Rivaliserende zussen willen van mama weten: Van wie hou je het meest?

Als kinderen het samen goed kunnen vinden, waarom strijden ze dan toch om de kleinste onbenulligheden?

In een gezin met vier meiden houden de oudste twee elkaar goed in de smiezen. De zusjes van acht en zesenhalf spelen altijd samen, gunnen elkaar veel, maar tegelijk moet alles 'eerlijk' gaan.

Dus als ze helpen tafeldekken, letten ze goed op dat de een niet minder doet dan de ander. Na het tv-kijken is er ruzie wie het apparaat uitzet. Ze bewaken de bedtijd van de ander. Er is strijd over het bakje waar het toetje in mag ('Gisteren had zij ook al de rode'). Er is zelfs ruzie over wie als eerste naar binnen mag als ze thuiskomen uit school.

Ze hebben een groot rechtvaardigheidsgevoel, concludeert moeder. Ze denkt niet dat het jaloezie is, want ze zijn ook dol op elkaar en kopen regelmatig cadeautjes voor elkaar, van hun eigen zakgeld! Maar wat moet ze hier mee? Ze kan toch niet voor alles een schema maken?

Jaloezie is inderdaad overdreven, maar opvoedkundige Heleen de Hertog schaart het gedrag wel onder rivaliteit. "De ene zus voelt zich op de een of andere manier toch bedreigd door de ander. Het is normaal menselijk gedrag, alle broers en zussen doen dit. Maar het is terug te voeren op het diepste verlangen naar exclusieve aandacht van de ouders."

Sociaal wetenschapper Sheila van Berkel deed voor het Centrum voor gezinsstudies van de Universiteit Leiden langlopend onderzoek naar de interactie tussen broers en zussen. Kinderen die qua leeftijd en karakter dichter op elkaar zitten, gaan vaker de strijd met elkaar aan, ontdekte zij. "Een ouder kind communiceert al heel anders, vindt andere dingen leuk, en zit dus minder in het vaarwater van zijn jongere broers of zussen. En zijn de kinderen van hetzelfde geslacht dan is de rivaliteit nog sterker."

Strijd is niet erg, zegt ook Van Berkel. "Broers en zussen kunnen goed oefenen voor de sociale relaties die ze later, buiten het gezin, aangaan. Ze leren compromissen sluiten, samenwerken."

Volgens Heleen de Hertog, oprichter van opvoedbureau How2talk2kids, kan het zijn dat vader en moeder het gedrag onbewust aanwakkeren. "De meeste ouders hebben de neiging hun kinderen gelijk te behandelen. Ik hou van jullie allebei evenveel. Jij mag het nu en morgen mag je zus het rode bakje."

Dat moeten ze nu juist niet doen. De Hertog: "Geen schema, geen eerlijke verdeling. Gelijke benadering versterkt de competitieve gevoelens. Je moet juist benadrukken dat elke dochter uniek is." Dus: ik hou van jou omdat je zo vrolijk lacht, of: jij bent mijn knutselkind.

Geef elk kind wat het nodig heeft, adviseert ze. "Dus niet allebei tien druiven geven, maar kijken wie het meest honger heeft." Als de ouders de meiden ergens toe willen aanzetten, laat ze dan niet met elkaar wedijveren, vervolgt ze. "Ook niet positief vergelijken: kijk eens hoe goed grote zus de tafel dekt. Laat de meisjes de strijd aangaan met zichzelf. Gisteren deed je een kwartier over aankleden, kijk eens of het vandaag in veertien minuten kan."

En verdeel ook je tijd naar behoefte, tipt ze. "Geef alle kinderen individueel aandacht, maar dat hoeft niet precies afgemeten. Een gesprek over een partijtje met de een mag best langer duren dan het bekijken van het knutselwerkje van de ander. Hoe krampachtiger je als ouder alles eerlijk probeert te doen, hoe belangrijker het voor die dochters wordt."

Sheila van Berkel vindt het lastig tips te geven. Haar onderzoek richt zich vooral op gezinnen met een vader, een moeder en twee kinderen. Daaruit trekt ze algemene conclusies. "Ik ga ervan uit dat deze ouders zelf het beste kunnen inschatten of die rivaliteit de dagelijkse sfeer bepaalt en of ingrijpen noodzakelijk is. Belangrijk is dat de conflicten goed worden afgesloten. Dat die kleine dingen niet escaleren."

Als de 'bakjesdiscussie' te groot wordt, kun je de meiden zelf om oplossingen vragen, oppert De Hertog. "Laat ze alle opties opschrijven, ook de belachelijke. Pas als ze het eens zijn, is de oplossing geaccepteerd. En na een week evalueren of het goed is gegaan. Anders kun je altijd nog allemaal witte bakjes kopen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden