Roekeloos rijgedrag kost Marokko veel levens

In 2013 stierven 3000 Marokkanen in het verkeer. Rijlessen stellen niet veel voor en zijn duur. Dat houdt Marokkanen niet uit de auto.

"In Nederland moet je een rijbewijs hebben? Nou, hier niet hoor. Tenminste, niet echt", Reda Lemrani haalt zijn schouders op. De twintiger uit Rabat stapt regelmatig zonder rijbewijs in de auto van zijn ouders. "Een beetje gevaarlijk is het wel", geeft hij toe. "Maar ik let heus wel op wat ik doe."

Hij staat naast een druk kruispunt waar het geluid van claxons constant klinkt. Als het stoplicht van de hoofdweg op groen springt, ontstaat een warboel van auto's en bussen waar bromfietsers en fietsers behendig tussendoor slingeren. Voetgangers negeren massaal het rode voetgangerslicht. Te midden van de chaos blaast een verkeersagent verwoed op zijn fluitje in een poging enige orde aan te brengen.

De ouders van Lemrani vinden het niets, dat hij zomaar in hun auto stapt. Maar hun protesten lapt hij aan zijn laars. Toch vindt hij dat een groot deel van het probleem wordt veroorzaakt door gebrek aan opvoeding. "Het probleem is de mentaliteit. En Amerikaanse films. Jongens willen hetzelfde kunnen als wat ze zien in 'The Fast & the Furious'."

Het gevolg is onverschrokken rijgedrag en race-partijtjes van onervaren chauffeurs op de Marokkaanse wegen. Het land worstelt al jaren met een hoog aantal verkeersdoden. In 2013 waren het er ruim drieduizend. Een groot deel kan worden toegeschreven aan slecht opgeleide bestuurders en roekeloos rijgedrag.

Ook Lemrani is voorlopig niet van plan om zijn rijbewijs te halen. "Eerst mijn studie afmaken en dan werken. Dan kan ik het pas betalen." Net als veel Marokkanen kan hij zich de 2000 dirham (ongeveer 180 euro) die nodig zijn voor de lessen en het examen niet veroorloven.

Zijn vriend Bachir Batal (19) had wel de financiële middelen. Of tenminste, zijn ouders. Zes maanden geleden slaagde hij voor zijn rijexamen. Maar dat maakt hem niet automatisch een veel betere chauffeur, vindt hij zelf. "Mijn rijlessen bestonden uit een half uur theorie en een half uur praktijk. Dat is niet genoeg om te leren rijden", vertelt hij. Ook het praktijkexamen stelde weinig voor. Het bestond uit een klein parcours waar de studenten stapvoets doorheen rijden, een stukje achteruit en fileparkeren. "We gingen ook de weg op, en dan probeerde de instructeur me af te leiden." Bijvoorbeeld door te vragen om een flesje water. "En als ik zou reageren, was ik niet geslaagd." Batal voelt zich niet erg veilig als hij rijdt. "Omdat ik nog veel meer vlieguren moet maken maar ook vanwege de andere weggebruikers."

In een poging het aantal verkeersdoden terug te dringen, presenteerde de Marokkaanse overheid onlangs plannen die de verkeersveiligheid moeten verbeteren. Ook de rijlessen worden aangepakt. Om een rijbewijs te halen moet iemand minstens zes maanden les nemen en een praktijkles moet zeker een uur duren. Rijschoolhouder Brahim Naciri juicht het plan toe, maar zet vraagtekens bij de haalbaarheid. "Het wordt te duur", denkt hij. "Mijn leerlingen zijn bijna allemaal studenten, die kunnen de lessen vaak net ophoesten." Bij hem betalen studenten 1700 dirham (ongeveer 150 euro). Daar krijgen ze 25 lessen van een uur voor: een half uur theorie, een half uur praktijk. Bij sommige andere rijscholen kan het goedkoper. "Maar dan krijgen de studenten met meerdere tegelijk les", vertelt Naciri. "Dan stappen er drie leerlingen in de auto en mogen ze om de beurt tien minuten rijden."

De rijlessen vinden grotendeels plaats op een parkeerterrein waar kan worden geoefend met rijvaardigheden als inparkeren en achteruit rijden. Om ook ervaring op de weg op te doen, rijden de leerlingen daar zelf vanaf de rijschool naartoe. De instructeur zit ernaast met een tweede set pedalen en een stuur, mocht het misgaan. Op de snelweg komen ze niet. "Zo iemand gaat niet met voldoende ervaring de weg op", zegt Naciri.

In de 41 jaar dat Naciri in het vak zit, zag hij veel veranderen op de Marokkaanse wegen. Het allerbelangrijkste is de mentaliteit, zegt hij. "In de jaren zeventig en tachtig respecteerden mensen de verkeersregels nog. Bestuurders van nu lijken die te zijn vergeten zodra hun rijbewijs binnen is."

Samenwerking met Nederland

Hoewel het aantal verkeersdoden in Marokko de afgelopen jaren al flink is teruggedrongen, ligt het aantal nog gemiddeld op achttien op iedere honderdduizend Marokkanen. In Nederland is dat nog geen vier op de honderdduizend. Om die reden sloegen in 2014 Nederland en Marokko de handen ineen in een poging het aantal verkeersdoden in het Noord-Afrikaanse land terug te dringen. Specialisten van de Dienst Wegverkeer (RDW) en de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) adviseerden Marokko onder andere op het gebied van infrastructuur, handhaving van de verkeersregels en onderlinge samenwerking tussen Marokkaanse organisaties in dit verband. Eerder dit jaar presenteerde Marokko een plan dat de wegen veiliger moet maken. Zo worden in de toekomst verkeersovertredingen zo veel mogelijk elektronisch geregistreerd, om te voorkomen dat agenten kunnen worden omgekocht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden