Roosevelts 'roots' herleven

Voorvader van Amerikaanse president kwam uit Zeeland, dat een museum opent

Wie weet dat Franklin Roosevelt tot vier keer toe zijn eed aflegde als president van de Verenigde Staten op een Nederlandse statenbijbel? Het is een aardig detail dat wordt uitgelegd in het Roosevelt Informatiecentrum in Oud-Vossemeer. Dat wordt vandaag geopend door prinses Beatrix, in bijzijn van Roosevelt-nazaten. De voorouders van de Amerikaanse presidenten Franklin en Theodore zijn afkomstig uit dat Zeeuwse dorp.

Althans, daar gaan de Roosevelts vanuit, terwijl het keiharde bewijs daarvoor, ondanks veel naspeuringen, nooit boven water is gekomen. "Maar", zegt Kees de Koning, secretaris van de club die achter het informatiecentrum zit, "het is wel heel erg waarschijnlijk. Al vanaf het begin van de vorige eeuw doet de Amerikaanse tak onderzoek naar hun afkomst en zij twijfelen er niet aan."

Vast staat dat Claes Martenszen van Rosevelt de stamvader is van alle Rooseveltjes in de Verenigde Staten. Hij liet tussen 1650 en 1658 vijf kinderen dopen in de Nederduits Gereformeerde Kerk in wat toen nog Nieuw Amsterdam heette, de handelspost van de VOC. Vlak voordat de Engelsen de stad overnamen, kocht deze Claes op Manhattan een boerderij.

De hamvraag is waar deze Claes Martenszen precies vandaan kwam. Aangenomen wordt dat hij naar de nieuwe wereld vertrok vanuit de Republiek en wel van het Zeeuwse eiland Tholen. Daar lag namelijk een lap grond die al in 1481 bekend stond als het Rosevelt. Begin 17de eeuw bewoonde een Pieter Jorisse een boerderij op 't Rosevelt en dat werd zijn achternaam.

Volgens De Koning is het probleem dat in geen enkel doop- of kerkregister in die jaren de naam Claes Martenszen voorkomt die in verband kan worden gebracht met emigratie. "Ook niet wat daar een beetje op lijkt, want namen werden nog wel eens verbasterd. De documenten kunnen kwijt zijn geraakt, of zijn verbrand bij het bombardement op Middelburg in 1940."

Nu hadden de Zeeuwen van de geschiedenis rond Roosevelt nooit zo'n punt gemaakt als vanuit de VS niet altijd een levendige interesse was betoond voor Tholen. Want kon de viervoudige president Franklin Roosevelt Nederlands lezen? Nee, en toch wilde hij tijdens zijn inauguratie op die zeldzame statenbijbel uit 1686 zijn eed afleggen. Die is vanaf de zeventiende eeuw in het bezit van de familie en hiermee wilde de president zijn verbondenheid met zijn afkomst tonen.

De eerste die voor onderzoek naar Tholen kwam, was een neef van Theodore Roosevelt, van 1901 tot 1909 president. De neef moest zonder uitsluitsel naar de VS terug. Vervolgens stuurde Franklin, die een verre neef van Theodore was, in 1935 een voormalige partner van zijn advocatenkantoor naar Zeeland, Grenville Emmet.

Daarna verrichtte de directeur van de toenmalige VVV van Tholen onderzoek in de Verenigde Staten, wat volgens De Koning resulteerde in verschillende publicaties in kranten en zo raakten ook de bewoners van Tholen geïnteresseerd. "Het verhaal is sindsdien blijven rondzingen. Toen in 2010 de gemeente Tholen een toerismebeleid opstelde waarbij elk dorp een thema moest kiezen, waren we er in Oud-Vossemeer al gauw uit. Dat moest iets rond Roosevelt worden."

Het informatiecentrum komt in het monumentale Ambachtsherenhuis, waar in de schouw de naam Van Rosevelt en het familiewapen staat van een man die daar ooit ambachtsheer was. Verder zijn er stambomen van de Nederlandse en Amerikaanse Roosevelt-families te zien en correspondentie en foto's van prinses/koningin Juliana en de Roo-sevelts. Juliana was goed bevriend met Eleanor.

Er wordt daarom ook een zes minuten durende film vertoond van het bezoek dat Eleanor in 1950 aan Oud-Vossemeer bracht met haar zoon Elliott. Zij heette, om het verhaal rond te maken, van haar meisjesnaam ook Roosevelt. Zij was weer oomzegster van Theodore.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden