Rituelen zijn er niet meer, maar ook deze rouw zal vorm vinden

Rutte overlegt met nabestaanden over nationale herdenking

Op scholen, bij sportclubs en in kerken vinden talloze bijeenkomsten plaats om stil te staan bij de slachtoffers van de vliegtuigramp. Dat er een landelijke herdenking komt, lijkt inmiddels ook zeker. Welke vorm die krijgt, laat premier Mark Rutte afhangen van de nabestaanden. Hij wil eerst met hen overleggen.

Zo rouwde Nederland bij eerdere rampen:

30 april 2009. In Apeldoorn komen acht mensen om het leven als een auto inrijdt op de optocht waarvan ook de koninklijke familie deel uitmaakt. Nederland reageert onthutst. De dagen na de aanslag leggen mensen uit het hele land boeketten, tekeningen en knuffels neer op het bewuste kruispunt. Ruim een week na de aanslag is er een herdenkingsbijeenkomst in een Apeldoornse schouwburg, waarbij ook koningin Beatrix, kroonprins Willem-Alexander en prinses Máxima aanwezig zijn. De bijeenkomst is live op televisie.

13 mei 2000. Wanneer in Enschede een vuurwerkfabriek ontploft, vliegt een hele woonwijk mee de lucht in. Het gevolg: 23 doden en ruim 900 gewonden. Een stille tocht, zes dagen later, trekt een overweldigende hoeveelheid van ruim 100.000 mensen, onder wie premier Wim Kok en kroonprins Willem-Alexander. Kort daarvoor bezoekt de koningin het rampgebied. Er volgt ook een herdenkingsdienst. Opmerkelijk: ondanks de ramp voetbalt de Enschedese club FC Twente de zondag na de gebeurtenis gewoon in de Kuip tegen Feyenoord, zij het met vooraf een minuut stilte.

4 oktober 1992. Een Boeing 747-vrachtvliegtuig stort neer op de Amsterdamse Bijlmermeer. De ramp kost 43 mensen het leven. Er vinden spontaan verschillende plechtigheden plaats, waaronder een stille omgang in de getroffen wijk. Op de officiële rouwbijeenkomst, ruim een week later in de Rai, komen 13.000 mensen af. Nabestaanden richten na de ramp een herdenkingsplaats in rondom een boom die de crash heeft overleefd. Deze 'boom die alles zag' vormt tegenwoordig de kern van een parkachtig monument. Tijdens de jaarlijkse herdenking vliegen er geen vliegtuigen over de Bijlmer, normaal een drukke aanvliegroute voor Schiphol.

Rituelen in onbruik

Rouwen is steeds gecompliceerder geworden. In de loop van de jaren zestig van de vorige eeuw raakten allerlei gestandaardiseerde rouwrituelen in onbruik, zoals rouwbanden en zwarte kleding. Het zouden stijve sociale verplichtingen zijn, van boven opgelegd en zonder veel gevoel of betekenis. Ook het christendom is op de achtergrond geraakt. Zo verwees koning Willem-Alexander gisteren in zijn toespraak geen enkele keer naar het geloof.

Des te opmerkelijker is het dat de Tweede Kamer gisteren repte over 'een dag van nationale rouw'.

In 1962, bij het overlijden van koningin Wilhelmina, was er voor het laatst zo'n dag. De vlaggen gingen halfstok, openbare culturele en sportieve evenementen werden afgelast, de radio bracht gepaste muziek ten gehore.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden