Rond Slotervaart hangt altijd de geur van wanbeleid. Was daar ook sprake van?

Een ambulance verlaat het terrein van het MC Slotervaart. Beeld ANP

Winst maken en uitkeren aan aandeelhouders, dat was ooit het plan van de ondernemers achter de failliete ziekenhuizen. Dat kwam er niet van.

De ondergang van het Slotervaart Ziekenhuis ging razendsnel. Het faillissement was nauwelijks uitgesproken vorige week, of personeel, patiënten en leveranciers hadden het Amsterdamse ziekenhuis al de rug toegekeerd.  Niet alleen Zorgverzekeraar Zilveren Kruis, iedereen trok er zijn handen af.  Het was het slotstuk in een verziekte verhouding tussen zorgverzekeraars en opeenvolgende ziekenhuisbesturen. Maar was er ook sprake van wanbeleid in het ziekenhuis? 

Wantrouwen was er in elk geval. Steven Fischer, de bestuursvoorzitter van de medische staf, herinnerde zich deze week in ‘Nieuwsuur’ een bijeenkomst over de redding van het ziekenhuis met verzekeraar Zilveren Kruis. Zakelijk en koel, zo omschreef hij de gesprekken.

De reden voor de koele verhouding ligt in het verleden. Al in 2013 botste Zilveren Kruis met de toenmalige bestuurder Aysel Erbudak. Zij brak de contractonderhandelingen met Zilveren Kruis af, omdat de verzekeraar volgens haar niet genoeg wilde betalen voor de zorg die het ziekenhuis leverde. Dat was ongekend, want zonder contract is het voor patiënten moeilijker hun ziekenhuiszorg vergoed te krijgen. Zilveren Kruis adviseerde daarop haar verzekerden voortaan niet meer naar het Slotervaart te gaan.

Erbudak was te ver gegaan, vond de raad van commissarissen van het ziekenhuis. Ze werd aan de kant gezet, waarna de zorgondernemers Loek Winter en Willem de Boer het ziekenhuis in 2013 overnamen. Dat verminderde het wantrouwen tussen verzekeraar en ziekenhuis niet. Sterker, de slechte resultaten van het ziekenhuis wakkerden het wantrouwen alleen maar aan. Mede daarom wilde Zilveren Kruis er deze week geen cent meer in steken. De verzekeraar geloofde niet dat het nog goed kon komen.

Dubbele petten

Ook in de andere ziekenhuizen van Winter en De Boer, de IJsselmeerziekenhuizen, viel het doek. Maar daar lijkt de situatie minder definitief dan in Amsterdam. Diverse zorgorganisaties hebben zich bij de curator gemeld en willen een doorstart maken met de ziekenhuizen in Lelystad, Dronten en Emmeloord.

Ook deze ziekenhuizen hebben een geschiedenis waarin zij een paar keer langs de rand van het faillissement liepen. Maar rond Slotervaart hangt altijd de geur van wanbeleid. Was daar ook sprake van? 

Bestuurlijke problemen heeft het ziekenhuis al jaren. Dat hebben Winter en De Boer niet kunnen oplossen. Sterker, zij zorgden eerder voor meer verwarring door hun dubbele petten. Zij waren namelijk zowel eigenaar van het ziekenhuis als bestuurslid. Dat kan voor tegenstrijdige belangen zorgen, want een bestuurslid wil dat het ziekenhuis de beste zorg levert, een aandeelhouder kijkt ook naar het rendement.

De zorgondernemers hebben inmiddels de schijn tegen. In NRC Handelsblad verscheen afgelopen zomer een artikel over het bedrijfje Cashcure dat betalingen aan het ziekenhuis afhandelde. Dat kostte Slotervaart jaarlijks 800.000 euro. De oprichter van Cashcure was een zakenpartner van Winter en had een prominente positie op de afdeling financiën van Slotervaart en de ziekenhuizen in Lelystad.

Verliezen

Er kwamen meer berichten die het wantrouwen jegens de zorgondernemers voedden. Over BV’s met aandelen in de ziekenhuizen die in belastingparadijzen waren ondergebracht bijvoorbeeld. Maar wil dat zeggen dat er wanbeleid is gevoerd? Afgaande op de verliezen zou het antwoord ‘ja’ kunnen zijn. “Er zijn dingen niet helemaal goed gegaan, maar daar volgt onderzoek naar”, zegt voorzitter van de ondernemingsraad Petra Meijer. Ze doelt daarbij onder meer op behandelingen die het ziekenhuis onder de kostprijs verrichtte en waar Slotervaart dus verlies op maakte. Bewijzen van wanbeleid zijn er volgens Meijer nog niet.

Zo komt er voorlopig een einde aan de plannen van Winter en De Boer met het Slotervaart en de IJsselmeer ziekenhuizen. Zij dachten winst te kunnen maken. Hoe, dat stipte Winter ooit aan in een rede aan de Nyenrode Business Universiteit in 2011. Hij zag een ‘medical mall’ voor zich, een ziekenhuis met allerlei gezondheidswinkels. Het ziekenhuis zelf zou zich moeten specialiseren en alleen bepaalde patiëntgroepen behandelen. Dat zou winst opleveren, want hoe vaker een specialist een handeling uitvoert, des te sneller en beter hij dat doet. Dat scheelt tijd, mankracht en geld.

Als het ziekenhuis dan eenmaal winst maakt, moet een deel daarvan naar de aandeelhouders gaan. Alleen dan loont het voor investeerder om geld in ziekenhuizen te steken, vindt Winter. Die mogelijkheid dat ziekenhuizen winst uitkeren, hangt al jaren in de lucht, maar tot nu toe zijn zulke plannen telkens gestrand op tegenwerking in Den Haag. Al heeft het ministerie van volksgezondheid dit jaar aangekondigd de mogelijkheid opnieuw te onderzoeken. 

Personeel wil ziekenhuis zelf overnemen

Een groep medisch specialisten van het Slotervaart doet een uiterste poging het Amsterdamse ziekenhuis te behouden. Zij willen het ziekenhuis zelf overnemen, zeiden zij tijdens de rechtszaak die de groep aanspande om het faillissement tegen te houden. Het gaat om 42 medisch specialisten en 45 artsen die de plannen steunen. Zij willen met de curator praten.

Om de overname te financieren, willen zij persoonlijke leningen aanvragen van 50.000 euro. Gezamenlijk levert dat 2,1 miljoen euro op. Dat geld is snel op als schuldeisers na een doorstart hun geld komen eisen. De curator heeft laten weten dat hij elke overnamekandidaat serieus neemt, dus ook de artsen.

Een paar maanden geleden opperden artsen ook al het plan om privégeld in het ziekenhuis te steken. Niet bekend is onder welke voorwaarden dat zou moeten gebeuren. De verzekeraar en de raad van bestuur zagen er in elk geval niets in.

De artsen denken nu meer kans te maken, onder meer omdat grootaandeelhouder Loek Winter is verdwenen. Vandaag maakt de rechter bekend of het faillissement wordt teruggedraaid. Mocht dat zo zijn en mochten de plannen van de artsen slagen, dan hoeft de nieuwe bestuursvoorzitter niet per se iemand uit de eigen gelederen te zijn, zo laten zij weten. 

De ontwikkeling van Slotervaart

1976

Slotervaart Ziekenhuis geopend

1997

Slotervaart wordt geprivatiseerd en gaat verder als stichting

2006

De firma van Aysel Erbudak koop het ziekenhuis

2010

Gemeente Amsterdam daagt Slotervaart voor de rechter wegens een niet terugbetaalde lening

2013

Onderhandeling over vergoedingen tussen Zilveren Kruis en Slotervaart lopen stuk

Raad van Commissarissen schorst bestuursvoorzitter Erbudak, waarna Zilveren Kruis en ziekenhuis alsnog een akkoord bereiken

Loek Winter van de MC Groep neemt Slotervaart over

2015

Slotervaart verkoopt heroïne aan verslaafden in opdracht van de overheid, maar zegt niets over de winsten

2018

Uitstel van betaling en faillissement

Lees ook:

‘Politieke en patiëntenchaos na faillissement ziekenhuis’

Een overhaaste verplaatsing van een zwaar zieke patiënt vanuit het failliete Slotervaart Ziekenhuis, zorgde vandaag voor politieke ophef. 

Waarom moet het Slotervaartziekenhuis zo snel dicht?

Verontwaardiging alom over de plotselinge sluiting van het Slotervaartziekenhuis. Waarom moet het zo snel allemaal? ‘Dit heeft niemand gewild.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden