Roemenië verzet zich fel tegen de benoeming van deze Roemeense in een Europese topfunctie

Laura Codruta Kövesi tijdens een hoorzitting in het Europees Parlement, dinsdag in Brussel. Beeld EPA

Het nieuwe Europees Openbaar Ministerie zoekt een hoofdaanklager. De Roemeense die wordt getipt, is in eigen land zeer omstreden. Wordt het toch de Fransman?

Wat hebben corruptie in Roemenië en een Brusselse stoelendans om een topfunctie met elkaar te maken? Die twee fenomenen komen dezer dagen op wonderlijke wijze samen in de benoemingsprocedure voor de eerste hoofdaanklager van het Europees Openbaar Ministerie (EOM).

Fanatiek corruptiebestrijder 

Een van de kandidaten is de Roemeense Laura Codruta Kövesi, die als fanatiek corruptiebestrijder vorig jaar werd weggejaagd door de sociaal-democratische regering in haar land. Door haar kandidatuur is zowel Brussel als Boekarest opeens in rep en roer over deze op het eerste gezicht doodsaaie ‘strijd’ om een nieuwe topfunctie. De andere kandidaten zijn Fransman ­Jean-François Bohnert en Duitser Andrés Ritter. Dinsdag werden ze alle drie gehoord door het Europees Parlement.

Twintig EU-landen besloten in 2017 tot oprichting van dat EOM, dat als voornaamste taak heeft om fraude met EU-subsidies te ontdekken en te vervolgen. Ook andere financiële malversaties die de EU-begroting schaden, dus mogelijk ook corruptie, moeten de aandacht van het EOM krijgen. Het bureau krijgt meer armslag dan het huidige EU-antifraude-agentschap Olaf, dat vervolging moet overlaten aan lidstaten zelf.

Intussen is het aantal deelnemende landen aan dat EOM aangezwollen tot 22. Nederland wilde onder Rutte II niet meedoen, maar heeft zich onder Rutte III alsnog aangesloten, onder druk van regeringspartij D66. Het instituut zou eind volgend jaar in functie moeten zijn, in Luxemburg.

Verkiezingsfraude

Kövesi was tot vorig jaar zomer hoofd van het Roemeense anticorruptie-directoraat, en wist in die functie tal van hoogwaardigheidsbekleders veroordeeld te krijgen. Dat was tegen het zere been van de regerende sociaal-democraten, en vooral van de machthebber in die partij, Liviu Dragnea. Deze zakenman en politicus mocht in 2016 geen premier worden wegens een veroordeling voor verkiezingsfraude.

De regering stuurde Kövesi de laan uit en probeerde haar werk zelfs deels ongedaan te maken met amnestie­regelingen. Dat was weer tegen het zere been van de Europese Commissie. In november kwam die met een kritisch rapport over de afglijdende rechtsstaat in Roemenië, momenteel roulerend EU-voorzitter.

Dat die kritiek de Roemeense regering niet zo veel lijkt te kunnen schelen, blijkt wel uit de felle campagne die ze voert tegen de EOM-kandidatuur van Kövesi. Justitieminister Tudorel ­Toader, de man achter Kövesi’s ontslag, stuurde begin deze maand een brief aan EU-ambtgenoten, waarin hij Kövesi totaal afbrandde.

Je ziet het niet vaak in Brussel, lidstaten die zich zo fel verzetten tegen de benoeming van een landgenoot op een topfunctie. Een eerder geval deed zich voor in maart 2017, toen Polen als enige was gekant tegen verlenging van de ambtstermijn van raadsvoorzitter ­Donald Tusk.

Voorkeur

De benoeming van de eerste EOM-baas verloopt iets ingewikkelder. De 22 deelnemende lidstaten en het Europees Parlement zullen er samen uit moeten komen. Een panel van experts dat na een eerste schifting van 24 kandidaten op 14 februari de namen van Bohnert, Kövesi en Ritter presenteerde, sprak daarbij een voorkeur uit voor de Roemeense. 

Pikant was dat de brief met ­deze aanbeveling, vol lof over Kövesi’s kwaliteiten en haar vermogen om ook onder ‘aanzienlijke druk’ te functioneren, tevens werd verstuurd aan Kövesi-hater Toader, in diens hoedanigheid van tijdelijk EU-voorzitter.

Extra spannend werd het toen de EU-ambassadeurs dit advies vorige week naast zich neerlegden en een voorkeur uitspraken voor Bohnert, de Fransman. Woensdag moet het Europees Parlement tot een keuze komen. Als Bohnert ook de favoriet is van de parlementariërs, krijgt dit verhaal een anticlimax. Als Kövesi de voorkeur krijgt, komt er een vervolg.

Of zij het nou wel of niet wordt, de beslissing kan altijd worden uitgelegd als politiek gemotiveerd. Niemand weet wat er gebeurt als zowel lidstaten als parlementariërs zich achter hun kandidaat blijven scharen. De procedure is in deze vorm nog niet eerder beproefd.

Lees ook:

Er werd veelvuldig in Boekarest gedemonstreerd tegen haar dreigende ontslag en ze had de steun van de president. Uiteindelijk moest de baas van het anti-corruptiebureau vorig jaar toch weg.

Intern is Roemenië zwaar verdeeld. Dat is lastig, nu het land een half jaar EU-voorzitter mag spelen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden