vrouwen, delen voedsel uit en helpen om de economisch geteisterde buurt weer op te bouwen.

In de jaren tachtig vestigde de jonge Barack Obama zich als buurtwerker in Roseland waar hij zich onder meer bezighield met het opknappen van de slechte huisvestingssituatie. Roseland Christian Ministries was een van de organisaties die met zijn project meededen.

Uit het Christian Ministry Center groeide na enkele jaren ook weer de behoefte aan een gereformeerde kerk. Er werd een verlaten kerkgebouw gekocht en Van Zanten werd de dominee.

In 2004 kreeg hij een hersenbloeding, waarna de jonge dominee Joe Huizinga een deel van zijn taken overnam. Volgens pastor Joe mag Roseland er nu dan wel heel anders uitzien dan toen Kuyper er was, ze zijn hem niet vergeten. „Veel mensen mogen zijn verhuisd, maar wij zijn er nog en wij zijn nog steeds geworteld in de gereformeerde traditie. Kuypers’ nalatenschap werkt dagelijks door in het werk van Roseland Christian Ministries. Wij citeren hem regelmatig en denken na over soevereiniteit in eigen kring. Wij helpen veel mensen die dakloos zijn en herstellen en kopen verlaten huizen op, omdat wij geloven dat iedere vierkante centimeter van dat verlaten huis aan God toebehoort. Mensen, geld, scholen, kerken en bedrijven mogen Roseland hebben verlaten. God is er nog steeds.”

Roseland Beeld
Roseland
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden