Robert Bresson, zoeker naar het absolute pure

Robert Bresson

Het acht films tellende retrospectief rond de Franse filmmaker Robert Bresson is t/m 21 november te zien in het Filmmuseum in Amsterdam.

De Franse filmmaker Robert Bresson (1901-1999) is niet alleen een van de meest geliefde regisseurs onder filmcritici, maar ook onder filmmakers. Vandaar dat de term ’bressoniaans’ in omloop raakte. Het is vooral een verwijzing naar Bressons pure, simpel ogende stijl die – los van allerlei toeters en bellen – de nadruk legt op de essentie, en die vaak voor het gemak minimalistisch wordt genoemd.

Bresson had een afkeer van psychologiseren, en gaf de voorkeur aan spirituele thema’s. Als katholiek die het jansenisme aanhing, geloofde hij in predestinatie en dat behandelde hij ook in zijn films: hoe de mens overgeleverd is aan het lot. Als voormalig schilder noemde hij zijn acteurs liever ’modellen’, en na zijn eerste twee speelfilms ’Les Anges du Péché’ (1943) en ’Les Dames du Bois de Bologne’ (1945) werkte hij alleen nog maar met amateurs.

In het nieuwste nummer van het Britse filmblad Sight & Sound komen naar aanleiding van een Bresson-retro in het British Film Institute vijf beroemde Bresson-liefhebbers aan het woord, te weten: Olivier Assayas, Bruno Dumont, Paul Schrader, Eugène Green en Aki Kaurismüki.

De grootste Bresson-fan ontbreekt evenwel. Dat is de Oostenrijkse regisseur Michael Haneke, die een paar jaar geleden zijn ’top-10 van beste films aller tijden’ samenstelde en twee Bresson-films op de eerste en tweede plaats zette: ’Au hasard Balthazar’ (1966) en ’Lancelot du Lac’ (1974).

’Au Hasard Balthazar’ is een van de acht Bresson-films die het Filmmuseum de komende weken laat zien. Het is een unieke gelegenheid om kennis te maken met een regisseur die door zo velen wordt bewonderd. Van de dertien films die Bresson in veertig jaar tijd maakte, zijn er slechts een paar op dure import-dvd’s verschenen.

Wat ’Au hasard Balthazar’ betreft, dat is inderdaad een juweel, een simpel ogende vertelling rond het ezeltje Balthazar dat we samen met het meisje Marie op het Franse platteland zien opgroeien en dood gaan. De enorme melodramatische kracht van het strak vormgegeven verhaal grijpt je onherroepelijk naar de keel. Wat is er onschuldiger dan een ezeltje? En hoe wreed kan het lot zijn? Omdat Marie vrij vroeg in het verhaal een krans van margrietjes tussen Balthazars oren plant, is de link met het Christus-verhaal gelegd.

Jean-Luc Godard noemde ’Au hasard Balthazar’ ’de wereld in anderhalf uur’.

Het meisje Marie, gespeeld door de 19-jarige Anne Wiazemsky, zou Godards tweede echtgenote worden. Gegarandeerd dat ze adoptie van het ezeltje hebben overwogen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden