Naschrift

Roel Laning (1936-2018) was de eigenzinnige huisarts waar niemand omheen kon

Roel Laning met zijn vrouw Frouwke Boersema. Beeld Dana Ploeger

Als Roel Laning iets wilde, kreeg hij het meestal voor elkaar. Op zijn eigenzinnige, markante manier kwam de huisarts op voor de Helderse bewoners.

Roel Laning kreeg met zijn overredingskracht veel voor elkaar. Niet voor zichzelf, want hij was niet veeleisend, maar vooral voor de zwakkere medemens: een patiënt, een visser in nood of een verwarde man die midden in de nacht bij hem op de stoep stond. 

Hij belde gelijk de dienstdoende psychiatrisch verpleegkundige en toen zij weigerde haar bed uit te komen, zette hij de verwarde man in een taxi en boekte voor hem een hotelkamer. De volgende dag ontving de Riagg de pittige hotelrekening met de suggestie om 's nachts de zaken beter te regelen. Dat was Roel ten voeten uit, je kon moeilijk om hem heen. Wanneer iets niet ging zoals hij wilde, zorgde hij ervoor dat het veranderd werd. Hij haalde het meeste plezier uit de daden die hij stelde.

Rechtvaardigheid zat tot in zijn diepste vezels. Dat pikte hij op in zijn jeugd waarin veel werd gepraat over kerk en staat. Al begreep hij niet alles wat de grote mensen zeiden, er werd wel een zaadje geplant. Roels vader, directeur van levensverzekeringsmaatschappij Ago, was politiek actief in de Groningse raad voor de GPV. Zijn moeder zorgde voor het gezin, Roel had nog twee zussen en broer. 

Zijn zusje Gerda ging vaak met Roel wandelen in haar poppenwagen; het leek soms of hij maar wat met zich liet sollen, maar zo meegaand was hij niet. Roel was vooral met zijn eigen dingen bezig, zo vond hij het leuk wanneer zijn vader hem moeilijke woorden leerde. De oorlogsjaren kwam het gezin ongeschonden door. Wel werden de kinderen erin betrokken; als zevenjarige stond Roel uren in de rij om een maaltje vis te bemachtigen.

Roel Laning Beeld Dana Ploeger

Vlieland

Na de hbs ging Roel geneeskunde studeren. Hij genoot volop van zijn studententijd en zat graag tot diep in de nacht te bomen met medestudenten. Al die jaren had hij een oogje op zijn buurmeisje Frouwke Boersema, die hij overhaalde ook medicijnen te gaan studeren. Met haar kon hij goed praten. Tot Frouwke plots aankondigde zich met een andere jongen te verloven en dagenlang in huize Laning de weemoedige klanken van het vioolconcert van Beethoven klonken. Maar Frouwke miste hem ook en koos toch voor Roel. In 1963 huwden ze, beiden net afgestudeerd als arts.

Roel werd dienstplichtig arts op Vlieland en regelde daar de medische zorg rond de schietoefeningen voor de Navo. Frouwke werd er huisarts, na flink gesteggel in de gemeenteraad over een eerste vrouwelijke arts op het eiland. Het was een groot avontuur. Roel vloog geregeld met de straaljagerpiloten mee naar Zuid-Frankrijk, waar hij op de markt verse perziken kocht - een nog onbekende lekkernij. Of hij pakte zijn jeep en reed ermee over het strand naar natuurgebied de Vliehors, waar hij op een dag een huiler aantrof, die hij meenam naar huis. Frouwke, kort daarvoor bevallen van hun oudste dochter Marike, zorgde voor de baby en Roel gaf de zeehond de fles tot die groot genoeg was om uit te zetten.

Roel Laning dit jaar nog op Vlieland. Beeld Dana Ploeger

Omdat Vlieland toch wat te klein aanvoelde voor de stedelingen, verhuisden ze naar Den Helder waar zoon Lars en dochter Wieke werden geboren. Wel hielden ze hun vakantiehuisje 'Ribosoom' aan, wat energiefabriekje betekent, waar heel wat vrolijke vakanties werden gevierd. Als Roel tijd nodig had om bijvoorbeeld stukken te schrijven, verbleef hij het liefst op Vlieland.

Alles in balans

In die eerste gezinsjaren zorgde Frouwke voor de kinderen en draaide Roel de huisartsenpraktijk. Hij was een geliefd arts, Roel hield van de verhalen van zijn patiënten en sprong op de bres wanneer nodig. Als hij hoorde dat de kruidenier op zwart zaad zat, vulde Roel zijn voorraad daar aan - al had hij het zelf niet nodig. Hij had altijd eigenzinnige, warmhartige oplossingen. Het was dan ook geen verrassing dat Roel en Frouwke politiek actief werden. In een actiecomité tegen de aanleg van een geplande rondweg raakten beiden aangestoken door het politieke vuur.

Roel werd fractievoorzitter van de plaatselijke ARP en later wethouder voor het CDA in Den Helder. Frouwke werd landelijk actief in de ARP en kwam in 1982 voor het CDA in de Tweede Kamer. Druk was hun bestaan wel, de kinderen leerden al jong koken en op het warmhoudplaatje stond altijd eten te pruttelen voor wie later thuiskwam.

Heftig was het soms ook, want in zijn tijd als wethouder waren er nachtelijke kernafvaldumpingen in zee. Roel moest een geplande demonstratie tegen de transporten, die via Den Helder liepen, in goede banen leiden. Hij trok een witte colbert aan: stel dat er tomaten gegooid zouden worden, dan hadden de demonstranten tenminste eer van hun werk. Uit dat soort kwinkslagen haalde hij plezier. Overigens had hij persoonlijk een heel andere mening dan hij politiek moest uitdragen, want hij liep samen met zijn vrouw - een fervent atoompacifiste - en de kinderen mee in de antikruisraketmarsen.

Vanbuiten leek Roel wellicht een degelijke protestantse huisarts, binnenshuis was hij een vrije denker. Hij stimuleerde Frouwke als activiste en steunde haar vooruitstrevende ideeën over abortus en euthanasie. Het stel gaf elkaar veel ruimte en zo bleef alles in balans.

Avontuurlijke inborst

Toen Roel op een dag spontaan naar de Hiswa reed en een dure catamaran kocht, hoorde je Frouwke niet mopperen. Roels avontuurlijke inborst leverde vaak mooie verhalen op, waarna de kinderen tegen hun vader in koor riepen: "Speelkwartier!" Vaak wisten ze niet of zijn verhalen wel klopten. Zoals die keer dat ze vroegen of hun moeder nog thuiskwam voor het eten en Roel antwoordde: "Dat denk ik niet, want ze is barbecuen op het Binnenhof". Weer zo'n sterk verhaal, dachten de kinderen, tot ze 's avonds beelden op het 'Journaal' zagen van een nieuwe Haagse traditie: de jaarlijks terugkerende barbecue om het zomerreces in te luiden.

Roel Laning met zijn kinderen tijdens een van de vele vakanties op Vlieland. Beeld Dana Ploeger

Het stel runde nog jarenlang samen de huisartsenpraktijk en bleef bestuurlijk actief. Als toezichthouder van GGZ Noord-Holland-Noord was Roel het brein achter het plan om in de kop van Noord-Holland de geestelijke gezondheidszorg op één plek te organiseren - een nog altijd bestaand succesmodel. 

Hij was ook onafhankelijk voorzitter van de Helderse vissersgroep Nieuwediep en voorzitter van de Helders Texelse visafslag. De vissers hadden alleen niet voorzien hoe rechtlijnig Roel kon zijn; toen er perikelen waren over visquota was Roel spijkerhard. Een visser die de regels aan zijn laars lapte, kon rekenen op treffende sancties. Toch werd Roels mening altijd geaccepteerd. Zelf riep hij altijd: "Vissen is emotie".

Zijn vuur was gedoofd

Roel was open en zat vol vrolijke verhalen. Maar als iets hem persoonlijk raakte, merkte je dat niet. Naar het diepe verdriet na het overlijden van hun jongste dochter Wieke, die op haar 25ste een einde aan haar leven maakte, konden mensen alleen maar gissen. Roel zocht troost in de muziek, de pianoconcerten van Bach door Glenn Gould klonken dagelijks. En ze kochten dat jaar een huisje bij een oude Tempeliershoeve vlak bij het Franse Carcassonne waarmee ze druk in de weer waren. Er moest van alles geregeld en beslist. Dat leidde af, gaf hun wat omhanden. Roel zei na Wiekes dood: "Ik heb geen vuurvaste handen meer".

Een paar jaar later ging Roel met pensioen, hij was 62 en wilde meer tijd doorbrengen met Frouwke. Ze pasten vaker op de kleinkinderen en maakten lange reizen. Ook brachten ze veel tijd door in Frankrijk en op Vlieland. Nadat Frouwke in 2014 stierf, kon Roel zijn draai niet meer vinden. Hij bracht veel tijd alleen door en zag er vermoeid uit. Zijn vuur was gedoofd.

Roelof Marten Laning werd geboren op 28 april 1936 in Groningen. Hij stierf op 28 augustus 2018 in Den Helder.

Trouw beschrijft het leven van onlangs overleden heel gewone of bekende mensen. Heeft u zelf een tip voor Naschrift? Mail ons via naschrift@trouw.nl. Lees meer naschriften op trouw.nl/naschrift.

Lees ook:

Marceline Loridan-Ivens (1928-2018) leerde in Auschwitz om elke vorm van dwang te negeren

De cineaste en schrijfster Marceline Loridan-Ivens liet zich na Auschwitz door niemand nog de les lezen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden