Roofbouw, ook in de liefde

Bekroonde Franse roman koppelt twee gestreste managers

David is 42, getrouwd en vader van twee kinderen als hij op straat een vrouw ziet lopen die hem op slag fascineert. Drie uur lang volgt hij haar discreet. Dan doet zich een gelegenheid voor om haar aan te spreken. De twee krijgen een intense verhouding die zowel voor hem als voor haar tragisch eindigt. Meteen op de eerste bladzijden van zijn relaas mijmert David dat het misschien beter was geweest als zij elkaar nooit hadden ontmoet. "Dan had Victoria iets minder dan een jaar na onze ontmoeting niet de dood gevonden. (...) Dan zou ik nu niet eenzaam en gescheiden van Sylvie en de kinderen in een weghotelletje in de Creuse zitten tobben over mijn schuld. Dan zou ik nu niet gebroken zijn door de rol die ik in dit drama heb gespeeld, en ook niet door de twee dagen voorlopige hechtenis die er het gevolg van waren."

Maar dit citaat is niet volledig. Op de plaats van de puntjes staat er ook nog: "Dan zou ze nu nog leven." Reinhardts boek bevat veel van zulke overbodige zinnen. Het ontbreekt ook niet aan beeldspraak die flink ontspoort. Zo meldt de schrijver van een vrouw dat 'haar blik van binnenuit scheen te worden beroerd door allerlei gevoelsbewegingen die me welgezind leken.'

Toch werd het boek in Frankrijk genomineerd voor drie van de belangrijkste literaire prijzen van het land, en dat is niet onbegrijpelijk. Want de schrijver is wel een voortreffelijk en fijnzinnig psycholoog, met een groot gevoel voor de manier waarop de relatie tussen mensen zich ontwikkelt en kan veranderen als gevolg van dingen die sterker zijn dan de wil van de betrokkenen. Bovendien heeft hij een scherp oog voor de perverse kanten van het roofbouwkapitalisme dat dezer dagen hele delen van onze maatschappij als rokende puinhopen achterlaat.

Victoria is directeur human resources bij een multinational in Londen. Zij houdt zich op in de top van de maatschappelijke piramide. Ze moet keihard werken, maar verdient enorme salarissen en bonussen, en kan zich alles veroorloven wat ze wil. Haar positie is onaantastbaar. Juist daarom snakt ze naar risico's.

David daarentegen zit tussen twee vuren. Hij is belast met het toezicht op de bouw van een enorme kantoortoren in de Parijse wijk La Défense. Die moet, op straffe van miljoenenboetes, op tijd af komen. David mag dan als een topmanager gelden, en ook niet onaardig verdienen, de prijs die hij daarvoor moet betalen is hoog: langzaam wordt hij vermalen tussen de opzettelijk onredelijke eisen van zijn opdrachtgevers die hem voortdurend dwingen op de grens van zijn kunnen te presteren en het onvermogen van de uitvoerders, die het onmogelijk maakt aan die eisen te voldoen.

Wat deze ongelijke positie betekent voor de twee geliefden, en vooral ook hoe een flirt ontaardt in onbedoelde psychische sloop, onthult Reinhardt in een soms bijna plagend traag tempo, waarmee hij de spanning onweerstaanbaar opvoert. Het dreigt pas echt mis te gaan als de twee geliefden seksuele spelletjes met elkaar beginnen te spelen. Om die boeiend te houden moeten ze steeds verder gaan. Dat kan slechts uitlopen op een teleurstelling of op een drama.

Om van literatuur te kunnen genieten helpt het te beseffen dat in iedereen iets duisters schuilt dat heel slecht kan uitpakken. Literatuur, en kunst in het algemeen, is niet bedoeld voor mensen die denken dat het leven overzichtelijk in elkaar steekt, maar voor mensen met een goed ontwikkeld gevoel voor tragiek en ironie, die de ongerijmdheden van het leven savoureren in de wetenschap dat dàt nu eenmaal is waar we het mee moeten doen. Bij Éric Reinhardt zijn zij aan het goede adres.

De manier waarop de auteur de spanning in zijn verhaal houdt, is bewonderenswaardig. Wie aan het boek begint, zal het niet snel wegleggen. Alleen een kniesoor als ik zal zich in de vaart van het verhaal storen aan woordcombinaties als 'echt oprecht' en vergelijkbare kleine ongerechtigheden.

Éric Reinhardt: Het Victoriasysteem. Uit het Frans vertaald door Katrien Vandenberghe en Martine Woudt. De Arbeiderspers, Utrecht-Amsterdam-Antwerpen; 429 blz. euro 24,95

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden