Romeinse brieven 16

Goede Week en Pasen in Rome. De aaneenschakeling van plechtigheden in verscheidene kleuren en stemmingen heb ik alle meegevierd in Sint Pieter met Joannes Paulus II als celebrant. Klein lid van de grote Kerk. Urendurende erediensten waarin het hoogtepunt van de heilstijd wordt overwogen.

Alles uiterlijk naar verwachting en daarom met aandacht voor innerlijk. Alles onpersoonlijk en daarom ieder persoonlijk opnemend. Alles verticaal gericht en daarom horizontaal bepaald. Herhaling in eenvoud. Viering van liturgie.

Pasen is mateloos en daarom nauwelijks toegankelijk. Met uitbundigheid is het moeilijker verkeren dan met droevenis. Hevigheid van tegenstellingen: begraven in de dood om de angel aan de dood te onttrekken. Licht gedoofd om te worden ontstoken. Woorden ontbreken.

Wat rest is 'Alleluia'. Verwachting, veertig dagen gevoed en tot rust gebracht op Stille Zaterdag, is voltooid en plotseling beloond.

Dit jaar te onwerkelijker omdat dichtbij aan de andere zijde van de Adriatische Zee de oorlog onder vermeend beschaafden niet wijkt en verdrijving en moord onder de menselijke soort voortgaan.

Mijn enige activiteit tijdens de vieringen betreft het uitreiken van communie, de overreiking van de geconsacreerde hostie aan gelovigen. Altijd al momenten van ontmoeting, zijn zij nu meer nog deling van gezamenlijke beleving.

Niet alleen kijk ik de gelovige aan, maar zonder uitzondering ook elke gelovige mij. Blikken van verstandhouding, eerbiedig en vooral blij. Wederzijdse bevestiging, bemoediging over en weer. Aanhankelijk van elkaar afhankelijk.

Meer dan andere jaren vind ik gelegenheid tot beleving van geloofsgeheimen die lijden en sterven van de Zaligmaker gestalte geven. Zo na Aswoensdag en Laetare, halverwege de Vasten, op Passiezondag - de pellegrinaggio delle sette chiese, de bedevaart langs zeven Romeinse basilieken, het oude gebruik, door menig priestercollege in acht genomen. Ook door het onze, de Anima.

's Morgens om halfacht vieren we de eucharistie in Santa Maria Maggiore, het bedehuis, toegewijd aan Maria, waar volgens de overlevering de relikwie zich bevindt van de kribbe.

Dan San Lorenzo buiten de muren, het graf van de getuigende diaken die daarom verbrand wordt, voor mij de mooiste kerk van de eeuwige stad om haar oude moderniteit.

Van daaruit Santa Croce in Gerusalemme, de basiliek waar de resten van het kruis bewaard worden. Hier treffen we priesters van een ander college die zich niet zoals wij beperken tot overwegingen maar die ook zingen - zacht en Gregoriaans: Crux fidelis inter omnes, arbor una nobilis, kruis van geloof onder alle, enige boom van edelheid.

Zeer nabij, slechts een korte weg gaands, ligt de moederkerk van alle kerken, de kathedraal van Rome, Sint Jan van Lateranen, waarvan de gevel ons van blankheid toestraalt in de zon van het middaguur.

We bidden de rozenkrans langs stedelijke en landelijke wegen en bereiken Via Appia en San Sebastiano met het grafmonument van de soldaat-martelaar. In perioden van onveiligheid werden naar hier gelegen catacomben vanuit de stad de relikwieën overgebracht van Petrus en Paulus, vandaar de roem van de plaats.

Vanaf deze basiliek is eertijds de Via delle Sette Chiese aangelegd die San Sebastiano verbindt met Sint Paulus buiten de muren, de majestueuze kerk bij Ostria met het graf van de apostel, ons volgende doel.

Tegen de Vespers beëindigen we de tocht bij het graf van de eerste paus in Sint Pieter. Hier wordt na afloop de doek van Veronica, waarmee zij volgens de overlevering Christus' gezicht heeft afgewist, ter jaarlijkse verering getoond.

Wanneer in de zevende eeuw de heilige plaatsen ontoegankelijk zijn geworden als gevolg van Arabische bezetting, neemt Rome met de martelaarsgraven - hier ook zijn Petrus en Paulus omgebracht - de plaats in van Jerusalem met het heilige graf.

De traditie van de huidige pelgrimage evenwel gaat terug tot het eerste heilig jaar, uitgeroepen door Bonifatius VIII in 1300. Toen werden alleen de vier hoofdbasilieken aangedaan, waarvan Petrarca bij gelegenheid van het tweede heilig jaar in 1350 geestdriftig verslag geeft. In 1552 breidt San Filippo Neri de pelgrimstocht uit tot die langs de zeven basilieken van nu. Jaarlijks voortaan, oorspronkelijk te lopen op aswoensdag. Waarom? Als vroom teken tegenover werelds carnaval.

Van de Goede Week moet ik vooral de Chrisma-Mis vermelden, omdat die in eenheid rond de bisschop van Rome zo anders wordt gevierd dan ik die ken in verdeeldheid rond de bisschop van Haarlem.

Ik doel niet zozeer op de feitelijkheid waarmee alle priesters in Rome de Heilige Vader onringden, allen rond het pauselijke altaar geschaard, maar vooral op de hernieuwing van de priesterlijke beloften van trouw die wij slechts beantwoordden met volo, ik wil.

Na afloop hebben we vóór de middagmaaltijd al het glas geheven op onze hereniging van beloften en voorts feestelijk gegeten en gedronken.

Na een hazenslaap zijn we teruggekeerd naar Sint Pieter - voor mijn liefste feest op het uur van het Laatste Avondmaal. Weer terug thuis bedenken we dat we vandaag acht uren in de kerk hebben doorgebracht. Te lang? Het kan vandaag niet lang genoeg zijn.

Na Goede Vrijdag wordt het Stille Zaterdag met uren van verblijf in de rust van het graf. Diepe stilte en louter rust. Stilte; want de Koning slaapt (naar Epifanius, bisschop van Constantinopel in de zesde eeuw).

Rust; want de Koning ontwaakt. Voor mij mag het alle dagen paaszaterdag zijn, dag van hoop in dromende uren van verwachting en van het blije dat zal komen zoals kinderen van nature weten en wij door bidden leren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden