'Rode Kruis-actie is goedbedoeld, maar het sust eerder het geweten van Nederlanders'

In de Syrische stad Douma worden de hulpgoederen verspreid.  Beeld AFP
In de Syrische stad Douma worden de hulpgoederen verspreid.Beeld AFP

In 2017 keerde een recordaantal gevluchte Syriërs terug. Het Rode Kruis start een hulpactie, zodat terugkerende vluchtelingen uit de regio een nieuw bestaan kunnen opbouwen. Hoe kijken Syriërs in Nederland hier tegenaan?

Willem Schoonen en Naïm Derbali

Fieras Jousef (45) 'Eerst moet Assad weg'

Tolk Arabisch en Syrisch uit Enschede

Fieras Jousef (45) uit Enschede. Beeld -
Fieras Jousef (45) uit Enschede.Beeld -

“Er zijn al heel wat liefdadigheidsacties op touw gezet voor Syriërs in de regio. Dat had relatief weinig succes. Maar de situatie is ook niet uit te leggen. Ze is zo complex geworden, dat ik geen draagvlak zie bij Nederlanders. In de huidige situatie wil ook niemand terug naar Syrië, lijkt me. Het is een puinhoop.

Zolang Assad aan de macht is, heeft het weinig zin om terug te keren. Je kunt miljarden sturen, maar zolang het in Assads cyclus terechtkomt, heeft het weinig zin. Er moest iets veranderen in Syrië, maar er is niks veranderd. Syrische burgers schreeuwen nog steeds om hulp.

Er is dan ook heel wat nodig om het leven weer op gang te krijgen: zuiver water, kleding, eten, onderwijs, veiligheid. Maar ik vind het lastig om het politieke aspect hiervan te negeren. Onder Assad moet je, zeker als dissident, blijven vrezen voor je leven. Daar helpt geen gironummer tegen.”

Heba Shaar (27) 'Ik heb weinig hoop op verandering'

student Nederlands aan de Rijksuniversiteit van Groningen

Heba Shaar (27) uit Groningen. Beeld -
Heba Shaar (27) uit Groningen.Beeld -

“Waarom zouden mensen willen terugkeren? Ik kan me daar niets bij voorstellen. De situatie in Syrië is echt zo slecht. Ja, mensen die in een ander land in het Midden-Oosten zitten, hebben natuurlijk minder perspectief dan Syriërs als ik, hier in Europa.

Heb je weinig of niets te verliezen, dan is een optie opnieuw te beginnen en je thuis na lange tijd weer te bezoeken. Ik weet niet hoe de toekomst van mijn land eruit zal zien, maar ik heb weinig hoop op verandering. Wat je er aantreft is dood en verderf.

Nog niet zo lang geleden stierven duizenden burgers, onder wie jonge kinderen. Nu is er vooral onzekerheid: niemand weet wat er kan gebeuren. Of je je leven weer kunt opbouwen. In Syrië zijn mensen alles kwijtgeraakt: huis, baan, familie. Kijk maar naar de beelden van de verwoeste steden, die zeggen genoeg.”

Karam Kanho (45) 'Terug? Ik ben mijn leven niet zeker'

Oud-voorzitter van Syrisch Comité uit Amstelveen

Karam Kanho (45) uit Amstelveen. Beeld -
Karam Kanho (45) uit Amstelveen.Beeld -

“Hoeveel ze ook inzamelen, het zal nooit genoeg zijn voor de wederopbouw. En: veiligheid koop je er niet mee. Begin daar-mee voor je huizen, scholen of ziekenhuizen bouwt. In wezen is iedereen gevlucht voor het regime van één man: Assad, en die zit er nog. Er is niets veranderd. Regeringsmilities blijven families bedreigen en tegenstanders uitschakelen. Niemand is veilig.

Vergelijk het met de bezetting in Nederland. Toen zouden gevluchte Joden ook niet durven terugkeren. Dissidenten kunnen niet terug. Garanties dat ik veilig ben, vrijuit kan spreken, niet gemarteld word, zijn er niet. Raar dat het Rode Kruis nu een actie start. Goedbedoeld, maar het sust eerder het geweten van Nederlanders dan dat het helpt.

Nederlanders die betrokken zijn met Syriërs zullen zich afvragen: waar gaat dat geld naartoe? Al vaker zijn hulpkonvooien van het Rode Kruis gebombardeerd. Dat geeft toch te denken?"

Waaraan moet de inzamelingsactie voor Syrië voldoen om veel geld op te halen? Twee deskundigen vertellen.

Een opbrengst van de inzamelingsactie voor de wederopbouw in Syrië kunnen ze niet voorspellen, maar Theo Schuyt en René Bekkers, beiden hoogleraar en verbonden aan het Centrum voor Filantropische Studies van de VU, kunnen wel zeggen waar die van zal afhangen. Ze noemen vijf belangrijke factoren:

1. Mensen geven bij voorkeur aan een concreet doel.

Dat is hier het geval; er wordt geld ingezameld om Syriërs die terugkeren te helpen weer een bestaan op te bouwen in hun verwoeste land.

2. Donateurs moeten niet de indruk krijgen dat mensen zelf schuld zijn aan hun ellende.

Voor iemand die in de problemen is gekomen door overmatig drinken, trekken mensen niet snel de portemonnee. Donateurs zien liefst echte slachtoffers, die door het noodlot zijn getroffen. Daarom doen natuurrampen het zo goed.

In de top 5 van Nederlandse inzamelingsacties staan drie natuurrampen: de tsunami in Azië (2004), de aardbeving in Haïti (2010) en de aardbeving in Pakistan (2005). Menselijke conflicten zoals oorlogen brengen minder op. In de top5 staat er maar één: de inzamelingsactie voor Kosovaarse vluchtelingen (1999).

3. Zijn er kinderen in het spel?

De bereidwilligheid is het grootst als er slachtoffers zijn met wie je wel sympathie moet voelen en die politiek onbesproken zijn: kinderen, ouderen, gehandicapten. In Syrië gaat het, verzekert het Rode Kruis, om gewone mensen die part noch deel hebben gehad aan de oorlog die hun land heeft verwoest.

4. Zijn er bewegende beelden van de ramp?

In overvloed. De totale verwoesting van tal van Syrische steden is dagelijkse kost op televisie. En de foto’s in kranten en tijdschriften zijn zo mogelijk nog indrukwekkender.

5. Wordt het geld niet verkeerd besteed?

Mensen moeten niet de indruk krijgen dat hun geld op de verkeerde plek terecht komt. Dat is uiteraard niet de bedoeling van het Rode Kruis, maar kan hier in de perceptie van mensen wel een rol spelen.

Want het regime van Assad, waarmee de ellende in Syrië begon, zit er nog. “Je moet de politiek buiten dit verhaal houden”, zegt Schuyt. “De boodschap moet zijn dat het hier gaat om menselijke nood: gewone Syriërs willen hun bestaan weer opbouwen, help ze daarbij!”

Bekkers: “We zien mensen die het risico nemen terug te keren. Ze kijken naar de toekomst, en dat is anders dan de uitzichtloze situatie waarin Syrië tot nu toe verkeerde. Die hoop op een toekomst en die veerkracht steunen mensen graag.”

Lees ook:

Inzamelingsactie moet Syriërs helpen thuiskomen

Om Syriërs te helpen hun leven weer op te bouwen in eigen land, hoopt het Rode Kruis Nederland fondsen te werven bij Nederlanders.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden