Rollen in euthanasiedebat nu compleet omgedraaid

Liberalen teleurgesteld over advies van D66'er Schnabel, christelijke partijen dit keer blij

Het is nog niet heel vaak vertoond: christelijke partijen die blij zijn met een advies over euthanasie, en liberalen die teleurgesteld reageren. Gisteren gebeurde het toch. De commissie-Schnabel kwam met haar langverwachte rapport over eventuele verruiming van de euthanasiewet, zodat ook ouderen die hun leven 'voltooid' vinden, hulp kunnen krijgen bij zelfdoding.

Schnabel en de zijnen ontraden het met klem dit mogelijk te maken, en ook aan de pil van Drion moet Nederland absoluut niet beginnen. De wet biedt volgens de commissie voldoende ruimte voor ouderen met een opeenstapeling van klachten, om uit het leven geholpen te worden.

Het advies van de commissie van wijzen zet in Den Haag en daar buiten de verhoudingen op zijn kop. Bij de invoering van de euthanasiewet, veertien jaar geleden, spraken christelijke partijen van een zwarte dag. Zozeer waren ze gekant tegen deze wet, vrucht van samenwerking tussen de paarse partijen VVD, PvdA en D66. De liberalen waren juist blij dat vanaf nu euthanasie bij ondraaglijk en uitzichtloos lijden is toegestaan, zonder dat de dokter achter de tralies gaat.

Maar de euthanasiewet is geen eindstation, de discussie gaat door. Honderdduizend mensen - Hedy d'Ancona en Frits Bolkestein voorop - vroegen de Tweede Kamer stervenshulp mogelijk te maken voor mensen die hun leven als voltooid zien. Niet per se omdat ze ziek zijn, maar omdat ze het mooi vinden zo. Hen mogen helpen bij de dood, zou passen bij de wensen van de babyboomgeneratie, de honderdduizenden die gewend zijn hun leven in eigen hand te nemen, en nu ook zelf willen kiezen hoe en wanneer ze doodgaan.

Het advies van de commissie-Schnabel is dik en uitgebreid, maar de lijn is helder en wijst maar in één richting: de Wet toetsing levensbeëindiging functioneert prima, er kan zelfs veel meer dan velen denken, óók voor mensen die klaar zijn met het leven. Aan verruiming van de regels zitten volgens de commissie veel meer na- dan voordelen. Ze noemt juridische complicaties, maar wijst ook op de maatschappelijke kanten. Als stervenshulp voor ouderen legaal wordt, kunnen zij dat volgens de commissie ervaren als druk om daar ook gebruik van te maken. Nu zij meer een beroep moeten doen op hun familie en buren, kan het idee versterkt worden dat ze een ander 'niet tot last willen zijn.'

De commissie denkt ook dat er maar een kleine groep is die dood wil zonder ziek te zijn. Vaak ligt er onder de doodswens een ander probleem, eenzaamheid, of een gevoel overbodig te zijn in deze samenleving waarin jong en aan het werk zijn meer tellen dan oud en arbeidsloos. De commissie vraagt daarom om 'herwaardering van de ouderdom als levensfase', en dringt aan op voorkomen van eenzaamheid en bevorderen van zelfredzaamheid.

Het zijn allemaal aanbevelingen die christelijke partijen als muziek in de oren klinken - maar ook een partij als de SP hamert erop dat een goede ouderenzorg de doodswens kan voorkomen. Natuurlijk zijn de voorstanders van ruimere regels - ook de vereniging voor vrijwillig levenseinde NVVE - er niet op tegen dat ouderen in staat worden gesteld een fijn leven te hebben. Maar zij vinden dat het uiteindelijk de mens zelf is die over zijn dood moet beslissen - en daarbij hulp moet kunnen krijgen. Dat uitgerekend een commissie onder voorzitterschap van Paul Schnabel, senator voor D66, met een duidelijk 'nee' komt, verklaart een deel van de teleurstelling bij de liberalen. Zoals er spiegelbeeldig bij de christelijke partijen een zekere opluchting is dat deze D66'er níet met verruiming komt.

Het woord is nu aan het kabinet, en daarna aan de Tweede Kamer. D66 laat zich niet ontmoedigen. Het negatieve advies motiveert de democraten zélf het initiatief te nemen voor verruiming. Met het oog op de petitie van D'Ancona en de haren, voelen zij de maatschappelijke wind in de rug. Maar de tegenstanders kunnen zich sinds gisteren beroepen op een man die ze als onverdachte bron zullen presenteren: Paul Schnabel.

Vandaag 7

Interview VVD-Kamerlid Rutte

Hoofdpunten uit het Schnabel-rapport

Wijziging van de euthanasiewet of het Wetboek van Strafrecht is niet nodig of wenselijk. De huidige wet biedt ruimte genoeg om mensen te helpen die hun leven voltooid vinden en die om die reden een doodswens hebben.

Bij een 'voltooid leven' is veelal sprake van een opeenstapeling van ouderdomsklachten. In combinatie met bijvoorbeeld eenzaamheid kunnen die leiden tot 'ondraaglijk en uitzichtloos lijden', het criterium waaraan moet worden voldaan om voor hulp bij zelfdoding in aanmerking te komen.

De groep mensen die hun leven voltooid achten en om die reden een doodswens hebben zónder dat sprake is van enige medische problematiek, is klein.

Hulp bij zelfdoding dient voorbehouden te blijven aan artsen. Zij zijn deskundig en weten wat te doen als er iets misgaat. En hun handelen wordt getoetst door speciale commissies. Hulp van een arts is ook vanuit het oogpunt van veiligheid beter. Het mag niet gebeuren dat mensen tegen hun wil om het leven worden gebracht.

Er is meer aandacht nodig voor problemen die met de ouderdom komen, zoals eenzaamheid.

Bij complexe gevallen is het wenselijk om naast verplichte raadpleging van één andere onafhankelijke arts nog een tweede consulent (een arts of bijvoorbeeld een pastor) te raadplegen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden