Rijden over wegen heeft prijs

Je moet het gebruik van de auto belasten, niet het bezit, stelt de Raad voor Verkeer en Waterstaat. Voer kilometerheffing in. Het is een oud verhaal in een nieuwe kaft. ,,Anders zal de verkeersellende al maar toenemen.'' Voorzitter De Zeeuw van de raad hoopt dat een nieuwe minister van verkeer de ruimte krijgt een aantal van zijn ideeën in de praktijk te brengen. ,,Het belangrijkste is het wantrouwen van de bevolking weg te nemen.''

AMSTERDAM - 'Over een jaar of drie' ergens op een proeftraject Nederlandse automobilisten zien rondrijden die kilometerheffing betalen. Dat is het streven van Friso de Zeeuw, voorzitter van de Raad voor Verkeer en Waterstaat. Zo'n pilot-project snel van de grond tillen, is haalbaar, gelooft hij. Autolobby's als de ANWB, hardnekkige bestrijders van rekeningrijden ('betaald in de file staan'), zullen er ook aan moeten geloven.

Het rapport 'Bewust mobiel, Beter bereikbaar' dat De Zeeuws raad uitbracht, is zo concreet als maar zijn kan. ,,Als we niet oppassen, slibt Nederland dicht'', schrijft de raad glashard. Voornaamste oplossing, in samenhang met een reeks bestuurlijke maatregelen: laat de autogebruiker betalen per afgelegde kilometer, het 'mobitarief', dan zal hij 'bewuster' in de auto stappen. Voorwaarde is dat de achterstanden in aanleg en onderhoud van weg- en spoorinfrastructuur worden weggewerkt.

De club van Friso de Zeeuw toont lef. Vorig jaar april wees de Tweede Kamer het Nationaal Verkeers- en Vervoersplan immers af, waarin de kilometerheffing ook figureerde.

Het werkstuk van de Raad zingt inmiddels rond onder Haagse beleidsmakers. De Zeeuw maakt zich sterk dat het rapport het regeerakkoord dat in de maak is, ,,al is het nog zo summier'', op hoofdzaken zal weten te inspireren. ,,Het zou al mooi zijn als een nieuwe minister van verkeer enige ruimte wordt geboden een paar dingen te doen die wij op de agenda hebben gezet. Zo'n minister zal wel moeten knokken, wil hij iets voor elkaar krijgen.''

De agenda van de Raad voor Verkeer en Waterstaat is overzichtelijk: als een soort 'ijsbreker' de obstakels uit de weg ruimen die invoering van het mobitarief blokkeren. ,,Onder vervoerseconomen wordt niet meer betwist dat alleen een vorm van beprijzen de congestie op de Nederlandse wegen kan opheffen'', stelt De Zeeuw, die in het rapport een hele reeks onderzoeken en internationale praktijkvoorbeelden als bewijs aanvoert. ,,Ook Europees sturen we aan op een vorm van kilometerheffing. We hebben het tij mee. De belangrijkste kwestie is het wantrouwen van de bevolking weg te nemen. Automobilisten denken al gauw dat ze worden gepakt: terwijl het mobitarief autorijden voor de autobezitters die jaarlijks minder dan 18000 kilometer op de weg zitten, juist goedkoper maakt.''

Oude toverformule of totale onzin? De Raad is duidelijk: je moet niet langer het bezit van de auto belasten -motorrijtuigenbelasting, BPM, accijnzen op brandstof schaf je goeddeels af-, maar het gebruik van de weg. Het advies stelt voorop dat de prijs van mobiliteit een afspiegeling moet zijn van de werkelijke kosten die de autogebruiker maakt: naast de kosten van de auto moeten ook de kosten van de infrastructuur en de zogenaamde externe kosten (geluidshinder, ongelukken, luchtvervuiling, congestie) aan de automobilist worden toegerekend.

De kilometerheffing is de panacee, oppert de raad, ,,waarbij de prijs afhankelijk is van de verkeersomstandigheden (tijdstip en locatie)''. Dit is het zogenaamde 'dynamisch beprijzen'. De Zeeuw: ,,Alles valt of staat met betrouwbaarheid en voorspelbaarheid. De automobilist moet weten hoeveel hij moet uitgeven om van a naar b te komen en hoe lang hij onderweg is. Dat is technisch mogelijk.''

De opbrengsten van zo'n nieuw stelsel zouden regelrecht in een Mobiliteitsfonds vloeien, waaruit niet alleen infrastructuur, maar ook verkeersveiligheid en milieumaatregelen worden gefinancierd. De Zeeuw erkent dat daarmee een kleine fiscale revolutie een feit is. ,,Zo'n herziening raakt aan de organisatie van de rijksbegroting. Vandaar dat wij ook voorstellen een commissie in te stellen die zo'n stelselherziening voorbereidt.'' Het Mobiliteitsfonds is het oorspronkelijkste idee van de Raad voor Verkeer.

De Zeeuw zwaait met een krantje van autobranchevereniging Bovag, die het mobitarief welwillend heeft ontvangen. ,,Met een mobiliteitsfonds dat geheel ten goede komt aan de weggebruiker, heeft de overheid een goede kans de automobilist en de belangenorganisaties weer aan haar kant te krijgen'', schrijft Bovag-baas Burgman.

Het politieke alternatief voor de kilometerheffing, meer asfalt, schiet tekort, aldus De Zeeuw. ,,We zullen zien dat de Spoedwet Wegverbreding eerder wordt ingevoerd dan het mobitarief. Dan zullen we ook zien dat de opstoppingen zullen toenemen, ondanks de extra rijstroken. Die Verelendung kan je met het mobitarief te lijf gaan.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden