Roffelend en hijgend door Kagels 'Exotica'

AMSTERDAM - Hier een mbira, daar een dijeridoo, verderop een boogharp, een sho, een schelp, een panfluit: het podium van Paradiso lag dinsdagavond bezaaid met een regiment aan exotische muziekinstrumenten. Geen instrument bleef onbespeeld in Mauricio Kagels verbijsterende compositie 'Exotica'.

De zes leden van Slagwerkgroep Den Haag hadden handen en monden vol aan de realisering van Kagels exuberante partituur. Behalve om te roffelen, te klappen en te tokkelen, hieven zij hun handen en armen in een geënsceneerd handgemeen. Behalve om te toeteren en te blazen, roerden zij hun mond om met de onvoorspelbaarheid van een vulkaan uit te barsten in litanieën van gerochel, geneurie en gehijg.

Ruim een half uur zaten de zes spelers tijdens de uitvoering van 'Exotica' zij aan zij in een halve kring op de grond. Dirigent Micha Hamel, voor de pauze nog een keurige maatslaander op de bok, die met een gecultiveerd knikje het welkomstapplaus in ontvangst nam, ging zich nu te buiten in de roes van buitenissige klanken. Met slagwerker Ger de Zeeuw blonk hij uit door zijn inlevingsvermogen en veelzijdig stemgebruik.

Het moet gezegd: na de verrassing van het begin zakte de uitvoering herhaaldelijk hopeloos in. Maar telkens gebeurde er dan toch weer iets wat het totale klankenspectrum deed kantelen en voor hernieuwde aandacht zorgde. Een Maleisisch klankgemiddelde ging over in de kleurigheid van de Arabische bazar, maakte plaats voor de lang vervlogen gewaande muziek van de boogharp uit het Assyrische rijk.

Met 'Exotica' gaf Mauricio Kagel de aanzet tot een kostelijk beeld- en klankspel, maar vooral gaf hij met profetisch sarcasme commentaar op de thans zo vigerende wereldmuziek-cultuur.

Met een nietszeggend voorafje van John Cage, ooit voor de Slagwerkgroep Den Haag gecomponeerd op basis van de Chinese I Tjing, begonnen de slagwerkers het programma voor de pauze. Omdat ze het hele programma met zorg samenstelden rond het thema 'Oost-West' had de première van componist Michel van der Aa een duidelijk onderwerp: speciaal voor dit concert schreef Van der Aa 'Between' voor vier slagwerkers en tape. Zich baserend op de wonderbaarlijke structuur van een Oud-Chinese ivoren kogel, kwam hij tot een aardige creatie met een ook op het gehoor duidelijk herkenbare, heldere structuur.

Met pianist Sepp Grotenhuis en bariton Romain Bischoff in de rol van solisten maakten de slagwerkers het programma voor de pauze compleet door een uitvoering van 'Ultimate words: Infinite song' van de Indiaas-Engelse componist Param Vir. De prachtige, vierdelig compositie vond zijn oorsprong in de wens van de componist de moed en de visie van een jonge persoon te celebreren. In de laatste brieven van Kim Malte-Bruun - op 24-jarige leeftijd door de nazi's geëxecuteerd - vond hij deze aangrijpende stof. Pakkende, vloeiende melodische muziek weet Vir te schrijven, maar ook levendig, ritmisch maatwerk is hem niet vreemd. In het tussenspel 'Chant-The Drums of Courage' hadden de spelers en de haast dansende dirigent duidelijk plezier in de licht 'swingende' cadans met duidelijke motivische contouren. Bariton Romain Bischoff stelde niet teleur in zijn vertolking (in de Engelse taal) van de afscheidsbrief van de verzetsstrijder aan zijn vriendin. Maar eigenlijk - de kundigheid van componist Param Vir niet te na gesproken - was de muziek te klein voor een zo machtige tekst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden