Rijke Russen leven tussen hoop en vrees

Westerse sancties kunnen zuur uitpakken voor oligarchen

MOSKOU - Vooralsnog wordt er vooral over sancties tegen Rusland gepráát. Europa en de Verenigde Staten dreigen met vergaande maatregelen als Rusland geen bakzeil haalt en met Oekraïne om de tafel gaat zitten om de crisis rond de Krim uit te praten. De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken John Kerry belooft Rusland 'politiek, diplomatiek en economisch' te isoleren, bijvoorbeeld via inreisverboden voor Russische functionarissen die betrokken zijn bij de Russische inmenging in Oekraïne.

De Russen pareren door erop te wijzen dat het Westen daarmee eerst en vooral zichzelf in de vingers snijdt. "De regering van Rusland analyseert de mogelijke sancties door westerse landen, maar de veranderingen in de wereldeconomie hebben een veel groter effect op Rusland dan welke sancties ook", zegt vice-premier Arkadi Dvorkovitsj laconiek.

Volgens de Russische 'staatscourant', de Rossijskaja Gazeta, hebben de voorgestelde westerse sancties 'een zuiver formeel karakter'. Dat is ook geen wonder, heet het, want Rusland is de derde handelspartner van Europa en voor sommige Europese landen is de handel met Rusland 'van levensbelang'. De economieën van Rusland en Europa zijn al te zeer met elkaar verbonden om zelfs maar te proberen Rusland te isoleren, aldus de krant, die vooral de Europese afhankelijkheid van Russisch gas onderstreept.

Die onderlinge afhankelijkheid biedt hoop aan de Russische zakenelite, die forse schade kan lijden als de dreigementen van vooral de VS worden waargemaakt. Vrijwel alle huidige Russische oligarchen hebben hun fortuin gemaakt onder het bewind van Vladimir Poetin. Ze zijn loyaal, maar hun zakenbelangen zijn nauw verwerven met het Westen, waar velen van hen al dan niet tijdelijk wonen, waar hun kinderen naar dure kostscholen gaan, en waar ze kranten en voetbalclubs opkopen. Dat gaat zo ver, dat in Groot-Brittannië al wordt gevreesd voor serieuze inkomstenderving, mochten de rijke Russen straks ineens buiten worden gesloten. Het gaat dan niet alleen om bekende oligarchen als Chelsea-eigenaar Roman Abramovitsj of Ruslands rijkste man Alisjer Oesmanov, maar ook om de familie van Vladimir Jakoenin, de puissant rijke chef van de Russische spoorwegen en een vertrouweling van Poetin, die bekendstaat om zijn kritiek op het Westen maar daar wel zijn geld spendeert.

Er zijn geen tekenen dat de rijkste Russen het Kremlin aansporen het spel niet zo hoog te spelen. Misschien dat ook zij blijven hopen dat de sanctiedreiging stukloopt op westers pragmatisme. Maar de woorden van de Britse premier Cameron dat het Westen de negatieve gevolgen van sancties voor lief moet nemen zijn wel degelijk reden voor zorg in Moskou. De Russische economie verkeert al in een precaire situatie. De economische groei is gestagneerd en komt dit jaar mogelijk niet boven de één procent. De kapitaalvlucht bereikte vorig jaar al recordhoogten en is sindsdien alleen maar toegenomen. De Krimcrisis en de dreiging van sancties hebben voor nieuwe onrust en onzekerheid gezorgd bij investeerders en verzekeraars. Maar experts in Rusland vrezen dat het Kremlin vooralsnog de ogen sluit voor zorgwekkende signalen als het plotselinge waardeverlies van de roebel en het kelderen van de aandelenkoersen in Moskou vorige week, zolang politiek prioriteit krijgt boven de economie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden