Rode lijn of niet, realist Obama denkt nog niet aan ingrijpen

ANALYSE Voor een aanval op Syrië valt volgens topmilitair geen goed plan te maken

Ook de New York Times had gisteren foto's van in doeken gehulde kinderlijken op de voorpagina. Ernaast kon de krant onthullen wat president Barack Obama van plan is: universiteiten dwingen het torenhoge collegegeld te verlagen.

Diplomaten van westerse landen, ook de VS, mogen dan om het hardst om ingrijpen roepen, al is het maar diplomatiek via de Veiligheidsraad van de VN, in Washington heerst vooral terughoudendheid.

En dat terwijl Obama een jaar geleden zei dat het gebruik van chemische wapens in Syrië zijn kijk op de zaak zou veranderen: "We hebben het Assad-regime heel duidelijk gemaakt, en ook andere spelers, dat het voor ons een rode lijn is als we zien dat een hoop [chemische] wapens worden verplaatst of gebruikt." Dan werd het voor hem, zei Obama, "een heel andere rekensom".

Dat moment is nu aangebroken. Hoewel niemand nog de kans heeft gehad de slachtoffers te onderzoeken op strijdgassen, lijkt daar geen twijfel aan te bestaan, noch in wetenschappelijke kring (zie de pagina hiernaast), noch in westerse hoofdsteden (zie de oproep tot gewapend ingrijpen van de Franse minister van buitenlandse zaken Laurent Fabius).

Maar het is nauwelijks denkbaar dat zulk ingrijpen plaatsvindt zonder de steun van de VS. Dat was het in 2011 in Libië al niet, waar Frankrijk en Groot-Brittannië het voortouw namen - en dat land had niet de indrukwekkende luchtverdediging die Syrië, geïnspireerd door de nabijheid van buurland Israël, heeft opgebouwd.

En die VS hebben een president die vermoedelijk spijt heeft van het trekken van die 'rode lijn' nu die door een van de strijdende Syrische partijen is overschreden. Want voor een aanval op Syrië valt geen goed plan te maken.

Dat werd vlak voor de gasaanval nog eens duidelijk gemaakt door Martin Dempsey, de voorzitter van de verenigde chefs van staven. Die titel wil niet zeggen dat hij alle strijdkrachten van de VS onder zijn commando heeft, maar dat hij de hoogste militaire adviseur is van degene die dat wel heeft, de president. En in een brief die Dempsey maandag schreef en die woensdag aankwam bij een lid van het Congres, schreef hij dat het onmogelijk is om partij te kiezen, omdat er zoveel partijen zijn. En in een openhartig staaltje cynisme voegde hij eraan toe, dat "de kant die wij kiezen in staat moet zijn de eigen belangen te verdedigen en die van ons wanneer hij de overhand krijgt. Vandaag is dat niet het geval."

Voor een buitenlandse waarnemer lijkt Obama misschien voor gek te staan met zijn collegegeld naast een foto met dode kinderen. En de idealist die Obama ook heus wel is, zal het niet eens ontkennen. Maar in de ruim vier jaar dat hij nu president is, is al lang gebleken dat welk idealisme ook uit zijn toespraken blijkt, zijn beleid eerder van realisme doordrenkt is.

Zijn land is al sinds 2001 oorlog aan het voeren in Afghanistan. Het heeft zich pas twee jaar geleden weten te ontworstelen aan Irak, waar zijn minder realistische voorganger George W. Bush een nieuwe, VS-vriendelijke democratie hoopte te vestigen.

Op het leger wordt flink bezuinigd en in september staat hem weer een flinke robber te wachten over het begrotingstekort. De Amerikanen zullen niet staan te juichen als hij hen weer een oorlog in sleept waar een zichzelf respecterende grootmacht niet zomaar weer uitstapt als het tegenzit.

Dat betekent nog niet dat de keus eenvoudig is voor Obama. Houwdegens als senator John McCain voorspellen dat niemand de VS meer serieus zal nemen als er niet wordt ingegrepen. De voorganger van Bush, Bill Clinton, heeft nog steeds hartzeer dat hij de genocide in Rwanda op zijn beloop liet. Zo heeft elke president de rekensom die hij maakt in het Witte Huis en een andere die hij later maakt, als hij weet hoe de geschiedenis afliep.

De som van Obama zal door de gebeurtenissen van deze week absoluut veranderd zijn, zoals hij vorig jaar bezwoer. Maar wat hij toen niet beloofde was: dat de uitkomst een andere zou zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden