Rijen worden gesloten tegen Front national

PARIJS, AMSTERDAM - Het is oorlog in Frankrijk, politieke oorlog wel te verstaan. Alle partijen hebben de aanval geopend op het Front national van Jean-Marie Le Pen. De linkse partijen besloten donderdag tot een gemeenschappelijk strategie, nadat eerder premier Alain Juppé namens de rechtse meerderheid Le Pen voor een publiek van scholieren voor het eerst had uitgemaakt voor een “racist, anti-semiet en xenofoob”. Een wet is in de maak waarmee het racisme en het oproepen tot haat van het groeiende FN aan banden kan worden gelegd.

Het Front national heeft eind augustus in de Zuid-Franse badplaats La Grande Motte op de 'zomeruniversiteit' van de partij zijn plannen ontwikkeld met het oog op de parlementsverkiezingen over anderhalf jaar. Na het verkiezingssucces bij de Europese verkiezingen twee jaar geleden (10,5 procent), de presidentsverkiezingen vorig jaar april, waar Le Pen 15 procent van de stemmen kreeg, de verovering van de burgermeestersposten in drie belangrijkse plaatsen, Toulon, Orange en Marignane (bij Marseille), en een verdrievoudiging van de gemeenteraadsleden in 2 000 gemeentes ziet het FN nog meer mogelijkheden om zich te ontwikkelen tot een grote politieke beweging.

De populariteit van het FN neemt toe. Overal ontstaan nieuwe organisaties die banden hebben met het FN. Politieambtenaren, huisjesmelkers, wijnboeren, bankemployée's, renteniers, jagers en vele andere beroepsgroepen voelen zich aangetrokken tot nieuwe FN-bonden. De tijd dat het Front vooral in het geniep opereerde is allang voorbij. Aanhangers van Le Pen gaan tegenwoordig zonder schroom de huizen van de buitenwijken van de grote steden en de kleinere gemeentes langs om aanhang te winnen voor deze partij die zich 'niet rechts, niet links, maar Frans' noemt.

Op de zomeruniversiteit over 'cultuur en politiek' in La Grande-Motte werden de 700 FN-leden welkom geheten door burgemeester Serge Durand van de plaats die zelf geen lid van de partij is. In de zaal was geen enkele skinhead te bekennen. Ze was gevuld met keurige burgermannen- en vrouwen, strak in het kostuum of het mantelpakje. Opvallend veel jongeren waren aanwezig. De boodschap was duidelijk, de partij die volgens opiniepeilingen 28 procent van de stemmen zou kunnen behalen, wilde hier definitief afrekenen met het imago van gelaarsde jongeren, paria's van de straat die in het openbaar de Hitlergroet brengen.

Jean-Marie Le Pen (68) zette voor zijn gehoor de strategie uit. Thema's als anti-Amerikanisme, werkloosheid, het verdrag van Maastricht, hervormingen in het leger, immigratie en 'het voortbestaan van de Franse natie' zijn belangrijk voor de partij. Alles wat de burger ergert: de corruptie in de politiek, de belastingen, de onveiligheid, de vuiligheid op straat zal door het FN aan de kaak worden gesteld in de strijd voor het behoud van de Franse waarden.

Op de persconferentie achteraf op 30 augustus leek Le Pen zich te vergalopperen toen hij in de hitte van het vragenvuur antwoordde: “ik geloof in de ongelijkheid van rassen”. Tot voor die tijd daagde het FN ieder dagblad in Frankrijk voor het gerecht dat Le Pen een racist durfde te noemen. Vanaf dat moment was dat niet meer mogelijk: Le Pen gaf het bewijs voor zijn racisme.

Zoals altijd houdt Le Pen ervan om net als keizer Nero de branden te blussen die hij zelf heeft aangestoken. Hij gaat in de tegenaanval en verduidelijkt zijn rassentheorie. Zwarten zijn volgens de Frontleider op sportief gebied superieur aan blanken, zoals de overwinning van veel zwarten op de Olympische Spelen aantoont. Voor de radio zegt hij een week later dat “sommige rassen gelijker zijn dan andere”. En nog meer: “De mensen zijn niet gelijk aan elkaar als het gaat om het begrijpen van Grieks, de honderd meter hardlopen, de kilometer zwemmen.”

De reactie op Le Pens uitspraken was heftig. Alle media vielen over hem heen. De socialistische voorman Henri Emmanuelli eiste direct in een soort 'cri du coeur' een verbod op het Front national, een idee dat daarna overigens door zijn partij werd verworpen. Premier Juppé noemde op 19 september in Montpellier in een discussie met een zaal vol scholieren Le Pen voluit 'racist, anti-semiet en vreemdelingenhater'.

Minister van justitie, Jacques Toubon, kondigde een wet aan die het doen van racistische uitlatingen en het oproepen tot haat voortaan strafbaar zal maken. Een ieder die een racistische uitspraak doet in het openbaar kan gestraft worden met een jaar cel en 100 000 gulden boete. Mocht er worden opgeroepen tot discriminatie, haat of geweld dan kan de straf oplopen tot twee jaar gevangenis en 170 000 gulden boete. Op het ogenblik wordt heftig gediscussieerd over de vraag of de wet niet indruist tegen de vrijheid van meningsuiting.

En ook de katholieke kerk, waarmee Le Pen op de Clovis-viering in Reims van 22 september goede sier had willen maken, verklaarde de oorlog aan Le Pen. Zowel de paus als de Franse kardinaal Lustiger bekritiseerden uitspraken over de ongelijkheid van rassen.

Afgelopen donderdag kwamen voor het eerst sinds 1977 de kopstukken van de vijf linkse partijen (socialisten communisten en kleine partijen) bijeen om hun politiek tegen het FN op elkaar af te stemmen. Ze richtten een 'comité van waakzaamheid' op dat moet voorkomen dat het FN zijn racistische ideeën verspreidt onder de aanhang van de linkse partijen.

Vorige week zondag sloten alle partijen al een verbond tegen het FN. Bij twee kantonale verkiezingen, onder andere in de FN-broedplaats Toulon, werd de kandidaat van het Front national in de tweede beslissende verkiezingsronde met succes bestreden door een gemeenschappelijk politiek front van de rechtse meerderheid en de linkse oppositie. Desondanks behaalde de FN-kandidaat in Toulon nog 46 procent van de stemmen.

De rijen tégen het Front lijken zich te sluiten. Maar waakzaamheid blijft geboden. Le Pen staat bekend als een straatvechter die juist uit moeilijke posities sterk te voorschijn weet te komen. Commentatoren in Frankrijk waarschuwen voor een boemerang-effect met deze politiek van 'allen tegen één'. Straks is het FN nog de enige oppositiepartij in het land. Die rol van slachtoffer weet juist een man als Le Pen uit te buiten. Onder de aanhang van de gaullistische RPR van president Jacques Chirac en premier Juppé zou tweederde van de leden positief staan tegenover 'zekere ideeën' van Le Pen. Gaullisten spreken soms hardop over 'gemeenschappelijke waarden' tussen RPR en FN.

Het electoraat van Le Pen bevindt zich onder alle geledingen. Het FN is de populairste partij onder jongeren, de grootste arbeiderspartij met 30 procent aanhang onder de arbeiders en het kan rekenen op 25 procent van de stemmen van werklozen. Vier stromingen zijn te onderscheiden in het Front: de oorspronkelijke extreem-rechtse stroming van racisten en anti-semieten, mensen die pal achter Le Pen staan. Dan degenen die instemmen met ideeën van het Front: vaak traditionele burgers die zich zorgen maken om toenemende vervuiling, misdaad en aantasting van de oude Franse waarden. Vervolgens is daar de proteststem uit alle geledingen van de samenleving van mensen die geen enkel vertrouwen hebben in het huidige Franse politieke systeem. En dan is daar de oude aanhang van de linkse partijen die gelooft in de simplistische woorden van Le Pen dat de buitenlanders hun werk inpikken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden