Rijksambtenaren met AOW mogen straks niet langer doorwerken

De ministeries van binnenlandse zaken en koninkrijksrelaties en van veiligheid en justitie. Beeld ANP

Het overheidsbeleid om mensen langer te laten doorwerken is mislukt. Ook bij het Rijk worden werknemers straks ontslagen als hun AOW ingaat.  De rijksoverheid wil hiermee vooral ook de 'vergrijzing’ tegengaan.

Ongebreideld doorwerken na je AOW-leeftijd zit er ook bij de rijksoverheid niet meer in. Vanaf volgend jaar ontslaat het Rijk zijn werknemers in principe wanneer die hun oude dag bereiken, net als in nagenoeg alle andere sectoren in Nederland het geval is. Daarmee komt een eind aan een uitzonderlijk beleid, waarvan het kabinet eigenlijk hoopte dat het navolging zou krijgen in de rest van het land.

De bedoelingen waren goed: veel mensen wíllen helemaal niet stoppen. En het is natuurlijk ook gewoon zonde als alle expertise van werknemers op leeftijd onnodig verloren gaat.

Toch is zo’n beetje elke cao in Nederland opgenomen dat werkgevers hun personeel op AOW-leeftijd mogen ontslaan, zonder dat dit geldt als leeftijdsdiscriminatie. Doorwerken mág wel, maar alleen als de baas ermee instemt. Het Rijk wilde dat veranderen, en besloot daarom vanaf 2008 zelf het goede voorbeeld te geven.

Te grijs

De reden dat dat goede voorbeeld nu weer stopt is ontnuchterend: volgens een woordvoerder van het ministerie van binnenlandse zaken is het ambtenarenbestand te ‘grijs’, en dit beleid helpt niet om dat tij te keren. “De gemiddelde leeftijd van rijksambtenaren is nu 47,5 jaar en daarmee geen goede afspiegeling van de samenleving”, zegt hij. Bovendien was er volgens hem niet genoeg ruimte voor nieuwe instroom. 

Onderzoeker Jaap Oude Mulders noemt dat verhaal ‘opmerkelijk’. Hij concludeerde een jaar geleden nog met collega’s van demografisch onderzoeksinstituut Nidi dat het loslaten van een verplichte pensioenleeftijd nauwelijks werkt om mensen langer aan de slag te houden. 

“Slechts een derde van de rijksambtenaren voelde ook echt de vrijheid om door te werken na de ingang van hun AOW”, kwam uit het onderzoek onder 341 ambtenaren bij de rijksoverheid naar voren. Het aandeel dat denkt dat de baas het prettig vindt als ze doorwerken is nog lager: een op de acht. 

Negatief beeld

Om ouderen hangt een negatief stereotype beeld. Zij zouden minder productief zijn, zich vaker ziek melden en niet handig zijn met nieuwe technologie. Volgens Oude Mulders vormen die vooroordelen een ‘informele drempel’ om door te werken. Van het rijkspersoneel zijn ongeveer 460 werknemers ouder dan de AOW-leeftijd, terwijl het Rijk in totaal zo’n 130.000 man personeel telt. 

“Enkel en alleen deze maatregel intrekken zal daarom heel weinig effect hebben op verjonging van het personeelsbestand”, zegt Oude Mulders. Hij concludeert daarom dat het loslaten van een verplicht pensioen niet helpt om mensen langer te laten doorgaan. 

Hoe dan wel?

Maar als dit niet werkt, hoe houden werkgevers hun personeel dan wél langer aan de bak? Beleid is hier leidend, ziet Oude Mulders. “Kijk maar naar de afschaffing van de vut en de stijging van de AOW-leeftijd. Daardoor is de arbeidsparticipatie onder ouderen gestegen sinds 2006.”

Verder helpt het volgens de socioloog vooral om het takenpakket van ouderen aan te passen. “Tegen het einde van hun carrière hebben veel mensen de behoefte hun kennis en ervaring door te geven. Door zo iemand een soort mentor te laten zijn van jongere werknemers voelen zij zich meestal gewaardeerd om hun kwaliteiten. En zijn ze ook bereid dat tot op hogere leeftijd te doen.”

Verder kunnen werkgevers ze ­extra vrije dagen geven, een aange­paste werkplek of minder nachtdiensten.

Lees ook:

Moeten we langer doorwerken of juist niet?

Wat is houdbaar voor werknemers? Voorstander Gerard Groten van werkgeversvereniging AWVN en tegenstander Zakaria Boufangacha van het FNV zetten hun argumenten op een rij: langer doorwerken of niet?

Een vacaturesite voor ouderen: mooi initiatief, maar netwerken is nóg belangrijker

Een speciale vacaturesite voor 45-plussers. Dat zal niet veel helpen, denkt Anne-Marije Buckens van loopbaancentrum 50 Company, maar ze is er wel blij mee.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden