Robuust draagvlak stelt Kamerleden gerust

Tweede Kamerleden reageren opgelucht en tevreden op het enquêteresultaat waaruit blijkt dat er zeer brede steun onder de ondervraagden is voor het besluit om militaire acties tegen Joegoslavië te beginnen.

Teun Lagas

Zelfs de Socialistische Partij, die zich als enige in het parlement verzette tegen de Navo-luchtaanvallen, ziet positieve kanten aan de uitslag van het onderzoek. Want SP-defensiewoordvoerder Van Bommel vindt het bemoedigend dat zoveel mensen zich blijkbaar grote zorgen maken over de toestand in Kosovo. ,,Er is een hoge betrokkenheid met wat er gebeurt. Het laat de mensen niet onverschillig. Dat is goed.''

Kamerleden laten blijken dat ze zich niet door opiniepeilingen onder druk willen laten zetten. Aan de andere kant geven ze toe dat het een geruststellende gedachte is dat er bij zo'n cruciaal besluit om militairen in te zetten voldoende draagvlak is onder de bevolking. Marijke Vos (GroenLinks): ,,Je moet je er als politicus niet door laten leiden. Maar als er nu opeens geen steun zou zijn, dan ga je toch denken: hier klopt iets niet.''

De GPV'er Van Middelkoop: ,,De uitslag doet me goed omdat het laat zien dat de volksvertegenwoordiging op dit punt kennelijk de bevolking vrij getrouw representeert. Even breed als in de Tweede Kamer is het draagvlak in de Nederlandse bevolking. En dat is goed.'' CDA-woordvoerder Verhagen: ,,Ik ben er wel mee ingenomen. Je neemt verstrekkende besluiten hier in de Kamer, en tegelijk merk je dat daar op straat en in de kerk hooglopende discussies over losbarsten. Het gevoel dat we niet afzijdig konden blijven na zo'n grove schending van mensenrechten heeft blijkbaar voldoende draagvlak.''

D66-Kamerlid Hoekema, PvdA-woordvoerder Valk en de VVD'er Blaauw noemen de steun voor de militaire acties verrassend groot.

Dat die steun er ook blijft als er slachtoffers onder de Nederlandse militairen mochten vallen, vindt Van Middelkoop een bewijs dat het draagvlak 'robuust' is. ,,Daar blijkt een zekere vastberadenheid uit.'' Vos noemt de acceptatie van eventuele slachtoffers een teken dat er bereidheid bestaat zich werkelijk in te zetten voor een ander volk. ,,Er is blijkbaar geen houding van: we moeten alleen onszelf veilig stellen'', zegt zij.

Nog meer dan dit grote draagvlak pikken alle Kamerleden echter een ander resultaat uit de enquête. 71 Procent van de ondervaagden noemt als belangrijkste reden om in te grijpen de schending van de mensenrechten in Kosovo. Daar blijkt volgens de parlementariërs uit dat terecht de humanitaire kant van de zaak zeer ernstig wordt genomen. De VVD'er Blaauw verwijst naar eerdere kritiek als zou de Navo alleen maar optreden om het gezicht van het bondgenootschap te redden. ,,Dat vermeende najagen van een Navo-prestige blijkt voor de ondervraagden gelukkig helemaal niet relevant.''

Valk en Hoekema wijzen er op dat de steun voor de Navo-acties groot blijft, ondanks de nu al ruim twee weken durende bombardementen. Valk had verwacht dat er snel cynisme zou groeien, omdat aanvankelijk het beeld werd geschapen van een korte Navo-actie die president Milosevic snel op de knieën zou dwingen. ,,Je zou verwachten dat de steun snel afneemt, nu Milosevic weigert toe te geven. Maar dat is niet geval'', zegt de PvdA'er.

Ook Hoekema had meer scepsis verwacht, mede gezien de kritiek dat juist de bombardementen de etnische zuiveringen zouden hebben versneld. Hoekema: ,,Maar het blijft wel de vraag hoe de steun er over een week of twee uit zal zien, mocht de humanitaire ramp tegen die tijd niet zijn beheerst.''

De SP, als enige tegenpartij, wijst er op dat het oordeel over de 'terechte-Navo-acties' kan zijn ingegeven door de wens om snel een einde te maken aan de vreselijke tv-beelden van de vluchtelingen. Van Bommel: ,,In het begin van een oorlog is het draagvlak altijd vrij hoog. Dat komt ook door de televisiedemocratie. Iedereen ziet de vluchtelingen en iedereen krijgt de aandrang dat er snel iets moet gebeuren. Als in zo'n fase politici zeggen dat zij wel een - militaire - oplossing weten, dan gaan veel mensen achter hen staan. Die geloven nu eenmaal dat Kok, als hoogste baas van Nederland, zo'n oplossing in huis heeft. Ze veronderstellen bovendien dat luchtaanvallen effect hebben. Ik vraag me af wat er gebeurt als blijkt dat het niet werkt.''

De VVD'er Blaauw waarschuwt dat defensie meer moet doen om de steun onder de bevolking groot te houden. Blaauw klaagt dat Den Haag, vergeleken met Londen en Bonn, weinig informatie aan de media geeft over het goede effect van de luchtacties. ,,Het hoeft van mijn geen propaganda te worden zoals de Amerikanen wel eens doen, maar iets actiever mag defensie zich hierbij wel opstellen.'' Verhagen roept premier Kok op daar hard aan te werken. ,,Als premier van alle Nederlanders moet hij er voor zorgen dat het draagvlak groot blijft.''

Van Middelkoop had ook zonder onderzoek al iets gemerkt van de mate van betrokkenheid onder de bevolking. De GPV'er: ,,Mijn vrouw liep langs de deuren te collecteren voor de vluchtelingen uit Kosovo. Ze heeft wel vaker ingezameld en ze vertelde dat er nu een ongekende bereidheid is om geld te geven. Ze vertelde er ook bij dat er nog ruimer wordt gegeven na de mededeling dat de opvang van de vluchtelingen in de eigen regio moet. Ach ja, dat is nou ook weer zo typisch Nederlands.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden