Romantische fratsen

Uitgerekend op het moment dat de VVD aankondigde met een miljoenen verslindende campagne (en met dank aan de vele sponsors) de glamour van de Amerikaanse verkiezingen royaal te willen overtreffen, maakte minister Pronk woensdagavond bij de Leidse alumnivereniging van politicologen een onthutsende balans op. Politieke partijen zijn 'zieltogende verschijnselen' geworden, sprak hij. Ze zijn 'op sterven na dood', vulde Leendert Bikker hem aan, communciatiedeskundige en tot voor kort adviseur van het CDA: in Den Haag houden ze er nog een soort 'openluchtmuseum' op na.

De Amsterdamse politicoloog Philip van Praag hoorde ervan op. Zoveel somberheid, zoveel laconiekheid ook. Beseften de heren wel dat ze een levensgroot probleem in huis hebben? Partijen waren een belangrijke pijler onder de democratie. Hoe moet dat verder? Je kunt de zaak wel camoufleren met een spetterende campagne, zoals de VVD wil. Maar, waarschuwde hij, koester daar geen al te hoge verwachtingen van. Het zou averechts kunnen uitpakken met als gevolg dat het publiek met een nog grotere boog om de politiek heenloopt. Die kant wilden de heren Pronk en Bikker niet op. Bikker schamperde dat hoe minder je te zeggen hebt des te groter het budget. Pronk wilde zelfs een verbod op sponsoring.

Zo tekende zich de patstelling af: hoe dan wel de politiek levendig te maken? Met die vraag vlamde bij beide heren toch nog het heilig calvinistische vuur op. Pronk onderstreepte het grote belang van partijen, om politici op scherp te houden en cohesie in de samenleving te brengen. Diep treurig vond hij het daarom dat er eigenlijk nog maar één politieke partij bestaat, de SP. Of liever gezegd twee, want het GPV vond even later ook genade in zijn ogen. Overigens ontslaat dit politici niet van de plicht toch hun nek uit te steken, aldus Pronk. Daarom weg met het regeerakkoord. Zelf wat vinden en je laten 'meeslepen' door majeure zaken als Kosovo en Europa, maar ook door je in te zetten om nu al onderhuidse tegenstellingen zichtbaar te maken, omdat je er anders door overrompeld wordt.

De mannenbroeder Bikker was het van harte met Pronk eens. In de tijd dat hij het CDA adviseerde was hij geschrokken van de 'terreur' die de compromismachine, die de partij in feite was, op mensen uitoefent. Aankomende CDA-Kamerleden kregen vooral te horen wat ze de komende vier jaar beslist niet moesten doen. Zijn recept tegen de dufheid van de politiek: als partijen geen politiek meer willen bedrijven laat de Kamerleden het dan zelf doen, door van hun hart geen moordkuil te maken. Het volk 'schreeuwt om mensen met visie, om mensen met een herkenbaar verhaal'.

Tijdens dit debat zat er één persoon, letterlijk, comfortabel achterover, het VVD-Kamerlid Philip Brood. Debat, visie, politisering, het laten zien van tegenstellingen, hij veegde al deze suggesties met een wijds gebaar van tafel. De samenleving kan zelf wel richting geven. Daar heb je de politiek niet voor nodig. Visies willen ontvouwen, dat zijn 'romantische fratsen'. Nederlanders zijn tevreden met de huidige situatie. Hooguit verwachten zij van de politiek dat zij de zaakjes fatsoenlijk regelt zonder al te veel ophef. Zolang politieke partijen daarom kandidaten leveren is er niets aan de hand. En mocht de politiek er echt een potje van maken, nou dan 'weten de mensen ons wel te vinden'.

Maar, werd hem tegengeworpen, dat is toch nog geen reden om de tegenstellingen zo weg te moffelen als 'paars' doet. Dat is toch de absolute dood in de pot? Nou, dat begreep hij ook wel. Waarom gebeurt het dan? En met die vraag kwam de aap uit de mouw: ,,Zodra je dat doet krijg je winners en verliezers. Dat risico willen we niet lopen. Trouwens, wie wordt daar wijzer van? Waarom zou je de samenleving daarmee opzadelen?'' Tjsa, goede vraag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden