'Ring' is rond

Vorig jaar september/oktober dirigeerde Bernard Haitink in Covent Garden in Londen voor het eerst de complete cyclus 'Der Ring des Nibelungen' van Wagner. Een muzikale, en bij vlagen ook theatrale, gebeurtenis van het hoogste niveau, waarvan ik in Trouw uitvoerig verslag deed.

Na de tweede en laatste opvoering van het vierluik en een paar weken vakantie vertrok Haitink naar Munchen, om daar 'Gotterdammerung' op te nemen, de apotheose van Wagners heldenepos en tevens de meest complexe en langste van de vier opera's.

Hiermee is Haitinks visie op de 'Ring' nu compleet op cd vastgelegd. Een eer die hij moet delen met collega's als Solti, Bohm, Karajan, Boulez, Furtwangler en Levine. De laatste maakte zijn registratie ongeveer parallel met Haitink, de overigen zijn al min of meer historisch, waarbij die van Solti uit de jaren '60 lange tijd als absolute norm heeft gegolden.

hoesje Ring

Ik zal niet zeggen dat Solti nu van zijn troon is gestoten, maar zijn gelijke heeft hij wel gevonden. Een ideale bezetting voor 'Gotterdammerung' kan momenteel geen operahuis of platenfirma bij elkaar krijgen, maar Haitink en EMI bieden hier wel het maximum van wat haalbaar is en dat zal de eerstkomende jaren niet overtroffen kunnen worden. Het is bovendien een bezetting die geen enkele echt zwakke schakel heeft, en wel degelijk een paar toppers. De Waltraute van Marjana Lipovsek mist net de intensiteit om aan haar scene met Brunnhilde (de overweldigende Eva Marton) die diep inkervende emotionaliteit te geven waar Haitink op aanstuurt. Maar ja, dan spreek je nog altijd over een uiterst respectabel niveau. Een enkele frase in de proloog van de drie Nornen (met Jard van Nes als nr. 1) of bij de Rheintochter, is ook misschien iets zwakker, maar het totaal is zo monumentaal dat dergelijk gemuggezift nauwelijks telt.

Naast de schitterende, machtig opgebouwde creatie van Marton in de zwaarste rol uit de hele cyclus, is de Siegfried van Siegfried Jerusalem een minstens zo grote voltreffer: fel en krachtig van timbre, rijk genuanceerd in zijn heldhaftige dan wel smoorverliefde escapades en tragische ondergang. Geen zanger doet hem dat momenteel na. Grote verrassingen zijn de nobele, prachtig helder gezongen Gunter van Thomas Hampson en een werkelijk ijzingwekkende karakterisering van Hagen door John Tomlinson. Theo Adam is nog steeds indrukwekkend als Alberich en Eva-Maria Bundschuh een mooie, lyrische en dramatische Gutrune.

De balans tussen al deze zangers, hun reacties op elkaar zijn bovendien perfect, wat mede te danken is aan de zeer intensieve voorbereiding van deze opnamen. Die is weer te danken aan de participatie van de Bayerische Rundfunk, die haar symfonieorkest voor de hele repetitie- en opnameperiode ter beschikking stelt. In zijn langdurige samenwerking met dit ensemble heeft Haitink een spelcultuur voor deze Wagner opgebouwd die in de vorig jaar verschenen 'Siegfried' al memorabel was geworden en nu eigenlijk niets meer te wensen over laat. Deze doorzichtige, warme, bronzen, 'volslanke' orkestklank had geprononceerder uit de luidsprekers kunnen komen, maar dit is precies het effect dat Haitink en zijn opnamestaf beoogden.

De zangers worden nergens weggedrukt, ze krijgen optimale ondersteuning, er is een echte eenheid tussen 'toneel' en 'orkestbak' en waar nodig schiet Haitink heus wel even uit zijn slof. Een humane, diepgravende, hoogst dramatische en bijna superieure 'Ring' is rond.

EMI 754485 ( 4 cd's).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden