Ronduit Praise stopt

Orthodoxe jongeren ¿ vooral meisjes ¿ komen beleving opdoen bij Ronduit Praise. (FOTO VICTOR VAN DER GRIENDT)

Met een popband evangelische liederen zingen, was twintig jaar geleden vernieuwend. Nu is pionier ’Ronduit Praise’ overbodig geworden; kerken houden hun eigen praise-avonden. Deze week geeft ’Ronduit Praise’ de laatste concerten ooit.

In de tijd dat ’Ronduit Praise’ van de Evangelische Omroep ontstond, had het begrip samenzang een oubollig imago, zegt voorganger Wim Grandia.

Hij was degene die Ronduit Praise bedacht en zeventien jaar lang uitvoerde, eerst als zangleider en prediker, later alleen als prediker en eindverantwoordelijke. „Samenzang deed denken aan trapharmoniums en bejaardenhuizen. Deze jongerengeneratie vindt het nog steeds leuk om te zingen, maar vraagt om een andere muziekstijl, bedacht ik me. Het zingen van christelijke liederen, begeleid door een rockformatie was tot dan toe voorbehouden aan evangelische en charismatische groepen en gemeenten.”

Dat veranderde toen de Evangelische Omroep in 1988 startte met ’Ronduit Praise’: ieder jaar vier tot zes concerttours van elk vier avonden, her en der in het land. De opzet van een avond was altijd hetzelfde: veel zingen, vooral uit de evangelische liedbundel ’Opwekking’, met af en toe een psalm of gezang. Halverwege hield Grandia een preek met een bekeringsoproep.

Het concept sloeg meteen aan. Vanaf het begin kwamen er 600 tot 700 bezoekers per avond. Na twee, drie jaar werd het gemiddelde gehaald van 800, 900 mensen. Met uitschieters van vijfduizend personen in Ahoy’ in Rotterdam en – binnen de biblebelt – al snel tweeduizend bezoekers. Praise reisde ook af naar Israël, Suriname en de Antillen.

Om het ’meezinggehalte’ hoog te houden, mochten er van de twintig nummers maximaal drie onbekend zijn. Dat leidde geregeld tot discussies met de professionele muzikanten die meer nieuwe nummers wilden zingen, vertelt Grandia. Sommige liederen – zoals het grijs gezongen ’De Heer regeert’ – konden zij „bijna niet meer uit hun strot krijgen.” Grandia lacht om de herinnering. „Dan zetten we zo’n lied in met enige weerzin, maar gaven elkaar halverwege een knipoog, waarmee we wilden zeggen: Maar kijk eens wat er gebeurt in de zaal. Mensen komen hier voor het feest van de herkenning.”

’Ronduit Praise’ trok en trekt opvallend veel kerkleden uit de gevestigde, orthodox-protestantse hoek. Een avondje bijtanken in de geloofsbeleving.

Uit recent afstudeeronderzoek van EO-event-producer John Grandia (zoon van) blijkt dat ruim de helft van de bezoekers uit die contreien afkomstig is, vooral uit de Nederlandse hervormde kerk (nu PKN), de christelijke gereformeerde kerken, de Nederlands- en de vrijgemaakt-gereformeerde kerken.

Toen Grandia ’nog jong en onbezonnen was’, heeft hij weleens gezegd dat „jonge mensen uit de traditionelere kerken mij vaak vertelden dat zij in hun kerken mochten gelóven, maar dat ze bij ’Ronduit Praise’ ook mochten vóelen.”

„Geloven was voor hen vaak puur rationeel”, verklaart hij die opmerking. „Preken gingen over hun hoofden heen. Bij ’Ronduit Praise’ werden ze in hun hart geraakt. Ik kreeg veel gedoe met die uitspraken. Nu ik ouder en wijzer ben, zou ik die uitspraken willen nuanceren, maar ik vind wel dat er een kern van waarheid in zit.”

Grandia denkt niet dat ’Ronduit Praise’ een rol heeft gespeeld in de huidige groei van evangelische gemeenten, ten koste van de gevestigde kerken. „Ik heb nooit gehoord dat jongeren overstapten door ons. Wél merkten wij dat veel jongeren zich vervreemd voelden in hun kerk, het daar saai vonden, en op zoek waren naar ervaringen en beleving in het geloof. Deze generatie is een belevingsgeneratie. Maar ik heb altijd tegen hen gezegd: blijf zitten in de kerk waar je zit en verroer je wél. Richt daar een band op of organiseer een gebedsavond, maar blijf in je kerk.”

Naast alle populariteit was er ook veel kritiek. Discussies met de achterban, onder wie de EO-correspondenten (regiovertegenwoordigers), gingen er pittig aan toe. Grandia: „Zij vroegen bijvoorbeeld: zijn al die lichteffecten en dat enorme volume niet heel erg goddeloos? De pop- en rockuitingen vonden ze een vorm van wereldgelijkvormigheid. Vrije uitingsvormen als klappen en de handen in de lucht heffen, vonden ze erg charismatisch. Ook was er veel weerstand over de bekeringsoproep elke avond. Dat bracht theologische kwesties als de predestinatieleer ter sprake: kun je wel mensen uitnodigen om te kiezen voor God? Is het niet zo dat God uitkiest wie bij hem horen?”

Voor tegenargumenten om de kritiek te pareren, heeft Grandia zich naar eigen zeggen altijd beroepen op de Bijbel. „Zo wordt in Nehemia 12 vers 42 gesproken over een feest voor God met zo’n grote vreugde dat het in de wijde omtrek te horen was. Nou, dat moet ook behoorlijk luid geweest zijn. Ook in de Bijbel worden veel muziekinstrumenten gebruikt zoals snaar-, slag- en blaasinstrumenten en handen omhoog gestoken. Tegelijk waren er tijdens de concerten ook altijd stiltemomenten. Ik heb altijd gezegd: ik ben niet gevoelig voor tradities. Ik vind ze niet fout, maar ook niet heilig. Ik vond het mooi om te zien dat deze discussies, die vaak heftig emotioneel begonnen, eigenlijk altijd goed afliepen. Elkaar overtuigen lukte niet, maar we konden we de stijlverschillen accepteren.” Daarna verstomde de kritiek.

Vier jaar geleden veranderde ’Ronduit Praise’ ingrijpend. Het publiek en de band verouderden, meer dan de helft van het publiek was ouder dan 25 jaar. Het aantal bezoekers liep iets terug. Wim Grandia had zich al eerder teruggetrokken. Steven van Kranenburg kreeg als nieuwe zang- en projectleider de opdracht om ’Ronduit Praise’ te verjongen. Hij verving alle bandleden door jonge, multiculturele muzikanten. De band werd uitgebreid met meer zangers (zeven in totaal) en een blazersensemble die een meer funky ’black gospel’-stijl speelde. Videofilmpjes werden vertoond, de vocalisten liepen heen en weer over het podium om het publiek te enthousiasmeren, net als bij een gewoon popconcert.

Het werkte. In het voorjaar van 2008 was het aandeel 25-plussers verlaagd naar 38 procent, ook steeg het bezoekersaantal naar een gemiddelde van ruim duizend, onder wie overigens ruim tweederde vrouw. Tachtig procent zei er te komen ’om Jezus te aanbidden’, dertig procent kwam ook ’voor de band’, met een gemiddelde waardering van 8,4.

Natuurlijk was er ook toen kritiek. Van Kranenburg: „Sommigen vonden ons te explosief, zeiden dat we de aandacht te veel op onszelf richten. Dat deed een beetje pijn, juist omdat ik wist dat onze professionele muzikanten zich juist dienstbaar opstelden. Maar verder trok ik me er niet veel van aan.’’

Muzikant Marcel Zimmer was een van de ’oudere garde’ die de band moest verlaten. Hij vond het zelf prima dat de ’oude knakkers van tegen de veertig’ plaats maakten voor een ’frisse wind’. Maar: „Sommige muzikanten moesten er wat traantjes om laten.”

De tien jaar bij de band bracht hem veel goeds, zegt Zimmer. Enkele van zijn zelfgeschreven nummers kwamen in de Opwekkingsbundel terecht. „Het mooiste vond ik dat mensen over kerkmuren heen enthousiast waren en massaal naar voren kwamen bij bekeringsoproepen.”

Dat ’effect in de levens van mensen’ noemen Grandia en Van Kranenburg als een van de grootste effecten van ’Ronduit Praise’. Volgens hen hebben duizenden zich bekeerd tot God, hun zonden beleden of hun relaties met God, mensen en zichzelf hersteld. Van Kranenburg: „Ik merkte zo vaak dat er kwartjes vielen bij mensen, dat het besef doordrong dat God niet boos op hen is en dat hij onvoorwaardelijk van hen houdt. Het maakte mensen fysiek blijer. Het deed me realiseren dat God reëel is, geen kunstje.”

De veelgehoorde kritiek dat evangelische liederen oppervlakkig en theologisch kort door de bocht zijn, vindt Grandia ’makkelijk scoren’ van critici. „We deden zeker aan verdieping en verbreding. We hadden het erover hoe je gelooft op school en werk, ook als je het niet voelt.”

Toch stopt ’Ronduit Praise’, evenals de Ronduitconferenties en tienerweekenden. Dat veroorzaak ’een dubbel gevoel’, zegt zangleider Van Kranenburg. Volgens een EO-woordvoerster is de belangrijkste reden om te stoppen met ’Ronduit Praise’ dat het fenomeen zichzelf overbodig heeft gemaakt. Volgens haar hebben veel kerken inmiddels hun eigen rock- en praisebandjes, die hun eigen praise-avonden en sing-ins houden, geschoeid op de leest van ’Ronduit’. Daarmee is het oorspronkelijke doel – voorzien in ’de enorme behoefte aan activiteiten’ onder EO-jongeren – volgens de woordvoerster behaald.

Met een bandje in hun eigen kerk namen steeds minder mensen de moeite om naar een Ronduit Praise-avond te gaan, zeker in meer afgelegen plaatsen. Sinds begin dit jaar wordt bij de praiseavonden entree geheven. Maar ook dat bleek niet afdoende om Ronduit Praise rendabel te houden.

Bovendien wil de EO zich meer richten op omroepactiviteiten. Er worden nu nieuwe evenementen en concerten bedacht. Sommige krijgen een duidelijker verbinding met radio- en televisie. John Grandia adviseerde de EO in zijn afstudeeronderzoek om ’het belevingsaspect’ nog beter te benutten dan bij ’Ronduit Praise’, „jongeren nog meer het gevoel te geven dat ze ergens onderdeel van zijn.”

Nog twee laatste concerten – vrijdag in ’s Hertogenbosch en zaterdag in Zutphen – en dan eindigt het tijdperk ’Ronduit Praise’.

Vorige week bezocht Wim Grandia zijn laatste praiseavond, in Barneveld. Hij verheugde zich over het hoge kwaliteitsniveau. „Maar ik zie ook het risico van alles groter en mooier maken. Daar liep ik zelf vaak tegenaan. Dan werd het te veel een show, mensen werden bijvoorbeeld te close gefilmd voor tv. Dan vroeg ik me af waar het ook alweer om ging, en vaak schrapten we dan wat toeters en bellen. Maar vorige week merkte ik dat de showelementen ten dienste stonden van God. En het doel is altijd hetzelfde gebleven: Samen zingen om Jezus te aanbidden.”

(Trouw)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden