Rijmen, schermen en schmieren in een theatrale speeltuin

Toneel

Cyrano Bostheater ****

Eigenlijk is het gewoon een hele grote speeltuin voor acteurs. Het enorme speelvlak van het openluchttheater, romantisch gelegen tussen de bomen van het Amsterdamse Bos creëert een bijna onuitputtelijk scala aan mogelijkheden voor spectaculair openluchttheater.

Dit jaar speelt het Bostheater daar onder leiding van regisseur Ingejan Ligthart Schenk 'Cyrano' van de 19de-eeuwse toneelschrijver Edmond Rostand over de bekende dichtende vechtjas met de grote neus. Cyrano is verliefd op Roxane, maar die is al op de jonge soldaat Christian die een kleiner reukorgaan heeft en niet behept met enig gevoel voor rijm of poëzie. Om toch zijn liefde voor Roxane vorm te kunnen geven, stelt Cyrano aan Christian voor liefdesbrieven voor hem te schrijven. Waardoor Roxane verliefd wordt op de dichter die Christian niet is.

Rostand schreef zijn stuk in rijmende alexandrijnen. In zijn eigen tijd was dat al hopeloos ouderwets, maar op de een of andere manier stond dat het succes van zijn stuk niet in de weg. Ligthart Schenk en vertaler Erik Bindervoet maakten van die tekst een vlotte bewerking. Hoewel de bewerking bij tijd en wijle hapert ¿ sommige scènes zijn te lang, terwijl de psychologische ontwikkeling die de personages doormaken af en toe wordt afgeraffeld ¿, blaast hij ook wat frisse lucht in de toch wat stoffige tekst door deze niet altijd even serieus te nemen.

Maar vooral schept de toneeltekst de voorwaarde voor een theatraal speelkwartier waarin de grote groep spelers vooral een hele hoop lol hebben. Ze rijmen, schermen, schmieren, maken muziek en creëren mooie theatrale vondsten als dansende bierflesjes en een slagveld met waterballonnen.

Ondanks dat plezier raakt de voorstelling de tragische kant van het verhaal nooit uit het oog. Het bitter en het zoet zijn vrijwel continu in balans. Dat komt vooral door het prachtige spel van Bram Coopmans (Cyrano) en Jochem Stavenuiter (Christian). Coopmans Cyrano is even onuitstaanbaar driftig en arrogant als onzeker en romantisch. Stavenuiters Christian is vol bravoure en zwier als het om mannendingen gaat, maar verandert in een lompe en schuchtere sukkel als Roxane te dichtbij komt.

Het zijn personages om heel erg van te houden en daarom doen de geestige verwikkelingen waarin ze samen terecht komen meestal ook een beetje pijn. Het resultaat is een voorstelling die door zijn gelaagde luchtigheid een groot publiek een aangename toneelavond moet kunnen bezorgen. Er is ook simpelweg niets mooiers dan acteurs zich te zien uitleven in een speeltuin.

Nog te zien t/m 7 september in het Amsterdamse Bos. www.bostheater.nl

Klassiek

Wiener KammerOrchester en Stefan Vladar ***

Dirigent-pianist Stefan Vladar en zijn makkers uit het Wiener KammerOrchester waren al een tijdje op pad deze zomer met de pianoconcerten van Beethoven. Als ze ergens neerstreken, voerden ze in twee concerten alle vijf de werken uit. In Amsterdam sloten ze hun Beethovenreis af.

Het vraagt flink wat uithoudingsvermogen en elastieke vingers van een pianist om drie stuks tijdens een concertavond te spelen. Vladar combineerde zijn uitvoering van het Eerste, Tweede en Derde pianoconcert met het dirigeren van het orkest waar hij als chef aan verbonden is, een dubbelrol die hem soms goed en soms minder goed afging.

Goed, omdat hij zijn muzikale puls direct projecteerde op de musici. Die hapten gretig toe en namen Vladars tomeloze energie al strijkend en blazend over. Minder goed, omdat zijn aanpak onrust in de hand werkte. Vladar is krachtig en kordaat in zijn gebaren, als dirigent én als pianist, hij neemt graag de leiding. De soepele overgangen die ontstaan als de solist onderdeel uitmaakt van het ensemble komen idealiter voort uit de algehele lichaamstaal, minder uit het koste wat kost slaan van de maat.

Daarbij kwam, in Vladars geval, dat er nergens getreuzeld werd: grote stappen, snel thuis, ademruimte had geen prioriteit. Drie concerten, drie karakters, maar bij de Weners was het smaakverschil tussen de opusnummers niet bijzonder groot.

De vleugel, klep eraf, stond midden op het podium van de Grote Zaal geparkeerd, de musici zaten er in een halve cirkel omheen. Alleen in de langzame delen kreeg de tamelijk ruige, soms ongepolijste klank een milder karakter toebedeeld, maar nergens wenste Vladar-de-pianist de volumeknop een pietsie terug te draaien. De klep erop zou zo gek nog niet zijn geweest.

De wiegende wimpels van de Robeco SummerNights aan het plafond in het Concertgebouw kronkelden van de weeromstuit steeds onrustiger. We stuiterden de zaal uit.

Klassiek

Delft Chamber Music Festival ***

Zomertijd, festivaltijd. In kerkjes, zaaltjes, op pleintjes en buitenplaatsen klinkt in juli en augustus door heel Nederland muziek. Kamermuziek wel te verstaan. Een kleine greep: het Orlando Festival in Kerkrade (9/18 augustus), de Zeister Muziekdagen (10/24 augustus), het Grachtenfestival in Amsterdam (16/25 augustus), het Peter de Grote Festival in de provincie Groningen (nog t/m 3 augustus), het Cellofestival Zutphen (21/25 augustus) en het Flevoland Zomerfestival (9/11 augustus).

In Delft begon het afgelopen weekend het zeer succesvolle Delft Chamber Music Festival. Zeventien jaar geleden bedacht en begonnen onder leiding van violiste Isabelle van Keulen. Haar collega Liza Ferschtman zwaait er nu al weer jaren de scepter, maar dit jaar komt Van Keulen voor het eerst naar haar oude festival terug. Op vrijdagavond speelt ze met een ensemble tango's van Piazzolla op de Grote Markt van Delft. De toegang is gratis.

Het thema in Delft dit jaar is 'I Believe - Geloof in muziek'. Op zaterdagmiddag was dat thema ingevuld middels muziek waarin Maria een rol speelde. En zo hoorden we in het Prinsenhof de Ave Maria's van Bach/Gounod en Schubert, gezongen door Lenneke Ruiten. Inon Barnatan begeleidde haar. Solistisch was Barnatan te horen in Bachs koraalprelude 'Jesus bleibet meine Freude', zoals bewerkt door Myra Hess. En uit Liszts 'Harmonies poétiques et réligieuses' speelde hij 'Ave Maria' en 'Funérailles'.

Barnatan is een opvallend expressief pianist, die vooral in 'Funérailles' geweldig uitpakte. Opvallend dat op zijn vleugel geen bladmuziek stond, maar een iPad - heel modern.

Ruiten klonk in de beide Ave Maria's nog een beetje stroef en wankel in de zuiverheid. Maar haar vertolking van Hendrik Andriessens 'Miroir de peine', meditaties over het lijden van Christus door de ogen van Maria, mocht er zijn. Prachtige dictie en tekstuitbeelding en vervoerend in de lyrische lijnen. Ze werd daarbij begeleid door een mooi strijkersensemble, aangevoerd door Ferschtman en die andere geweldige violiste Alina Ibragimova, één van de prominente gasten op het festival dit jaar.

Ibragimova speelde ook mee in 'The Last Island' een strijksextet van Peter Maxwell Davies, waarin hij het gregoriaanse Ave Maris Stella gebruikt. Lastige en ingewikkelde muziek. Zo ingewikkeld, vertelde Ferschtman, dat het sextet het niet alleen afkon en te elfder ure dirigent Peter Biloen inhuurde om een en ander in goede banen te leiden. De uitvoering mocht er uiteindelijk zijn, maar of dit nou echt hele goede muziek is? Dan is dat andere hedendaagse stuk van Rob Zuidam heel wat aantrekkelijker. Zijn 'Troparion' schreef hij in opdracht van Delft en het ging succesvol in première op het afgelopen Holland Festival; zaterdag klinkt het in Delft.

Het festival duurt nog t/m 4 augustus. www.delftmusicfestival.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden