De Serie

Rode draad: de toekomst wordt onze ondergang

Beeld Black Mirror schetst een tamelijk wanhopig toekomstbeeld.

Black Mirror vertelt ons dat we helemaal niet naar Black Mirror zouden moeten kijken. En dat is juist weer typisch Black Mirror.

In de ochtend na de verkiezingsoverwinning van Donald Trump gooiden de makers van Netflix-serie Black Mirror er een tweetje uit. 'Dit is geen aflevering. Dit is geen marketing. Dit is realiteit.' De boodschap: een werkelijkheid waarin iemand als Trump democratisch tot de leider van de vrije wereld gekozen kan worden, lijkt verdacht veel op die van Black Mirror. Het is namelijk een gitzwart, cynisch, en tamelijk wanhopig toekomstbeeld dat bedenker Charlie Brooker de kijker voorschotelt.

Onlangs verscheen het derde seizoen van de sciencefictionserie, hoewel seizoen niet het juiste woord is. Elke aflevering staat op zichzelf, als een korte film. Allemaal verbonden door één rode draad: de toekomst wordt onze ondergang. Want er kleven nogal wat ethische bezwaren aan al die mooie techniek die dankzij apps, smartphones en computers ons dagelijks leven binnendringt. De consequenties daarvan trekt Black Mirror met plankgas door.

Afwisseling

Hoe zou het zijn als je overleden vriend dankzij alles wat hij ooit op internet heeft gepost weer virtueel tot leven zou kunnen worden gewekt? In een andere aflevering wordt het principe van recensiewebsites als iens.nl, Yelp of TripAdvisor uitvergroot: iedereen kan elkáár recenseren. Mensen met een hoge score krijgen voordeeltjes zoals korting op de huur in een buurt waar alleen maar nette mensen wonen. Een andere prachtaflevering is het ontroerende 'San Junipero', over hoe je na je dood je persoonlijkheid kan uploaden. Het eeuwige leven in de cloud, de hemel gedigitaliseerd.

Het knappe van Black Mirror is dat het zulk klein geacteerd persoonlijk drama makkelijk afwisselt met een ijzige detective, thriller, horror of pure scifi en je zo op verschillende manieren aan het denken zet over een ongemakkelijke werkelijkheid. Wel is na een aantal afleveringen het trucje duidelijk: langzaam wordt ontrafeld wat er aan de hand is, tot een plottwist alles wat je dacht te weten op zijn kop zet. En soms nóg een keer, de kijker in vertwijfeling achterlatend.

Ga naar buiten en kijk ernaar

Spannend? Reuze. Daarbij: doordat het sciencefictionlaagje dun is, staat de realiteit van Black Mirror dicht bij de onze. De subtiele satire maakt alles eng voorstelbaar.

Een manco aan de serie is dat de moraal van het verhaal er vaak in dikke lagen zit opgesmeerd. Ja, het is inderdaad stom dat we de hele tijd aan onze smartphone gekluisterd zitten. En ja, het is inderdaad stom dat we tegenwoordig zoveel van onze eigenwaarde afmeten aan sociale media. Dat weten we nu wel.

Maar, ook weer typisch Black Mirror, daar zijn de makers zich weer zeer van bewust. Die Trump-tweet was een cynische knipoog, en daarbij natuurlijk juist wél weer marketing. Heel meta, inderdaad.

Het wordt nóg meer meta: zelfs het reclamefilmpje dat Netflix deze week uitbracht is cultuurkritiek. De tagline: 'Je leven is het verhaal, ga naar buiten en kijk ernaar'. Dus niet naar deze serie? Nou, wel doen hoor.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden