Rookgordijnen rond dieselgate dikker en dikker

null Beeld afp
Beeld afp

Tsja, zo kun je dieselgate natuurlijk ook noemen: het 'overoptimaliseren van de flexibiliteit' in de Europese wetgeving over uitlaatgassen. Dit eufemisme rolde vanmiddag uit de mond van Stavros Dimas, de Griek die van 2004 tot 2009 Europees Commissaris was voor milieu. Hij werd twee uur lang aan de tand gevoeld door de commissie van het Europees Parlement die uitgebreid onderzoek doet naar het sjoemelsoftware-schandaal met dieselauto's.

Christoph Schmidt

Na een lange reeks hoorzittingen met technische experts en vertegenwoordigers van de auto-industrie was Dimas de eerste politiek (oud-)verantwoordelijke die voor de onderzoekscommissie verscheen. En laat één ding duidelijk zijn: de 75-jarige Griek had geen goed woord over voor dat 'overoptimaliseren van de flexibiliteit' waaraan de autoindustrie zich jarenlang schuldig heeft gemaakt.

De sjoemelsoftware, waarmee fabrikanten hun auto's in laboratoria schoner deden voorkomen dan ze in werkelijkheid zijn, was immers al sinds 2007 verboden in de Europese Unie. Maar er waren dusdanig vage uitzonderingen in de wettekst gebouwd dat de industrie de boel toch wist te flessen. "Dat is tegen de geest van de wet", oordeelde Dimas. Uiteindelijk liep Volkswagen vorig jaar niet in Europa, maar in de Verenigde Staten tegen de lamp.

De Griekse oud-politicus was in zekere zin een wat ongemakkelijk doelwit voor de onderzoekscommissie. Hij behoorde destijds tot de 'goeien' van milieu. De 'slechten', die zaten bij de afdeling industrie, aan de andere kant van de commissie-schutting. Want als iets duidelijk is geworden uit het parlementaire onderzoek, is dat die twee afdelingen lijnrecht tegenover elkaar stonden als het ging om uitstootnormen voor auto's. Dat blijkt uit de interne communicatie van de Europese Commissie die aan leden van de onderzoekscommissie is overgedragen en die Trouw heeft ingezien.

Stavros Dimas Beeld Wikipedia / Creative Commons
Stavros DimasBeeld Wikipedia / Creative Commons

Grote verschillen
Al aan het einde van het vorige decennium had het wetenschappelijk bureau van de Europese Commissie, het Joint Research Centre (JRC), geregeld aan de bel getrokken dat er grote verschillen waren tussen de schone laboratoriumuitstoot van dieselauto's en de vieze resultaten op de weg. Maar die informatie werd stil gehouden.

In november 2014 schreef de hoogste ambtenaar van de afdeling milieu van de Europese Commissie een brief op hoge poten naar zijn collega van de industrie-afdeling, waarin hij hem 'nogmaals' vraagt waarom er nog steeds niets is gebeurd met de zich opstapelende sjoemelsoftware-aanwijzingen.

"Natuurlijk waren er meningsverschillen", erkende Dimas vanmiddag. "Sommige Eurocommissarissen waren loyaler aan hun portefeuille dan anderen." De naam van Günter Verheugen noemde hij niet, maar die zweefde de hele middag wel door de zaal. De Duitse oud-Eurocommissaris voor industrie (2004-2010) heeft, meer nog dan Dimas, iets uit te leggen over de invloed van de autolobby op zijn toenmalige, machtige functie.

Geheimhouding
Verheugen weigerde aanvankelijk voor de parlementaire onderzoekscommissie te verschijnen, maar na vier uitnodigingen is hij toch door de knieën gegaan. Zijn hoorzitting is op 30 augustus.
De Europarlementariërs hebben de afgelopen weken hun beklag gedaan over de tegenwerking die ze zouden ondervinden van de Europese Commissie. Opgevraagde documenten komen niet of met grote vertraging binnen. Voor het mogen inzien van de meest onschuldige notulen van vroegere ambtelijke vergaderingen moeten de parlementariërs allerlei ingewikkelde geheimhoudingsverklaringen ondertekenen. Dat weigeren ze.

De onderzoekscommissie heeft zelfs gedreigd het werk na de zomer tijdelijk stil te leggen in afwachting van de benodigde informatie.
Opgetrokken wenkbrauwen waren er ook over de overplaatsing van een mogelijke sleutelfiguur in het onderzoek, JRC-directeur Giovanni De Santi. Deze grote uitlaatgas-expert heeft meer dan tien jaar voor het JRC gewerkt en zou de onderzoekscommissie alles kunnen vertellen over de JRC-testresultaten in al die cruciale jaren. Maar per 1 juli heeft hij een andere baan gekregen en wordt hij zorgvuldig weggehouden bij pers en parlement.

Maandag en dinsdag bezoeken enkele leden van de parlementscommissie de JRC-faciliteiten in het Italiaanse Ispra.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden