Review

Rijangst vaak te overwinnen

Eind van deze maand verschijnt van Jan Voerman 'Rijangst is zo te verhelpen'. Van Holkema & Warendorf, f 15.

Ongeveer negen miljoen Nederlanders hebben een rijbewijs. Van hen rijden er 7,5 miljoen regelmatig rond. Van de resterende anderhalf miljoen mensen durven er volgens schattingen zeker 500 000 niet of nauwelijks zelf te sturen.

Vanuit Nieuwegein geeft Jan Voerman als een van de weinigen les aan mensen die lijden aan rijangst. Voerman heeft zijn therapie nu ook te boek gesteld. Hij probeert mensen beter verkeersinzicht bij te brengen en hen af te praten van hun irrationele angsten. “Natuurlijk loopt u kans te verongelukken”, schrijft hij nuchter. “Maar die kans is uiterst klein, als u op een verantwoorde wijze te werk gaat.”

Voerman onderscheidt drie soorten probleemgevallen. Mensen met onvoldoende rijvaardigheid of inzicht in het verkeer, automobilisten die een ongeluk hebben meegemaakt, en mensen met een fobie.

Ongeveer driekwart van Voermans leerlingen bestaat uit vrouwen die sinds het behalen van hun rijbewijs niet of amper meer achter het stuur hebben gezeten. “Volgens het rolpatroon hebben zij zich altijd door hun man laten rijden. Op den duur blijkt dat toch onhandig te zijn. Zij kunnen de kinderen nooit zelf halen of brengen. En als hun man niet meer kan rijden, merken ze pas echt hoe afhankelijk ze zijn. Ze moeten plotseling alle zware boodschappen met de fiets doen en overal naar toe met het openbaar vervoer.”

Volgens Voerman kunnen vrouwen in dit soort situaties inderdaad het beste een aantal lessen nemen en moeten ze niet zelf met hun man gaan oefenen. Want, zo is zijn indruk, òf de echtgenoot prijst zijn vrouw, terwijl ze er eigenlijk niks van kan, òf hij raakt geirriteerd door haar gestuntel, waardoor zij zenuwachtiger wordt, nog meer fouten gaat maken, enzovoort.

Gebrek aan ervaring is bij mannen minder een probleem. Na het behalen van hun rijbewijs koopt het gros desnoods een oud wrak en raakt daarmee vanzelf vertrouwd met het verkeer. De meeste mannen die bij Voerman komen, lijden aan een fobie. Ze durven bijvoorbeeld de snelweg niet op. Een angst die heel heftig kan zijn. “Ze gaan hyperventileren, zodra ze op de snelweg komen. Zijn ze er eenmaal af, dan gaat het wel weer.” Voerman weet precies wat deze klanten doormaken: hij leed zelf vijftien jaar aan een ernstige fobie.

Veel mannen proberen hun rijangst verborgen te houden voor hun omgeving. Ze schamen zich en verzinnen tegenover zakenrelaties maar de smoes dat hun auto naar de garage is. Het kost hen de nodige zelfoverwinning om naar Voerman te komen, die uit discretie zijn auto niet opgesierd heeft met zijn eigen naam. Zelf de les-L kan hij van het dak nemen.

“Bij dit soort mannen tref je compenserend gedrag. Ik maak wel eens mee dat een beetje macho-type doodsbang is voor de snelweg, maar keihard gaat scheuren op een straat door een woonwijk of een provinciale weg. Terwijl dat veel gevaarlijker is.”

Hoewel rijproblemen meestal een psychische oorzaak hebben, worden mensen ook wel eens door een eenvoudige technische kwestie gehinderd. “Ik had hier laatst een vrouw die problemen met terugschakelen had. Daardoor kwam ze steeds met te veel vaart op een kruispunt af en had ze geen overzicht. Ik snap niet hoe zij haar rijbewijs heeft kunnen halen. Zowel haar instructeur als de examinator hebben niet goed opgelet.”

Volgens Voerman zijn de rijproblemen van zijn klanten wel vaker terug te voeren op hun instructeur. De didactische eisen aan aankomende instructeurs zijn volgens hem veel te laag. “Op de instructeursopleiding leer je alleen om cursisten met een gemiddelde aanleg door het examen te krijgen. Je leert een ander kunstjes bijbrengen die zijn gebaseerd op procedures, maar niet op echt begrip. Mensen die bij mij komen, missen vaak het basisinzicht in het verkeer. Je moet ze dan leren hoe ze moeten kijken. Hoe ze het verkeer om zich heen moeten interpreteren.”

De leerlingen komen uit alle hoeken van het land en spenderen flinke bedragen aan het kleinkrijgen van hun probleem. En meestal niet tevergeefs. Zestig procent overwint geheel of gedeeltelijk zijn fobie en vrijwel iedereen met lichtere angsten durft op den duur weer achter het stuur plaats te nemen. “Soms krijg ik een vakantiekaartje uit het buitenland. Dan zijn ze daar helemaal zelf heen gereden.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden