Roel van Duijn 'Ik gooide een emmer water over Jan Roos heen'

"De laatste jaren schrijf ik voornamelijk boeken over de oorlog waarin ik ben geboren. Het komt misschien door mijn leeftijd dat ik graag wil weten uit welke wereld ik ben voortgekomen. In de oorlog golden de Duitsers als het Kwaad. Zo leerde ik ze ook te zien, ik had vroeger vaak angstdromen waarin ik vluchtte voor naderende Duitsers met mitrailleurs. Het idee dat Duitsers niet pluis zijn achtervolgt me nog steeds in mijn dromen.


Toen ik onderzoek deed in de archieven van het Niod droomde ik dat er Duitse militairen met mitrailleurs voor de deur stonden die het instituut hadden bezet. Ze waren van plan de boel in de fik te steken. Ik was bang en ben weggerend. En dat terwijl ik grote bewondering heb voor Duitsland. Het heeft zich tot een beschaafde democratische staat ontwikkeld, een van de weinige landen die iets van hun geschiedenis hebben geleerd. Rusland daarentegen, waar ik geregeld kom met mijn Russische vrouw, heeft er niets van opgestoken.


Het is verschrikkelijk wat daar gebeurt: het constante gelieg en alle propaganda die Poetin ophemelt en zijn tegenstanders als fascisten voorstelt. Die stemmingmakerij zag je ook rond het Oekraïne-referendum. Via internet zijn nepberichten verspreid die Oekraïne in een negatief daglicht stelden. Ik heb erover geschreven, ook omdat ik me erg kwaad maakte over het referendum zelf: het suggereerde dat er iets te beslissen viel, maar het verdrag was al gesloten. Ik heb er een lustige wraakdroom over gehad: er werd aangebeld, toen ik door het ruitje van de deur een stevige mannengestalte met een roos in zijn hand zag besefte ik dat het Jan Roos was die een handtekening voor het referendum wilde. Ik deed niet open maar rende naar boven en gooide vanuit het raam een emmer koud water over hem heen. Heel bevrijdend, ik werd zo opgelucht wakker!


Ik ben altijd strijdbaar geweest. Toch ben ik veranderd. Vroeger dacht ik dat als mensen slecht waren dat kwam doordat het maatschappelijk systeem ze slecht gemaakt had. Nu vrees ik dat sommigen vanaf hun geboorte ongeneeslijk slecht zijn. Die mensen zou je onschadelijk moeten maken. Een groter probleem echter zijn alle volgelingen. Als wij erin slagen hen te bekeren van hun neigingen om schreeuwlelijkerds te volgen dan is het probleem opgelost.


Destijds hebben we ons bij Provo en de Kabouterbeweging ingezet voor meer democratie en een betere wereld. Ik dacht: als we het zouden willen is een Utopia mogelijk. Hoewel ik realistischer ben geworden in de methode en aanpak geloof ik daar nog steeds in. Een utopie is een vruchtbare droom omdat je weet waar je op af wilt koersen, zoals Odysseus een richting had omdat hij wilde terugkeren naar Ithaka."


Roel van Duijn (1943) is schrijver, politicus en politiek activist. Hij was in de jaren zestig een van de oprichters van Provo en de Kabouterbeweging.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden