Roofkunst in aantal musea

Verschillende musea hebben kunstwerken in hun collectie die joden in de Tweede Wereldoorlog moesten afstaan. Dat blijkt uit het gisteren gepresenteerde rapport 'Museale verwervingen 1940-1948' van de Nederlands Museumvereniging.

Zo'n vierhonderd musea onderzochten hun collecties. Commissievoorzitter R. de Leeuw, directeur van het Rijksmuseum, vindt het moeilijk na anderhalf jaar onderzoek precieze aantallen te noemen. Veel musea zijn nog bezig met een inventarisatie.

Uit het onderzoek blijkt onder meer dat het Groninger Museum een schilderij van Max Liebermann bezit, dat in de oorlog zonder toestemming van de joodse eigenares is verkocht. Zij had de vermissing gemeld, maar niemand vertelde haar dat het doek in Groningen gevonden was. Het Rijksmuseum beschikt over een krijttekening van Theophile de Bock, die de Liro-bank in 1943 heeft laten veilen. Ook de herkomst van stukken uit de collectie van het Joods Historisch Museum staat ter discussie.

Het is verheugend, vindt de commissie, dat veel particulieren hun kunstwerken in de oorlog bij musea konden veiligstellen. Sommige musea waren echter niet van plan de kunstvoorwerpen terug te geven. De commissie sluit niet uit dat het 'eigenbelang van het museum' de doorslag gaf.

,,Dit rapport moet vooral fungeren als aanjager van vervolgonderzoek'', zei De Leeuw gisteren. Een probleem vormt de veelal gebrekkige documentatie. ,,Bijna alle archieven bevatten lacunes. Sommige gaten zijn bewust gecreëerd, doordat er bijvoorbeeld schuilnamen zijn gebruikt.''

De commissie adviseert in een gedragscode hoe om te gaan met kunst waarvan de herkomst onduidelijk is. Musea worden opgeroepen geen verjaringstermijnen te hanteren wanneer er sprake is van 'moreel onrecht'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden