Romeo en Julia in Fort Europa

De geliefden Winny en Nizar - zij uit Brabant, hij uit Tunesië - moeten vechten om bij elkaar te zijn. De roman 'Rafaël' van Christine Otten, die vandaag verschijnt, vertelt hun waargebeurde verhaal.

Hoe twee geliefden zich plots in het oog van de Arabische Lente-storm bevinden en hoe hun droom een nachtmerrie wordt; daarover gaat 'Rafaël', de nieuwe roman van Christine Otten die vandaag verschijnt. Een waargebeurd verhaal over twee mensen die voor hun liefde alles op het spel zetten.

Zomer 2010. Een brug badend in maanlicht; ruisende zee in de verte. Op het Griekse eiland Kos valt de Tunesische Nizar Khemiri op zijn knieën voor kapster Winny uit Brabant: "Wil je met me trouwen?" Winny Methorst voelde zich warm worden, zegt ze. "Hij was heel knap, in een wit overhemd en hartstikke bruin." Na vijf minuten denken geeft ze het jawoord. En in september, het eind van het toeristenseizoen, trouwen ze in het restaurant bij de brug. Op de trouwfoto straalt Winny in een witte halterjurk met kanten roesjes en lange sleep in de armen van een lachende Nizar in zilveren pak. Niets duidt erop dat Nizar in het jaar dat volgt grenzen zal moeten trotseren en zelfs zijn leven op het spel moet zetten om in augustus 2011 bij de geboorte van zijn zoon te kunnen zijn.

Op het moment dat Winny ja tegen Nizar zegt, kennen ze elkaar amper twee maanden. De 21-jarige Winny houdt kinderen bezig in een van de vele hotels op Kos. Nizar werkt er al zeven jaar als entertainer. Hij was een 'player', zegt Winny, en leefde op alcohol: "Hij ging slapen met een fles wodka en stond ermee op". Nizar zegt dat dat de enige manier was om zijn werk vol te houden: "Ik moest toeristen happy maken, als ik niet vrolijk ben lukt dat niet".

Nog herstellend van een scooterongeluk komt de voortstrompelende Winny Nizar op straat tegen. "Hij had een roze T-shirt aan en een zonnebril op." Hij brengt haar naar haar kamer. Ze kijken een film samen; Winny op bed liggend, hij op een krukje naast het bed. Het is een lange film, de kruk is hard, dus stelt hij voor om bij haar op bed te komen liggen. 'No way', zegt ze.

Nizars reputatie is hem voorgegaan en Winny is op haar hoede, maar hij is wel onweerstaanbaar knap. Eens per week heeft Winny een avond vrij; ze spreken af in een bar. Als Nizar niet komt opdagen, besluit ze na een paar sex on the beach-cocktails om drie uur 's nachts naar zijn hotel te gaan. "Als hij me aan zou raken, zou ik hem verrot slaan", zegt ze. Nizar ontwaakt uit een diepe roes als Winny haar vragen op hem afvuurt: hoe stel je je leven voor, wat beteken ik voor je, hoe zie je je toekomst? "Zij maakte iets in mij wakker", zegt Nizar nu. Hij realiseert zich dat Winny anders is dan de vele vrouwelijke toeristen met wie hij de nacht doorbracht. "Ze kwam van het andere eind van de planeet; als ze na het toeristenseizoen weg zou gaan, zou ik haar nooit meer zien, dus vroeg ik haar ten huwelijk."

Winny's vrienden en familie waarschuwen dat Nizar misschien op een verblijfsvergunning uit is, maar Winny twijfelt niet. "Hij nam me overal mee naar toe, zelfs zijn ex-vriendinnen moesten me zien. Had ik pijn aan mijn voeten, deed hij m'n schoenen voor me uit. Dat had ik nog nooit meegemaakt."

Arabische Lente

Het paar vertrekt naar Tunesië waar Nizars ouders net buiten de stad Sousse in een huis langs de snelweg wonen. Dan steekt op 17 december 2010 de Tunesische groentehandelaar Mohammed Bouazizi zichzelf in brand. De Jasmijnrevolutie breekt uit, het is het begin van de Arabische Lente. "Het was een catastrofe", zegt Nizar. Op de snelweg rijden tanks, er wordt regelmatig geschoten, traangas dringt het huis binnen en er is een avondklok. Winny is bijna drie maanden zwanger als ze na een ziekenhuisbezoek in een protest terechtkomt waarbij auto's met stenen worden bekogeld. Buitenlanders krijgen advies het land te verlaten maar Winny wacht liever op het toeristenvisum dat ze hebben aangevraagd. Als de Nederlandse ambassade in februari het visum - ondanks de garantstelling van Winny's ouders - weigert, haalt Nizar haar over alvast naar Nederland te vertrekken. "Ik zou haar volgen, ik had de oversteek naar Europa immers al eerder gemaakt."

In de kustplaats Sfax zetten mensensmokkelaars duizenden vluchtelingen per week op bootjes naar het 113 kilometer verderop gelegen eiland Lampedusa. Nizar wacht met anderen in een huis in het bos tot het weer goed genoeg is voor de overtocht. Dan is er opeens oogverblindend licht in de nacht, militairen omsingelen het huis. "Als je met meer dan vier mensen samen was, schoten ze meteen", zegt Nizar. Met hulp van lokale tieners weet hij aan de soldaten te ontkomen. Ondertussen zit Winny in Eindhoven bij haar moeder.

Nizar ontmoet een man die naar Engeland wil. "Ik zocht altijd sterke maatjes. Als het op zee mis gaat, gooien ze mensen overboord. De sterksten winnen." Om vijf uur 's ochtends staan ze in een rij klaar om naar de boot te zwemmen. Als Nizar eindelijk aan de beurt is, is de boot vol. Weer wacht hij, nu in een geblindeerde kamer. Om ontdekking te voorkomen praten ze zelfs niet met elkaar. Na een week gaat hij met 63 anderen voor het krieken van de dag de zee op. De mensensmokkelaars pakken mobiele telefoons af maar Nizar verstopt de zijne in zijn onderbroek. Midden op zee blijkt dat de achttienjarige kapitein niks van varen weet en als hij het bootje verkeerd op de golven legt, klinkt er gekraak. In Eindhoven ontvangt Winny een smsje: "Boat is broke..." Met een T-shirt wordt het gat provisorisch gedicht en al hozend komen ze over de landsgrens. Een passerende vissersboot gaat ervandoor als hij de schreeuwende vluchtelingen hoort. Pas bij Lampedusa worden ze gezien door een helikopter maar de vreugde is kort, omdat ze direct naar het vliegveld worden gebracht. Nizar belt Winny dat hij terug naar Tunesië moet. "Ik schreeuwde het uit van ellende", zegt Winny.

Nizar heeft zijn laatste vijftienhonderd euro aan de mensensmokkelaars betaald; met een antiek gouden horloge moet hij de volgende overtocht zien te bekostigen. Het lukt en hij komt aan op een overvol Lampedusa. Na de opstanden in Tunesië ontvlamde ook het protest in Algerije, Egypte en Libië. Er zijn op dat moment zo'n twintigduizend asielzoekers op Lampedusa, een eiland van twintig vierkante kilometer.

Winny is het wachten zat, zes maanden zwanger vliegt ze naar het eiland middenin de Middellandse Zee. "Ik snelde naar het kamp en daar was hij: lang haar, een baard, hij stonk. Iedereen klapte toen we elkaar omhelsden. Het was er verschrikkelijk. Die Italiaanse macho's behandelden hen als honden." Het Rode Kruis zegt dat, als Winny kan bewijzen dat ze echt getrouwd zijn, Nizar vrijgelaten zal worden. Ze maken de documenten klaar maar de Italiaanse politie weigert te ondertekenen. Winny is de wanhoop nabij. Als ze last krijgt van een harde buik, moet ze met een helikopter naar Sicilië worden overgevlogen; op Lampedusa is geen gynaecoloog. Nizar: "Via het Rode Kruis kon ik even weg uit het kamp. Geboeid in een busje, tussen politie in zwart." Winny: "Als een crimineel, een zware huurling. Gekkenwerk!" Tien minuten zien ze elkaar voor Winny vertrekt. Nizar: "Ik werd gek, woest was ik."

De spanningen op Lampedusa lopen op; in mei worden er al meer dan 35.000 asielzoekers geteld. Ze zitten bovenop elkaar en er hangen spandoeken op de hekken met 'We want freedom'. Journalisten stromen toe, en zo komt ook het verhaal van Winny en Nizar in de wereldpers terecht. Ondertussen ligt Winny in het ziekenhuis op het tweehonderd kilometer verder gelegen Sicilië plots aan een infuus, ze krijgt medicatie en begrijpt het Italiaans om haar heen niet. Daarom belt ze de hele dag door met Nizar als er iets vertaald moet worden. Als Nizar een huilende Winny aan de telefoon heeft gehad, breekt hij. "Ik voelde vuur. Ik zei dat ze - voor ons kind - naar Nederland moest gaan."

Acht maanden cel

Het vreedzame verzet in het kamp wordt grimmiger. Als de politie aanvalt, slaat Nizar, die al wekenlang van binnen kookt, een politieman met een schop tegen het hoofd. "Ik hield het niet meer. Ik móest weg, hoe dan ook." Vlak voor het laatste hek wordt hij gepakt en in elkaar geslagen. "Ik dacht dat ik doodging". Winny, die alles via de televisie volgt, krijgt de gehavende Nizar pas de volgende ochtend om elf uur aan de telefoon.

Nizar krijgt de schuld van de opstand en zal op Sicilië worden berecht. "Ik keek direct naar ontsnappingsmogelijkheden. Mijn enige gedachte was dat ik bij de geboorte van mijn zoon wilde zijn." Tijdens de rechtszaak zit hij geboeid aan handen en voeten op een stoel in een ijzeren kooi. Het vonnis luidt acht maanden voorwaardelijk.

Het uit opgestapelde containers bestaande kamp in Trapani waar Nizar terechtkomt was verschrikkelijk zegt hij. Nizar is er getuige van twee zelfmoordpogingen. Als straf moest je in de zon op je knieën op de scherpe kiezels zitten. Het is een kamp vol wanhoop maar voor Nizar lijkt de verlossing nabij als de hoogzwangere Winny opnieuw naar de vader van haar kind vliegt, nu mét een visum in zijn paspoort. Ze zien elkaar in een speciale bezoekerstent aan de rand van het kamp maar Winny heeft pijn, de baby heeft zich met zijn hoofdje naar beneden gedraaid. "Waarschijnlijk door de stress. Ik had veel kramp, wilde dat niet aan Nizar laten merken, maar hij zag het toch." Nizar: "Mijn vrouw leed pijn en werd per ambulance afgevoerd. De politie duwde me - alsof ik niks was - het kamp weer in. Ik had alle papieren in orde, maar ze lieten me niet gaan. Toen zei ik: genoeg. Al moet ik iemand vermoorden, ik ga weg."

Nizar bereidt met mensen die hij van Lampedusa kent een ontsnapping voor. Met de vele vluchtelingen in het kamp zijn ze een veelvoud van het aantal politiemannen. De uitbraak slaagt maar de politie in de stad kent hem; een bevriend Italiaanse journalist zet Nizar zo snel mogelijk op de bus naar een andere stad waar Nizar de trein naar Parijs neemt. Zijn angst voor politie en andere geüniformeerden is inmiddels zo groot dat hij 'uit een rijdende trein zou zijn gesprongen', zegt Nizar. Hij slaapt als hij een tik op zijn schouder voelt. Twee politiemannen. "Ik was in één keer kletsnat van het zweet. Ze keken naar mij, toen naar het paspoort. Met een lens bestudeerden ze het visum. Toen kreeg ik mijn paspoort terug en liepen ze door. Wat een geluk voelde ik."

Op 15 augustus 2011 wordt zoon Rafaël geboren. Nizar is erbij.

Inmiddels zijn de filmrechten van hun verhaal verkocht aan producent Rinkelfilm die ook de speelfilm over Lucia de B. maakte. De film draait waarschijnlijk eind 2016 in de bioscoop. Vandaag verschijnt de op hun liefdesverhaal gebaseerde roman 'Rafaël' van Christine Otten.

Winny: "Ik lees nooit, maar dit zal het eerste boek in mijn leven zijn dat ik helemaal ga lezen."

Italië heeft dit jaar al ruim 22.000 vluchtelingen opgevangen uit het Midden-Oosten en (Noord-)Afrika, ruim vier keer zoveel als in diezelfde periode vorig jaar. In 2013 bereikten in totaal 43.000 vluchtelingen de kusten van vooral Lampedusa en Sicilië. In het jaar van de Arabische lente, 2011, waagden 59.000 mensen de oversteek. In de overvolle kampen op Lampedusa, waar de Tunesiër Nizar zich bevond, brak toen een opstand uit. De overtocht is gevaarlijk, onlangs verdronken tientallen mensen toen een wrakke boot omsloeg. Volgens Italiaanse cijfers kwamen in tien jaar tijd 6200 mensen om in de wateren tussen Noord-Afrika en Sicilië, volgens anderen (zoals ngo's) zijn het er veel meer.

Gevaarlijke overtocht

Titel: 'Rafaël, een liefdesgeschiedenis' Auteur: Christine Otten Uitgeverij: Atlas contact Prijs: 19,99 euro

Paperback, 224 pagina's

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden