'Roemrucht verleden leeft sterker dan Asva zelf'

AMSTERDAM - “Met al die mensen die beweren in 1969 mee te hebben gedaan aan de Maagdenhuis-bezetting, kun je zo langzamerhand makkelijk de RAI vullen”, zegt een oud bestuurslid van de Algemene Studenten Vereniging Amsterdam (Asva) tijdens de viering van het 50-jarig bestaan.

Om dat misverstand uit de weg te ruimen, hangt zaterdag tijdens de reünie in de Oudemanhuispoort van de Universiteit van Amsterdam een lijst met de namen van de bezetters.

In de jaren zestig verwierf de Amsterdamse vereniging met haar strijd voor een democratische universiteit landelijke bekendheid. Het was het hoogtepunt uit de geschiedenis van het studentenverzet, en de Asva was een berucht broeinest van links radicale wereldverbeteraars. “Het roemruchte verleden leeft, soms sterker dan de Asva zelf”, zegt de huidige voorzitter Babette Rijsenbrij in haar openingsrede. De vereniging heeft vijftig jaar na de oprichting een relatief kleine aanhang, nog geen vijf procent van de UvA-studenten is lid. De belangrijkste taken van de Asva zijn nu de vertegenwoordiging in de Universiteitsraad, het parlement van de universiteit, en een eigen kamerbureau.

Dat was vroeger wel anders, als je de Asva-veteranen moet geloven. Vlak na de oorlog was de Asva groot, 95 procent van de studenten was lid. Dat dat vooral kwam door de gratis röntgenfoto waarmee elk lid zich op TBC kon laten testen. “Donderde niet”, zegt Clovis Cnoop Koopmans, betrokkene van het eerste uur. De oprichting was een initiatief van het Amsterdams studentencorps. Dat zorgde al direct voor verdeeldheid. Cnoop Koopmans hekelt het gebrek aan relativeringsvermogen van de 'nihilisten', zoals de niet-corpsleden werden genoemd.

Vanaf het allereerste begin was men het oneens over de taken van de studentenvakbond. Moest de Asva zich op de kwaliteitsbewaking van het eigen onderwijs richten, een 'gezelligheidsvereniging' zijn, zich met het landelijk beleid bemoeien, of juist niet? En hoe zat het met de maatschappelijke doelstellingen? Het is een discussie die nog steeds wordt gevoerd.

“Dat wordt nog slaande ruzie met al die oudjes in de zaal”, roept de panelvoorzitter, als lang vergeten geschillen van de oprichters boven tafel komen. De activisten uit de jaren zestig en zeventig houden welhaast verontschuldigende betogen over hun aspiraties tot wereldverbeteraar. En degenen die in de jaren tachtig de strijd tegen oud-minister Deetman van onderwijs streden, proberen de jonge generatie te behoeden voor de fouten die zijzelf maakten.

“De Asva kroop in de jaren tachtig door het oog van de naald”, zegt Daniël Engelsman. “We waren een soort Gideonbende, een klein groepje dat overal schoten loste, om te laten merken dat we nog bestonden.” Toen Deetman in 1981 de nieuwe Letterenfaculteit in Amsterdam kwam openen, besloot de Asva in actie te komen. Tegen de onderwijsplannen, het beurzenstelsel en de beperkte studieduur. “Dat werd een gigantisch succes, de politie sleepte ons aan de haren uit het pand. Ze zeggen wel eens: bewustzijn wordt in de strijd gesmeed. Nou, reken maar.”

Engelsman, nu zelfstandig ondernemer, kwam op latere leeftijd 'tot inkeer'. Hij waarschuwt de huidige generatie studenten, dat zij in de minister van onderwijs beter een bondgenoot kunnen zoeken. “Ritzen is nu eenmaal een spreekbuis van de bevolking, dan kun je net zo goed ruzie gaan maken met je buurman.”

Voorzitter Van Rijswijk haalt haar schouders op: “Wij worden continu gewaarschuwd, maar ze hebben het over een Asva van vóór mijn tijd.” Zij is weer net zo bevlogen als haar voorgangers, fel tegenstander van minister Ritzen en de maatregelen om de studieduur te beperken. “Als hij zo doorgaat, komen er zeker acties.”

Oud Asva-leden mijmeren over de goede oude tijd. “Er zijn toch genoeg algemene belangen te verdedigen om de Asva weer groot te maken”, zegt een van de bejaarde oprichters. Naar het vlammend betoog van oud-activist Jan Blok wordt amper nog geluisterd. Hij windt zich op over de huidige tijdgeest. “De samenleving is blijkbaar niet maakbaar, winst wel', roept hij door het geroezemoes heen. De communistische maatschappijkritiek klinkt hopeloos verouderd.

'Waar liggen de tomaten', mompelt een student.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden