'Rijk en arm blijven liever op zichzelf'

Is het erg dat rijken bij de rijken en armen bij de armen blijven wonen? Dat is de vraag die de onderzoekers Henri de Groot en Peter Mulder van de Vrije Universiteit in Amsterdam opwerpen. Zij vinden dat het nu tijd wordt om de discussie te voeren of al die geïnvesteerde miljoenen in meng- en spreidingsbeleid wel nut hebben gehad voor de sociale situatie van mensen in achterstandswijken.

Immers, zeggen deze experts in de ruimtelijke economie, mensen voelen zich nu eenmaal gelukkiger bij hun soortgenoten met wie ze een gedeelde identiteit en achtergrond hebben. Dat blijkt uit hun publicatie 'Soort zoekt soort', die zij maandag samen met kenniscentrum voor stad en regio Platform31 presenteren.

"Uit niets blijkt tot nu toe dat het erg is dat deze gescheiden werelden niet mengen. Zolang ze in hun behoeften worden voorzien, vinden mensen het prettig om bij hun eigen mensen te blijven. Dwang werkt in ieder geval niet", zegt econoom De Groot. "Wat wel erg is, is dat door het idee van de maakbaarheid van de samenleving die sinds de jaren zeventig bestaat, er vele miljoenen misschien wel verkeerd zijn geïnvesteerd. Mensen laten zich helemaal niet sturen. In ieder geval kunnen we ze niet dwingen om bij andersdenkenden en andersgezinden gelukkig te zijn", vult Mulder aan.

Dat geldt bijvoorbeeld heel duidelijk voor het beleid in veel steden om tussen de koopwoningen dertig procent sociale huur neer te zetten om wijken diverser te maken, maar waarbij ook de gedachte leeft dat de lagere sociale klassen zich optrekken aan de hogere klasse.

"Ook dat is een illusie. Ook dat blijkt niet uit de onderzoeken. Het geeft zelfs problemen, omdat ze in de praktijk helemaal niet mengen en elkaar zelfs ontlopen. Bovendien is het zo dat de hogere klassen helemaal geen tijd hebben om zich bezig te houden met hun buren. Zij werken de hele dag, hun kinderen zitten op de opvang of op school en 's avonds gaan ze afgepeigerd naar bed", zegt Mulder.

Ook denken bestuurders dat ze door stadsvernieuwing verandering brengen, maar ook dat werkt niet zo. "In Amsterdam Osdorp bijvoorbeeld zijn jaren vijftig-flats met op bijna elke woning satellietschotels helemaal opgekalefaterd met glas en inpandige balkons. Dat ziet er mooi uit, maar als je goed kijkt zie je nog steeds die schotels. Dat is niet erg, maar daaruit blijkt wel dat het nieuwe glas de mensen niet verandert", zegt Mulder.

"In de achterstandswijken moet juist worden geïnvesteerd in onderwijs, misschien moeten goede docenten wel worden aangetrokken met een hoger salaris, zodat ze sneller in zo'n wijk willen werken", vult De Groot aan.

Ook de nieuwbouwwijk IJburg in Amsterdam is een duidelijk voorbeeld dat de theorie van deze VU-economen staaft. In die spiksplinternieuwe wijk ontstonden binnen enkele jaren al een witte en zwarte school, terwijl de bewoners door elkaar woonden. "Mensen zoeken elkaar toch weer op, soort zoekt soort, zie hier het bewijs. Ze voelen zich kennelijk prettiger, gelukkig of veiliger binnen hun vertrouwde groep", zegt Mulder.

De wijk Lombok in Utrecht is ook een interessant voorbeeld, zegt De Groot. "Die wijk is aan het veryuppen en de huizenprijzen gaan omhoog. Op zich is dat goed voor de buurt, maar als de oude bewoners die misschien niet meer kunnen betalen, worden ze verdrongen, weg van de rijkere bovenlaag. Zij trekken weer weg naar andere buurten waar ze zichzelf kunnen zijn."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden