Rob de Wijk zit ernaast: Nederland is in EU geen paria

ADRIAAN SCHOUT en JAN MARINUS WIERSMA | ONDERZOEKERS INSTITUUT CLINGENDAEL

Menig keer heeft Rob de Wijk in zijn columns in Trouw gesteld dat de Nederlandse regering dwarsligt in de Europese Unie en dat dit ons duur zal komen te staan. Men zou ons in Brussel anti-Europeanisme verwijten. Dit zou leiden tot een anti-Nederlandhouding en economisch verlies.

De Wijk gooit in zijn argumentatie veel probleemdossiers op één hoop: schoffering van de Navo over Uruzgan; ruzie met België over de Hedwigepolder; Polen-meldpunt van de PVV; de pro-Israëlische houding van de regering; de harde opstelling in de eurocrisis; en het verzet tegen toetreding van Bulgarije en Roemenië tot het Schengen-verdrag.

Het is duidelijk dat Nederland harde standpunten inneemt binnen de EU en de toon waarop ze dat doet is vaak verre van diplomatiek. Echter, het is verkeerd om Nederland als parialand af te schilderen en alleen negatieve kanten van het Nederlandse optreden te schetsen.

Nederland heeft ook veel bereikt, zoals in de eurocrisis. Het IMF is een van de belangrijkste spelers geworden, er is een onafhankelijke Europese commissaris gekomen die toeziet op economische hervormingen in de lidstaten, en banken hebben fors op de Griekse schuldpapieren moeten afwaarderen. Ook rond de uitbreiding van de EU en van het Schengengebied is de Nederlandse invloed zichtbaar: kandidaat-landen moeten nu allereerst voldoen aan de regels van de rechtsstaat, terwijl dat tot voor kort sluitstuk was van de toetredingsonderhandelingen. En bij de uitbreidingsdiscussies binnen de EU en het oplossen van de eurocrisis heeft Nederland medestanders en meerderheden gevonden.

De Wijk heeft gelijk dat ons land in veel opzichten niet langer het beste jongetje van de klas is in de EU. Maar welk land is wel braaf? Behalve in Nederland nemen bijvoorbeeld ook in Frankrijk, Duitsland, Finland, en Denemarken de twijfel en de kritiek toe op het functioneren van de grenzenvrije zone. Het Nederlandse isolement is dus nogal overdreven.

Het is nogal aanmatigend om te spreken over 'anti-Europees' gedrag. Als Nederland streeft naar een lager EU-budget of strenge toetredingscriteria, dan valt dat ook uit te leggen als pro-Europees. Zeker heeft Den Haag af en toe alleen gestaan, zoals in de harde lijn tegenover de EU-aspiraties van Servië. Dit heeft uiteindelijk de kandidaat-status van het land niet in de weg gestaan, maar heeft wel bijgedragen tot het uitleveren van oorlogsmisdadigers. Rond de eurocrisis is nauw overleg geweest met onder andere Duitsland en de Commissie, en heeft Nederland met bilateraaltjes bruggen gebouwd.

Een rode draad in het Nederlandse Europese beleid is de nadruk op naleving van gemaakte afspraken. De eurolanden moeten hun financiële huishouding op orde hebben en de rechtssystemen van (toekomstige) lidstaten moeten ook in de praktijk functioneren. Nederland lijkt hiermee te willen streven naar een '100 procent Unie': afspraak is afspraak. De Wijk heeft gelijk dat ons land niet op veel clementie hoeft te rekenen wanneer het 'Brussel' vraagt om flexibiliteit in de bezuinigingen. Dit komt echter niet omdat wij veel anti-Europeser zouden zijn dan andere lidstaten, maar omdat wij aan regels zullen worden gehouden waar wij zelf om gevraagd hebben.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden