Roerige wittebroodsweken voor Samsom en Rutte

LEX OOMKES

De, met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid, laatste week van de formatie begon zo mooi voor VVD en PvdA. Maandag werd met op de achtergrond een nog in aanbouw verkerende brug in de Amsterdamse nieuwbouwwijk IJburg een kloek regeerakkoord gepresenteerd. De reacties waren bemoedigend en de heren hadden er zichtbaar zin in.

Naar gisteren bij de NOS-radio bleek, was de foto van de brug al in september gemaakt door de Rijksvoorlichtingsdienst. Vlak na het begin van de onderhandelingen was er al behoorlijk wat zicht op het uiteindelijk succesvol afronden ervan.

Publiciteit in De Telegraaf over de VVD, die de belofte aan de kiezers dat er niets zou worden gedaan aan bestaande hypotheken brak, veroorzaakte ook geen schok. Alle seinen stonden op groen, iedereen was optimistisch en bij 'Pauw en Witteman', maandagavond, konden Samsom en Rutte als waren zij een verliefd stel, hun enthousiasme aan den volke tonen.

Wie dacht op dat moment aan een verkeerde start, aan het einde van de wittebroodsweken nog voor ze begonnen waren? Wie verwachtte dat er in de loop van de week vergelijkingen zouden worden gemaakt met de start van het tweede kabinet-Van Agt aan het begin van de jaren tachtig van de vorige eeuw?

Die coalitie van CDA, PvdA en D66 kon het in het constituerend beraad (de allereerste kabinetsvergadering) niet eens worden over de in de Kamer af te leggen regeringsverklaring. Het conflict ging over de financiering van het banenplan van PvdA-leider Joop den Uyl, die in het kabinet het 'superministerie' van sociale zaken en werkgelegenheid zou krijgen. Twee informateurs van PvdA-huize, De Galan en Halberstadt, wisten uiteindelijk de breuk in 15 dagen te lijmen, waarna het kabinet alsnog kon beginnen. De bewindslieden hielden het niet lang vol overigens: na acht maanden was het definitief voorbij. Opnieuw was Den Uyls werkgelegenheidsbeleid de reden. Hij weigerde de hem op dit terrein opgelegde bezuinigingen te accepteren.

De vergelijking tussen dat ongelukkige kabinet en wat Rutte en Samsom zou kunnen overkomen, is niet geheel onterecht. De PvdA stond destijds onder zware druk van de eigen achterban en de vakbeweging wegens voorgenomen bezuinigingen op de Ziektewet.

Deze week kwam de politieke top van de VVD onder zware druk van een verontwaardigde achterban. Ondanks alle verwarring over de koopkrachtgevolgen van een inkomensafhankelijke premie voor de zorgverzekering, is duidelijk dat de hoogste middeninkomens de zwaarste lasten voor hun rekening zullen moeten nemen.

De vergelijking stopt hier echter meteen. In de jaren tachtig lieten de andere coalitiepartijen de PvdA spartelen, deze week gaf diezelfde partij de nieuwe coalitiepartner voorzichtige tekenen dat wellicht hulp geboden kan worden, mocht de zaak een bedreiging vormen voor de nieuwbakken coalitie. Er kan maatwerk geleverd worden, al weet niemand op dit moment moment nog welk maatwerk voor welk probleem.

Het constituerend beraad van Rutte II zal geen probleem geven. Alles wijst erop dat er maandag een frisse ploeg van overwegend jonge veertigers bij de koningin op bezoek gaat om beëdigd te worden. Al dan niet met ons als toeschouwers. Formateur Rutte maakt de Kamer immers vandaag nog duidelijk of er televisiecamera's bij de beëdiging worden toegelaten.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden