Rijke Westen kijkt ook naar Afrika

Een kind met plastic zakjes water on haar hoofd in Sierra Leone. (AP)

Nu de economische crisis steeds harder toeslaat in de rijke wereld, dreigt de steun aan de arme landen af te nemen. Maar er is ook goed nieuws.

Toen tijdens de jaarvergadering alle 185 leden van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) hun handtekening zetten onder maatregelen om de wereldeconomie te behoeden voor een diepe crisis, vroegen de Afrikaanse landen zich af wat zij mochten verwachten. Handhaving van de al toegezegde hulp leek het enige waartoe de rijke landen bereid waren.

Hoewel bij lange na nog niet duidelijk is wat de eerste toezeggingen waard zijn, lijkt de aandacht van de donoren zich niet alleen te richten op de eigen sores. Zo praat de Europese Unie met de grootste economische en politieke instituten van Afrika over het beperken van de schade door de crisis. Met onder meer de Afrikaanse Unie en de Afrikaanse Ontwikkelingsbank wordt een strategie ontwikkeld om de gevolgen van opdrogende kredieten voor Afrika op te vangen.

De Europese Commissie heeft nog niet laten blijken dat de jaarlijkse hulp voor Afrika, nu nog 26 miljard euro per jaar, zal toenemen. Maar volgens Koen Vervaeke, de speciale Afrika-afgevaardigde van de EU, is Europa zich bewust van de mogelijke rampzalige gevolgen voor Afrika.

Beduidend concreter is het voorstel dat bij de Wereldbank wordt ontwikkeld. De zusterinstelling van het IMF denkt erover om 3 miljard dollar ter beschikking te stellen voor het opbouwen van buffers bij de banken in Afrika. De Wereldbank, met name het onderdeel dat de particuliere sector in de ontwikkelingslanden moet stimuleren – het International Finance Corporation (IFC) – speelt dan de rol die minister Bos (financiën) in Nederland speelt voor de banken. Bos heeft 20 miljard euro klaarliggen, waarvan ING en Aegon samen al voor 13 miljard profijt hebben getrokken. Bos kan dat bedrag beschikbaar stellen omdat de Nederlandse overheid goedkoop kan lenen. Afrikaanse overheden kunnen, als ze al kunnen lenen, dat alleen doen tegen torenhoge rentes. De Wereldbank denkt nu 3 miljard dollar beschikbaar te moeten stellen voor Afrikaanse banken. De Wereldbank zit niet slecht bij kas. Tegenover elke dollar staan slechts drie uitgeleende dollars. Minister Koenders noemde de Wereldbank recent dan ook ’de meest solide bank in de wereld’.

Thierry Tanoh, onderdirecteur van de IFC, denkt dat het geld in eerste instantie nodig is voor banken in Rwanda, Oeganda, Kenia, Ethiopië en Sierra Leone. De IFC denkt niet alleen na over de hulp aan de banken, maar wil op het Afrikaanse continent ook energieprojecten stimuleren en heeft daarvoor 2 miljard dollar beschikbaar. Rwanda hoopt met een nieuwe dam in de Akagera-rivier zijn energie te verdubbelen.

De ontwikkelingslanden kunnen sinds woensdag ook rekenen op een nieuw programma van het IMF dat ontwikkelingslanden bedient die snel geld nodig hebben. De G24 (de groep van 24 ontwikkelingslanden in Azië, Afrika en Latijns-Amerika) had daarom gevraagd. Het snelle noodloket zou 100 miljard dollar aan goedkope, kortlopende leningen kunnen uitzetten tegen een rente van 4 procent. Dat is ook het percentage dat de Nederlandse staat betaalt om geld te lenen voor onder meer ING. Deze voorziening is niet bestemd voor de allerarmste landen, maar eerder voor Brazilië, Turkije en Zuid Korea. Die konden tot voor kort wel de geldmarkt op om bij westerse banken te lenen, maar nu niet meer.

De rollen die Wereldbank en IMF nu vervullen, sluiten voor een belangrijk deel aan bij de oorspronkelijke opdracht van beide instellingen. Aan de vooravond van een top op uitnodiging van de Amerikaanse president Bush laat IMF-topman Strauss-Kahn weten dat zijn instelling een uitbreiding van het mandaat wil. Het fonds moet niet meer alleen als ’brandweerman’ landen in problemen te hulp schieten, maar ook behulpzaam zijn als ’metselaar’ aan een nieuw economisch herstel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden