Rijk overweegt belang in havens

Door aandelen te kopen versterkt Den Haag de havens financieel én kan zij samenwerking afdwingen

De overheid overweegt een belang te nemen in Nederlandse zeehavens. In een actieplan dat minister Melanie Schultz van infrastructuur deze week samen met de havens presenteerde - met als ondertitel 'alle hens aan dek' - staat dat de overheid deze optie onderzoekt om het nationaal belang voor economie en arbeidsmarkt te beschermen.

Op dit moment heeft het rijk alleen een belang van 30 procent in de haven van Rotterdam. De Amsterdamse haven maakte eerder bekend haar aandelen open te stellen voor publieke partners. Schultz onderzoekt momenteel wat de mogelijkheden zijn. Zij kijkt ook naar de haven van Moerdijk. Tot nu toe zijn de provincie en gemeente daar tegen extra aandeelhouders in de haven geweest.

De zeehavens kunnen wel wat hulp gebruiken. Ze delven de laatste jaren in toenemende mate het onderspit tegen concurrenten in het buitenland, vooral vanwege de energiekosten. Dankzij schaliegas in de VS is energie in Europa relatief duur.

Maar ook vanuit buurlanden loeren concurrenten. Uit onderzoek van de Erasmus Universiteit bleek onlangs nog dat de haven van Rotterdam de slag om het achterland aan het verliezen is. Dit komt omdat Duitsland betere spoorverbindingen heeft naar de Europese regio's.

Bovendien krijgen de havens in de buurlanden meer subsidie van hun overheden dan in Nederland. Vooral Antwerpen en Hamburg winnen hierdoor terrein. Het afgelopen jaar verloor Rotterdam 2,1 procent aan containers aan de buurhavens. "Nog niet dramatisch, maar toch een signaal", zei Schultz hierover.

De minister belooft nu in Europa te gaan vragen of deze staatssteun aan zeehavens in België en Duitsland kan worden afgeschaft. Verder kijkt Schultz hoe het goederenvervoer kan worden verbeterd en of de regeldruk kan worden verminderd. Ook stimuleert ze regionale samenwerking met buitenlandse havens.

Het kopen van aandelen in de havens is voor de overheid vooral interessant omdat ze hiermee meer samenwerking kan afdwingen. Havens als Rotterdam en Amsterdam proberen elkaar op dit moment bijvoorbeeld af te troeven om cruises binnen te halen. Dat de onderlinge concurrentie binnen de Nederlandse havens groot is, blijkt wel uit de slogan van de haven in Moerdijk: The smart choice in Rotterdam area. Het zou de overheid goed uitkomen als de havens zich meer specialiseren.

Volgens Schultz waren de besprekingen spannend, "omdat de belangen verschillend zijn en het niet vanzelfsprekend is dat je als concurrenten rond de tafel gaat zitten". Toch lijken zij een succes. Naast haar actieplan, hebben ook de havens een plan neergelegd. Zij beloven hun rol te bekijken in het Energieakkoord, dat moet leiden tot verduurzaming van het energiegebruik in Nederland. Ook gaan ze onderzoeken hoe zij meer kunnen samenwerken.

"Het gaat om de gezamenlijke concurrentiepositie", zegt Ad Toet, directeur van werkgeversvereniging voor vervoer KNV. "De laatste paar jaar zijn de doorvoerroutes per spoor in het achterland een beetje verwaarloosd, en daardoor is de positie van Nederlandse havens gekrompen. Op dat gebied moet beter worden samengewerkt, onderling in Nederland maar ook met Europese partners. We hebben bijvoorbeeld met behulp van Polen de doorlooproute van Rotterdam naar Potsdam van 36 naar 22 uur verkleind. Ook op het gebied van ICT kunnen we met samenwerking nog veel bereiken."

De zeehavens zijn flink van belang voor de Nederlandse economie. Volgens de laatste Havenmonitor bedroeg de toegevoegde waarde van de zeehavens 6 procent van het bruto binnenlands product, oftewel 36,2 miljard euro. Wat betreft de directe en indirecte werkgelegenheid gaat het om 284.000 arbeidsplaatsen. In 2013 sloegen de gezamenlijke Nederlandse zeehavens 600 miljoen ton goederen over.

6 procent van BNP

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden