Rood Spanje viert weer feest na verkiezingswinst van de PSOE

Pedro Sánchez en zijn vrouw Begona Gomez vieren de overwinning van de PSOE. Beeld EPA

Met de overtuigende verkiezingswinst van de Partido Socialista Obrero Español (PSOE) is de sociaaldemocratie in Spanje terug van weggeweest. Een bijzondere uitslag, want in tegenstelling tot de gestage neergang van menig Europese zusterpartij, gaat het ‘de roden’ in Spanje juist voor de wind.

De sociaaldemocraten haalden tijdens de Spaanse verkiezingen maar liefst 123 van de 350 parlementszetels binnen. Dat is het beste resultaat sinds 2008, waarna de kredietcrisis in Spanje om zich heen greep en de kiezer liever een conservatieve regering zag. 

Vier jaar terug glipte het linkse monopolie de PSOE nog tussen de vingers. Het activistische Podemos en haar regionale filialen wisten bij de stembusgang in 2015 een aanzienlijk deel van de kiezers op de linkerflank voor zich te winnen. De conservatieve Volkspartij bleef ondertussen de dienst uitmaken.

Waarom keert de Spaanse kiezer dan nu toch terug naar traditioneel links? Dat komt volgens politicoloog Pablo Simón van de Carlos III universiteit in Madrid niet per se omdat het sociaaldemocratische gedachtegoed opeens weer omarmd wordt. Nee, hij denkt dat veel kiezers de PSOE kozen als een ‘noodoplossing’, namelijk om een rechtse regering gesteund door het rechts-nationalistische Vox af te wenden. “De kiezer heeft gekozen voor gematigdheid in het centrum om extremen te vermijden”, duidt Simón de verkiezingsuitslag.

De politicoloog denkt dat de kiezer de sociaaldemocraten ook wist te vinden omdat Sánchez in zijn eerste termijn belangrijke thema’s als ongelijkheid op de arbeidsmarkt op de agenda zette en zicht bereid toonde tot politieke samenwerking.

Veto

Sánchez kwam in juni vorig jaar aan de macht nadat hij de regerende conservatieve Volkspartij met een motie van wantrouwen had weggestuurd. Al na acht maanden moest hij wegens gebrek aan steun voor zijn begroting opnieuw verkiezingen uitschrijven.

Terwijl Podemos, de radicaal-linkse rivaal van de PSOE, zetels verloor, deed ook het centrumrechtse Ciudadanos goede zaken. Een meerderheidsregering van PSOE en Ciudadanos met in totaal 180 zetels zou mogelijk de meest representatieve en stabiele coalitieregering opleveren. Maar de ‘centrum-stem’ betekent toch niet dat er nu ook een Spaanse centrum-regering komt. 

Ciudadanos – dat zich ooit ook sociaaldemocratisch noemde – heeft namelijk een veto uitgesproken tegen deze samenwerking. De partij meldden maandag liever als leider van de rechtse oppositie te fungeren. De PSOE laat ondertussen juist vol zelfvertrouwen weten best alleen een linkse minderheidsregering te willen vormen. Al kan het ook, net als tijdens de vorige regering-Sánchez, weer steun verwachten van radicaal-links en regionale partijen voor een meerderheid.

Van snel formeren zal het waarschijnlijk niet komen. De partijen blijven in de geharnaste houding vanwege komende belangrijke verkiezingen  – regionale, gemeentelijke en Europese verkiezingen – op 26 mei. Daar worden de nieuwe machtsverhoudingen verder uitgetekend. Politicoloog Simón verwacht dan meer sociaaldemocratisch succes. “Het Iberisch schiereiland, inclusief Portugal, verzet zich tegen een extremere trend in de rest van Europa en zal bijdragen aan stabiliteit.”

Lees ook: 

Links wint de verkiezingen in Spanje, maar de nationalisten rukken op

Links Spanje heeft de verkiezingen gewonnen, maar versplintering maakt regeren moeilijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden