Rijke concerns jagen op winstbelasting

De grootste Nederlandse beursfondsen hebben 60 miljard gulden in kas, zo blijkt uit een vrijdag gepubliceerd onderzoek van ABN Amro Hoare Govett. De bank vindt dat het geld niet langer ongebruikt moet blijven liggen. Als bedrijven het zouden benutten om wat van hun eigen aandelen op de beurs terug te kopen, kan de koers stijgen, prijst de bank een 'win-win-scenario' aan. De AEX-koersindex kan 15 procent klimmen tengevolge van het inkopen van eigen aandelen met het nu ongebruikte geld, becijfert dé bank.

INEKE NOORDHOFF

Bestaande aandeelhouders zullen niet klagen: hun bezit wordt immers meer waard. De winst hoeft met minder aandeelhouders te worden gedeeld. De beurs raakt ongeveer 15 procent van de genoteerde aandelen kwijt, maar dat wordt gecompenseerd doordat de resterende 85 procent van de aandelen duurder wordt. Als het goed is, houdt het Damrak dezelfde omzet in guldens gemeten, al gaan er minder stukken om.

Het management staat eveneens te trappelen. Veel topmensen hebben 'aandeelhouderswaarde' tot heilige koe verklaard. En inkoop van eigen aandelen is, zo blijkt uit de studie van ABN Amro, doorgaans een geheid succesnummer. Bij het enthousiasme van de topmensen zijn wel enkele kanttekeningen te plaatsen. Het is een beetje vilein, maar niet onzinnig te wijzen op hun eigenbelang. Een topman die net een fors pakket opties in het eigen bedrijf kreeg, heeft zelf ook belang bij snelle koersstijging. Inkoop van eigen aandelen is dan doeltreffend ter zelfverrijking.

Ook strategisch zit er een gek kantje aan. Wat te geloven als allerlei topmensen gaan verklaren dat ze geen betere investering kunnen bedenken dan één in het eigen bedrijf? Dat kan nog te rechtvaardigen zijn voor ondernemingen die in een krimpende industrietak opereren. Maar voor groeiende bedrijfstakken klinkt dat toch behoorlijk arrogant. Wie daar geen renderende uitbreiding kan verzinnen, lijkt geplaagd te worden door gebrek aan creativiteit.

De topmanagers van vandaag de dag tobben wat af met hun ruim gevulde portemonnee. Ze kunnen wel andere bedrijven opkopen, maar die zijn duur. En bij een hoge prijs is het maar de vraag of de nieuwe dochters voldoende kunnen bijdragen aan de winst.

Er is nog een partij in het spel: de overheid. Voor de Nederlandse staat maakt het nu niet uit of een bedrijf dividend uitkeert aan aandeelhouders, danwel het geld benut om zelf aandelen terug te kopen. Ook nu al zouden de beursconcerns gemakkelijk kunnen doen wat ABN Amro adviseert: het overtollige geld terugsluizen naar de eigenaars. De simpelste methode is het dividend te verhogen. Maar dan eet de fiscus mee via de winstbelasting. Inkoop van eigen aandelen wordt door de overheid gezien als 'winst terug laten vloeien naar eigenaren', en daarom op zo'n zelfde manier belast.

De door ABN Amro geschetste 'winst door terugkoop van eigen aandelen' blijkt alleen te realiseren als de belasting op die terugkoop wordt afgeschaft. Het onderzoek van ABN Amro is daarmee vooral een pleidooi in het kader van een lobby om die winstbelasting terug te dringen. Jarenlang leken multinationals wel een soort hamsters, die overal en nergens bedrijven aankochten en bij hun conglomeraat voegden - bijna onafhankelijk van de vraag of de bedrijfsactiviteit een beetje paste bij de rest. De aankopen werden gefinancierd met leningen, die fiscaal werden ontzien.

Inmiddels is het anderom: concerns worden weer in stukjes gehakt. Vendex splitste de uitzenddochter af, PTT gaat post en telefoon weer scheiden. Aandeelhouders willen eigenaar zijn van bedrijven met overzichtelijke activiteiten, die ze kunnen vergelijken met branchegenoten. En 'post' heeft nu eenmaal een ander risico, met daarbij horend rendement, dan 'telefoon'.

Bankiers hebben het tegenwoordig dus minder druk met de financiering van aankopen. Daarom denken ze mee over afsplitsingen of inkoop van eigen aandelen. Zolang ze maar wat te doen hebben, blijft hun meter lekker lopen.

Maar een overheid die hier al te vlot op ingaat, plaveit een nieuwe route voor mensen die de winstbelasting willen ontlopen. Een weg die zo populair kan worden, dat het de grondslag van de winstbelasting aantast.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden