'Rio de Janeiro heeft een narcistische persoonlijkheidsstoornis'

Remco Dijkstra, psychiater

"Je zou het een quarterlife-crisis kunnen noemen. Ik was 27, had geneeskunde gestudeerd en was meteen daarna in de opleiding tot psychiater gerold. Als ik op deze manier doorging, zo rekende ik uit, was ik voor mijn dertigste psychiater. Het ging allemaal nogal snel. Ik was onrustig en vroeg me af of ik op de goede weg zat.

Op dat moment had ik leertherapie, een verplicht traject tijdens de opleiding tot psychiater, waarin je nauwkeuriger naar jezelf gaat kijken. Wekelijks zat ik bij mijn psychoanalyticus 'op de bank', al een jaar lang. Tijdens die leertherapie concludeerde ik dat ik afstand wilde. Ik moest op wereldreis.

Al in het vliegtuig naar Thailand bespeurde ik bij mezelf vage kenmerken van een manie. Ik was uitgesproken blij, euforisch zelfs, mijn slaapbehoefte was afgenomen, en in die eerste weken in Thailand gaf ik, vrij impulsief, een flinke smak geld uit.

Dat ik deze kenmerken bij mezelf herkende, dat gebeurde vanzelf. Ik was niet vertrokken met het plan om mijn wereldreis door de bril van een psychiater te bekijken, het overkwam me. Mijn leertherapie, die ik had afgerond voor ik op reis ging, zette zich voort in mijn hoofd. Voortdurend voerde ik denkbeeldige gesprekken met mijn psychotherapeut en ik beschouwde zowel de reiziger als mijn bestemmingen als 'psychiatrisch patiënten'. De hele DSM - het diagnostisch handboek voor psychiaters en psychologen - passeerde de revue.

Dat ik niet in m'n eentje op reis ging, maar de eerste weken samen met een vriendin door Thailand trok, maakte dat ik mezelf de vraag stelde of ik trekken had van een afhankelijke persoonlijkheidsstoornis. Durfde ik niet alleen te zijn, had ik deze vriendin nodig?

Natuurlijk overdrijf ik, maar ik merkte dat ik mijzelf bleef onderzoeken. Automatisch ging mijn fysieke reis gepaard met een reis naar binnen. Ik was op mezelf aangewezen, had geen vaste structuur, dus ik had volop tijd om na te denken.

Niet alleen herkende ik kenmerken van een manie en trekken van een afhankelijke persoonlijkheidsstoornis, ook liep ik een mild traumaatje op. In Peru stond ik tijdens de beklimming van de Nevado Pisco doodsangsten uit. Nog dagen na die beklimming beleefde ik de steile kliffen en de diepe afgronden die ik was gepasseerd, opnieuw. Daarna vermeed ik het een tijdlang om bergen te beklimmen.

Niet alleen ikzelf, maar ook de plekken die ik bezocht kregen een diagnose. Rio de Janeiro heeft overduidelijk kenmerken van een narcistische persoonlijkheidsstoornis, constateerde ik bijvoorbeeld. De stad doet haar best om te imponeren, met mooie stranden en dito mensen. Uiterlijk vertoon en status vindt Rio erg belangrijk. Tegelijk liggen verspreid over de stad sloppenwijken en is er veel geweld. Net als een narcist, presenteert Rio een schitterende buitenkant, maar als je beter kijkt, kom je aan de binnenkant veel ellende tegen.

Bij thuiskomst bedacht ik me dat mijn wereldreis wel iets weghad van een psychose. Net als die aandoening gaat een wereldreis gepaard met heftige emoties, met hoge pieken en diepe dalen. Soms waande ik mij als reiziger in een andere realiteit.

Psychiatrie is een bloedserieus vak, de ziektebeelden die ik beschrijf zijn ernstig. In mijn boek plak ik voortdurend etiketjes, maar doe dat met een knipoog. Ik gebruik die 'diagnoses' als een aanleiding om uit te leggen wat zo'n stoornis inhoudt. Naast een reisboek is dit ook een boek waarin ik de psychiatrie toegankelijker wil maken. Ik laat zien dat psychiatrische kenmerken normale verschijnselen zijn. Zelfs ik, een gezonde psychiater, kan verkeren in een toestand die past bij een ziektebeeld.

Waar ik op hoopte, gebeurde. Aan het einde van mijn reis was mijn dolende ziel getemperd. Een jaar lang had ik gedaan wat ik wilde, daarna kon ik driekwart afstrepen van mijn bucket list - de dingen die ik doen wil voor mijn dood. Toen ik terugkwam was ik rustig.

Nu werk ik in Leeuwarden, als psychiater bij GGZ Friesland. Ik behandel volwassenen met depressies en angstklachten. Ben ik een leukere psychiater geworden door mijn reis? Nee, ik geloof niet dat mijn wereldreis invloed heeft op wat ik doe in mijn spreekkamer.

Wel weet ik sinds mijn tocht over de wereld dat ik op de goede weg zit, dat mijn carrièrepad bij mij past en dat ik de juiste keuzes heb gemaakt. Bovendien weet ik nu dat er geen mooier vak is dan dat van psychiater."

Remco Dijkstra: Te gek! Wereldtrip van een jonge psychiater. Elmar, Delft; 256 blz. euro 17,95

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden