Rode Kruis tobt met logo en wil van 'christelijk' kruis af

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - In de reclamewereld verklaren ze het Rode Kruis voor gek: wie gaat er nou zo'n wereldberoemd embleem veranderen? Maar om hulpverleners beter te beschermen, meent de organisatie dat er in de oorlogsgebieden een ander logo moet komen. Gedacht wordt aan een rode diamant op een witte achtergrond.

Er is in het geheel niets religieus aan het Rode Kruis, maar door het logo wordt het soms ten onrechte voor een christelijke organisatie aangezien. Dit lijkt in toenemende mate te leiden tot geweld tegen hulpverleners. Zoals in Tsjetsjenië vorig jaar, waar vijf veldwerkers van het Rode Kruis werden vermoord, onder wie de Nederlander Hans Elkerbout. Hoewel het nog onduidelijk is of de daders islamitische Tsjetsjenen waren, werd de aanslag gezien als een teken aan de wand.

Ook in Bosnië ondervindt het Rode Kruis problemen. “De interne conflicten in de wereld worden complexer, met meer strijdende partijen in één land. Ons kruis wordt in Bosnië door sommige groepen als een religieus symbool gezien. We kunnen er nog zoveel voorlichting geven, het helpt niets”, zegt Debbie de Wagenaar van het Nederlandse Rode Kruis.”

Het is niet de bedoeling dat het Rode Kruis als symbool verdwijnt; dat zal bij het internationale comité en alle landelijke organisaties gewoon hetzelfde blijven. “We zoeken alleen een oplossing voor conflictgebieden met gemengde religieuze culturen”, aldus De Wagenaar. Op die plekken komt mogelijk een ander logo op de auto's, de kleding en de vlaggen van de veldhospitaals. Ook is nog niet duidelijk wat het nieuwe symbool precies zal worden: een rode diamant, of een zeshoek. Of misschien een ruit.

Het is tekenend voor de tijd dat de neutrale organisatie meent deze stap te moeten zetten, 134 jaar na de oprichting door Henri Dunant. De Zwitserse zakenman koos als symbool simpelweg de vlag van Zwitserland, maar dan in omgekeerde kleuren. Al gauw bleek dit echter onacceptabel voor moslimlanden, die het logo associeerden met de wrede kruisvaarders uit de Middeleeuwen. Daarom begon het Rode Kruis in 1876, tijdens de Turks-Russische oorlog, in moslimlanden te werken onder het logo van een rode halvemaan.

Het was een pragmatische oplossing, die echter op den lange duur mogelijk juist de religieuze associatie met de symbolen heeft versterkt. Alle moslimlanden die bij het Rode Kruis zijn aangesloten, gebruiken nu nog steeds de rode halvemaan. En in Israël bestaat er ook geen Rode Kruis, maar de Magen David Adom, met als symbool een rode davidster. Er schijnen in enkele Aziatische landen zelfs al rode boeddha-symbolen te zijn gesignaleerd op vlaggen van hulporganisaties. Deze diversiteit aan symbolen komt het neutrale Rode Kruis, dat met 90 000 vrijwilligers in vijftig landen actief is, uiteraard niet ten goede. Maar is het een oplossing om er zelf nóg een logo aan toe te voegen, waar een dure operatie voor nodig is, plus voorlichting aan krijgsheren, sluipschutters en ander gespuis in afgelegen gebieden. Bovendien, als je toch buigt voor de realiteit van religieus geweld, is de logische volgende stap dan niet een totale verandering van het logo? En zelfs uiteindelijk van de naam.

Mike Whitlam, directeur van het Britse Rode Kruis, vindt het maar niks. “Waarom zouden we dit doen terwijl we het beste logo van de wereld hebben?”, citeert The Independant hem. Na de vijf cirkels van de Olympische Spelen heeft het logo van het Rode Kruis van alle internationale organisaties immers de grootste bekendheid.

Het is ook nog maar een 'interne gedachte' op het hoofdkantoor in Genève, benadrukt woordvoerster De Wagenaar. “Maar we kunnen gewoon niet stil blijven staan bij een samenleving die verandert.” Op een vergadering van het Internationale Rode Kruis in Sevilla eind november, zal het plan worden voorgelegd. “En daarna moet het nog worden goedgekeurd door de 188 lidstaten die de Geneefse Conventie hebben ondertekend. Het kan nog wel een paar jaar duren.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden