Reportage

Romeinen komen in actie tegen het vuil in de stad

Lang leve de gaten in de weg, staat er vilein op het bord dat 'burgemeester Raggi' vasthoudt. Beeld AFP

De eeuwige stad was nooit erg schoon. Maar onder de nieuwe Vijfsterrenburgemeester nam de verloedering toe, klagen actievoerders.

Bomen die plotseling omvallen, bovenop rijdende auto's. Overvolle vuilniscontainers. Meeuwen die daar een feestmaal aan hebben. Voetgangers die op verbleekte zebrapaden worden aangereden. Gaten in de wegen. Stoepen vol onkruid. En nauwelijks een straat zonder zwerfvuil. Bezoekers die Rome eventjes aandoen, genieten in de binnenstad van de schitterende Trevi fontein, het indrukwekkende Colosseum en het prachtige Pantheon, maar veel mensen die hun leven in de eeuwige stad leiden, ergeren zich dagelijks dood aan wat zij bùiten het stadscentrum zien.

Vandaag kunnen die getergde Romeinen hun hart luchten voor de deur van burgemeester Virginia Raggi van de Vijfsterrenbeweging. Op het Capitool organiseren zes vrouwen, die niet aan een politieke partij zijn gelinkt, een partijloze sit-in. Het is de eerste in zijn soort. Woordvoerster Emma Amiconi: "Raggi zegt voortdurend dat alles goed gaat. Dat is niet waar. We vinden het verschrikkelijk om te zien dat onze stad zo wordt mishandeld." Hoeveel mensen komen opdagen, weten de initiatiefneemsters niet.

De Italiaanse hoofdstad met haar drie miljoen inwoners stond nooit bekend als de schoonste van het land. Maar de ergernis over de toenemende verloedering is nu wel erg groot, blijkt ook uit een peiling van de gemeente. De Romeinen geven de leefbaarheid van hun stad een 5,3. In 2012 was dat nog een 6,3. Als het gaat om de gemeentelijke dienstverlening eindigen het schoonmaken van de straten - met rapportcijfer 3,8 - en het ophalen van het vuilnis - met een 3,5 - onderaan. Ter vergelijking: het drinkwater krijgt een 7 en het gemeentelijke concertgebouw een 7,6.

Slaag

Die frustratie leidt er toe dat vuilnismannen van de gemeentelijke reinigingsdienst AMA soms klappen krijgen. En vorige maand gooiden boze burgers eieren naar ze. De oorzaak van de verloedering is een mix van mismanagement, inefficiëntie, een personeelsstop bij de overheid en geldgebrek. Ook belangrijk: eind 2014 bleek een lokale maffia-bende hoge gemeenteambtenaren om te kopen en obstakels op de weg van goed bestuur te zetten.

Dat het verder bergafwaarts is gegaan sinds Raggi met haar Vijfsterrenbestuurders in juni 2016 is gekozen, wijten critici vooral aan onkunde. De burgemeester en haar team blijken niet in staat om aanbestedingen behoorlijk te organiseren. Vaak deugen die vanuit juridisch oogpunt niet. Daardoor hebben bijvoorbeeld twee aanbestedingen voor het snoeien van bomen en het verwijderen van onkruid anderhalf jaar stilgelegen. Andere aanbestedingen worden te laat uitgeschreven. Dat was bijvoorbeeld deze zomer het geval, toen de burgemeester schapen op de plukjes groen met hoge begroeing wilde loslaten. Het was de bedoeling dat de dieren van half juni tot half juli zouden grazen, maar dat is niet gelukt omdat de aanbesteding pas eind juni klaar was. De initiatiefneemsters van de sit-in noemen het 'administratief analfabetisme'.

Maar zelfs administratieve genieën zouden worstelen met het schoonhouden van deze stad. Niet alleen heeft reinigingsdienst AMA een schuld van 1,2 miljard euro, het gemeentebedrijf wordt ook ernstig geplaagd door verzuim. En sinds een grote vuilnisstortplaats buiten Rome in 2013 werd gesloten, worstelt AMA met de vuilnisverwerking. Een deel daarvan is onlangs zelfs naar Oostenrijk gebracht. Raggi en haar voorgangers hebben de afgelopen jaren niet voor voldoende vuilnisverwerkingsinstallaties gezorgd.

De organisatoren van de sit-in beseffen dat Rome niet ineens een plaatje zal worden. Maar ze vinden het belangrijk om te laten zien dat ze het zat zijn. Woordvoerster Amiconi: "Wij houden van Rome, vol met erfgoed. We moeten haar niet alleen voor ons, maar voor de hele wereld verdedigen."

‘Ik wil mijn belastinggeld terug’

Daniela Brignone Historica Daniela Brignone (53) voert op een andere manier actie tegen de verloedering van haar stad. Ze woont in de wijk Prati, tegen Vaticaanstad aan. Het is een dure buurt vol advocaten, notarissen en tandartsen. Brignone is via haar facebookpagina 'Prati in actie!' bezig om een class action tegen de gemeente te starten. Ze eist de helft van de belasting die ze voor de stadsreiniging betaalt terug. De historica wil met tweehonderd man naar de rechter stappen. "Ik ben verbitterd", vertelt Brignone achter een kop groene thee in een elegant café. "Prati was een juweeltje, maar de stoepen worden hier niet meer geveegd. Het vuilnis wordt dagenlang niet opgehaald. Het kan niet dat we betalen voor een dienst die amper wordt geleverd."

‘Doet de gemeente het niet, dan doe ik het wel’

Emanuela Fiorenza Huisvrouw Emanuela Fiorenza (44) woont in het noorden van Rome, bij de Via Nomentana, en is lid van 'Retake Roma'. Die beweging heeft duizenden vrijwilligers die wekelijks de straat opgaan om de boel op te ruimen. Fiorenza is iedere woensdagochtend in de weer, samen met een groepje van zo'n twintig buren. "Al die troep is niet normaal", zegt ze, terwijl ze onkruid onder een boom weghaalt. "Ik wil niet dat mijn twee kinderen wennen aan een vieze leefomgeving. Klagen heeft weinig zin. Mezelf bij de situatie neerleggen kan, ik niet." Maar neemt ze zo niet een taak van de gemeente over? "Klopt. Maar als de gemeente geen geld en geen mensen heeft, moet ik zelf mijn handen maar uit de mouwen steken."

Lees ook:

De mistroostige kerstboom staat symbool voor het verval van Rome

De Italiaanse consumentenbond Codacons wilde hem eind 2017 onmiddellijk weg hebben: “Deze kerstboom is zó meelijwekkend dat-ie een belediging voor de Romeinen en de vele toeristen is”, vindt de voorzitter.

Zoekt Rome ruzie? Kom maar op, zegt de EU

Voor het eerst keurde Brussel deze week een nationale begroting in haar geheel af. Ook een primeur: Italië heeft lak aan de regels.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden