Roemenen de straat op om aanpak corruptie te eisen

Protestmars afgelopen weekeinde in Boekarest.Beeld AFP

Voor de tweede keer in negen maanden gingen tienduizenden Roemenen afgelopen weekend de straat op om te protesteren tegen wetswijzigingen die het moeilijker maken corruptie te vervolgen. Ditmaal een wet die het parlement de macht moet geven de top van het openbaar ministerie te benoemen en te ontslaan.

De demonstranten vrezen dat de onafhankelijkheid van de rechtspraak daarmee op het spel staat. Ze protesteerden ook tegen belastinghervormingen en tegen een wetsontwerp waardoor veroordeelde politici zich kandidaat kunnen te stellen voor het presidentschap.

Dat laatste is vooral interessant voor Liviu Dragnea, oud-premier, parlementsvoorzitter en voorzitter van de regerende PSD. De wetsvoorstellen komen enkele weken nadat het Nationale Directoraat tegen Corruptie (DNA) hem ervan beschuldigde 20,6 miljoen euro aan EU-subsidies te hebben verduisterd.

Dragnea, die vorig jaar geen premier kon worden omdat hij eerder veroordeeld werd wegens verkiezingsfraude, geldt als de machtigste politicus van Roemenië. Hij was in februari de motor achter het regeringsdecreet dat corrupte politici gratie wilde geven. Dat was destijds voor honderduizenden de reden om de straat op te gaan.

George Soros

Dragnea ontkent alle corruptiebeschuldigingen. Die, zo zegt hij, zijn allemaal te danken aan één man: de Amerikaanse multimiljardair George Soros, wiens Open Society Foundation regeringskritische maatschappelijke organisaties sponsort. Volgens Dragnea wil Soros "Roemenië schaden, en niet alleen Roemenië."

Hij staat niet alleen in die bewering. Net als in buurland Hongarije wordt de liberale Amerikaanse filantroop door Roemeense regeringspolitici als grootste vijand van het land afgeschilderd. Net als bij demonstraties in Hongarije beweerden Roemeense regeringsgetrouwe media in februari dat de demonstranten door Soros betaald werden.

Hondeneigenaren kregen zelfs geld om hun hond mee te nemen, meende TV Romania. Ook corruptiebestrijder Laura Codruta Kövesi, hoofd van de DNA, wordt beschuldigd van samenspannen met Soros.

In navolging van buurland Hongarije en eerder Rusland nam de Roemeense senaat onlangs dan ook zonder discussie een wet aan die maatschappelijke organisaties verplicht te openbaren wie hen sponsort. De wet, waar het parlement zich overigens nog over moet uitspreken, is officieel bedoeld om meer openheid over de financiering te geven en het witwassen van geld tegen te gaan.

Maar initiatiefnemer en PSD-afgevaardigde Liviu Plesoianu schreef eerder op Facebook dat organisaties die door Soros worden gefinancierd 'gif' voor Roemenië zijn. Lumea Justitiei, een regeringsgezinde juridische website, beschuldigt Soros ervan 'zijn tentakels' in het rechtssysteem te hebben. De door hem ondersteunde organisaties komen volgens de website met valse beschuldigingen.

Verraders

De boodschap aan critici is duidelijk: wie tegen corruptie protesteert, wordt door Soros betaald en is een verrader van Roemenië. Dat geldt zowel voor demonstranten als voor DNA-hoofd Kövesi.

In tegenstelling tot bijvoorbeeld Hongarije, waar de procureur-generaal door de politiek werd benoemd, nauw verbonden is aan de regeringspartij en vrijwel ieder onderzoek naar corruptie afblaast, hebben politici in Roemenië tot nu toe alle reden om de DNA te vrezen. De demonstranten op straat kennen die cijfers.

Sinds 2013 zijn er 68 hoge ambtenaren, een premier (Dragnea), twee vice-premiers, elf ministers en voormalige ministers, 39 staatssecretarissen en 14 senatoren naar de rechter gestuurd. Tot nu toe werden 27 ambtenaren, Dragnea, vijf ministers, 17 staatssecretarissen en vier senatoren veroordeeld.

Hoeveel veroordelingen er nog volgen als het omstreden wetsontwerp wordt aangenomen, is de vraag die de demonstranten opwerpen.

Lees ook: 

Ons portret van het hoofd van de succesvolle corruptiebestrijdingsdienst in Roemenië: Hoe Laura Codruta Kövesi de meest gevreesde vrouw in Roemenië werd.

In Nederland lijkt corruptie soms wel uitgebannen, maar dat zou ook wel eens kunnen komen omdat we er niet naar zoeken. Lees Het gaat niet slecht, maar corruptie is in Nederland een taboe

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden