Rijdende treinwrakken drijven Egyptenaren tot wanhoop

Trein die drie weken geleden verongelukte op het station van Caïro.Beeld REUTERS

Terwijl Egypte een futuristische nieuwe hoofdstad in de woestijn plant, kraakt de bestaande infrastructuur in al haar voegen, met vele doden tot gevolg.

Vrouwen met dozen op hun hoofd haasten zich door de hal van het centrale Ramses-station in Caïro. Buiten op het perron dragen mannen op versleten slippers grote zakken op hun schouders naar een ratelende en piepende trein, die zo vertrekt naar een dorp in de Nijl-Delta. Drie jongens voeren nog even hun duiven, die benauwd opgestapeld in hun kooitjes zitten.

Het perron ernaast is deels afgeschermd met doeken, en daar valt de drukte van het station even weg. Naast een hoge, zwartgeblakerde muur kijkt een groep reizigers stil toe hoe werkers puin ruimen. Drie weken geleden vond hier een treinramp plaats, waarbij ten minste 22 mensen overleden en meer dan veertig gewond raakten.

Held van de dag

De beelden van beveiligingscamera’s gingen het internet over en schokten Egypte. Er is op te zien hoe reizigers, net als deze dag, met uitpuilende koffers over het perron lopen, als plots een trein met hoge snelheid aan komt rijden en explodeert. Mensen staan in brand en rennen in paniek rond. De held die dag is Waleed al-Murdi, die in een kiosk op het station werkt en met emmers water tien mensen redt.  

Het ongeluk zorgde de afgelopen weken voor een zeldzaam moment van openlijke woede jegens de overheid. Er is veel onvrede onder Egyptenaren, omdat het leven door bezuinigen op subsidies en de economische crisis te duur is geworden. Het leger, dat in Egypte aan de macht is, vindt steun bij Egyptenaren omdat het belooft Egypte veiliger te maken. Maar door nalatigheid van de overheid zijn burgers in zoiets dagelijks als de trein niet eens veilig. 

Weinig mensen durven te protesteren in het huidige repressieve klimaat. Maar na het treinincident werden de hashtags “Sisi vertrek” en “Terug naar Tahrir”, het plein waar de revolutie in 2011 begon, populair op sociale media. Ahmed Mohie, een gewone apotheker, demonstreerde zelfs in zijn eentje op het Tahrir-plein, waarna hij al snel door veiligheidsdiensten mee werd genomen en verdween. Tientallen mensen zijn sindsdien gearresteerd.

Hoofdstad in de woestijn

De woede over het infrastructurele drama komt niet uit de lucht vallen. De Egyptische spoorwegen en treinen zijn verouderd en bijna niet geautomatiseerd. Menselijke fouten zijn daarom vaak de oorzaak van de honderden ongelukken die jaarlijks plaatsvinden (zie kader). De treinramp eind februari zou zijn veroorzaakt door de machinist die niet in de locomotief was en dus niet stopte op het station. Veel landen hebben automatische remsystemen in treinen om dit soort ongelukken te voorkomen, maar niet Egypte.

Volgens technicus Girgis vraagt zijn team al jaren om nieuwe onderdelen voor de trein. Hij werkt al 36 jaar in een onderhoudswerkplaats voor treinen, en in die tijd is er niets veranderd in het materiaal voor de spoorwegen. “Als er iets stuk is in een trein, dan zeggen ze: neem het uit een van de andere treinen en stop het maar in deze”, zegt Girgis, die niet met zijn naam in de krant wil, uit angst voor repercussies. “De locomotief van het ongeluk was zo oud, het was een wonder dat die nog steeds reed.” De treinramp had een grote impact op de technici op zijn werk. “We huilden, we huilden allemaal”, vertelt hij.  

Blijkens een twee jaar oud filmpje dat na het ongeluk circuleerde, had modernisering tot dusver geen prioriteit. Op de beelden vertelt de minister voor transport aan president Sisi dat er minimaal tien miljard Egyptische pond (5 miljoen euro) nodig is om broodnodige aanpassingen te doen aan de spoorwegen. Sisi reageert dat die tien miljard beter op de bank gezet kan worden voor rente. Ondertussen bouwt de overheid wel een nieuwe hoofdstad in de woestijn.

Vader van vier kinderen

Girgis hoopt dat dit ongeluk de autoriteiten wakker zal schudden.  “Ze hebben beloofd dat snel nieuwe onderdelen komen en dat we de oude weg kunnen gooien,” zegt Girgis. Ook vindt hij het een goed teken dat de minister voor Transport na het ongeluk is afgetreden. Die is vervangen door een generaal uit de kring rondom president al-Sisi, Kamel el-Wazir.

Voor Shadid, die ook niet met zijn volledige naam in de krant durft, is het allemaal te laat. Hij haalt in een koffietentje in Cairo herinneringen op aan zijn vriend Emad Safut, die omkwam bij de treinramp. Ze groeiden samen op in een dorp dat anderhalf uur van Cairo ligt. “Ik heb hem nooit ruzie zien maken”, zegt Shadid. “Hij was zo vriendelijk en beleefd.” De 36-jarige Safut, met vier kinderen, ging aan de slag als ingenieur in het zuiden van Egypte. Eens per maand ging hij terug naar zijn geboortedorp. Op zo’n reis terug, gebeurde het. “We dachten eerst dat hij in het ziekenhuis lag”, zegt Shadid. “Maar met een DNA-test kwamen ze erachter dat hij om is gekomen. Zo erg was hij verbrand.”

De volledige namen Shadid en Girgis zijn bij de redactie bekend.

Rammelend spoorwegnet

Treinongelukken komen vaak voor in Egypte, in 2017 waren er 1793 incidenten.  In dat jaar kwamen er bijvoorbeeld 41 mensen om en raakten 179 gewond door een botsing van twee treinen in Alexandrië. Vijf jaar eerder kwamen meer dan vijftig kinderen om toen hun schoolbus door een trein geschept werd omdat de spoorbomen open waren. In 2002 brandden zeven wagons in de derde klasse van een trein af door een gas-kokertje dat explodeerde. Doordat de machinist niet kon communiceren met de rest van de trein merkte hij de brand pas twee uur later en kwamen tussen de vierhonderd en duizend mensen om.

Lees ook:
In Cairo struikel je over zakken afval, roestende autowrakken en rottende aangereden dieren

De taxichauffeur stopt demonstratief zijn wagen en kijkt bedenkelijk naar de zandweg voor hem: hobbelig, overstroomd met rioolwater en het ruikt er, vanzelfsprekend, naar afval. Ik ben op weg naar Mansheyat Nasir, de ‘vuilnisstad’ van Caïro, waar ik op bezoek ga bij een Egyptische vriend. Hij werkt er en groeide er op, net als zo’n tachtigduizend koptische christenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden