'Richtlijn voor reanimatie negeert situatie Nederland'

INTERVIEW | Directeur Reanimatieraad: Kans op overleven groter dan in andere landen

Veel ouderen hebben lange tijd onterecht gedacht dat reanimatie een grote kans op ernstige hersenschade met zich meebrengt. Toch moeten ze geen wonderen verwachten van reanimatie, zegt Michael Kuiper, directeur van de Nederlandse Reanimatieraad, in reactie op deze week gepubliceerd onderzoek van het AMC. Hieruit kwam naar voren dat geen 50, maar maximaal 10 procent van de 70-plussers ernstige hersenschade aan reanimatie ondervindt. De onheilspellende cijfers kwamen uit een richtlijn die in 2013 was opgesteld door huisartsen, verpleeghuisartsen en verpleegkundigen.

Moeten we die richtlijn nu met een korrel zout nemen?

"Wij hebben de makers van die richtlijn destijds sterk geadviseerd om deze niet zo te publiceren. Wanneer je kijkt op welke onderzoeken zij zich baseren, wordt de Nederlandse situatie genegeerd. Ze hebben onder meer Japanse en Tsjechische onderzoeken bekeken. Maar die uitkomsten zeggen vrijwel niets over de situatie in Nederland."

Hoezo niet?

"In landen als Nederland, Denemarken en Zweden is de kans op overleving na een hartstilstand en reanimatie buiten het ziekenhuis veel groter dan in veel andere landen. Maar ook staken we de behandeling eerder als de situatie er op de intensive care na een reanimatiepoging slecht uitziet."

"U moet het zo zien: op de duizend mensen die gereanimeerd worden, overlijden er thuis ongeveer vijfhonderd en gaan er vijfhonderd naar het ziekenhuis. Een deel overlijdt alsnog op de eerste hulp, en een klein deel gaat snel in goede conditie naar huis. Vierhonderd gaan er door naar de intensive care. Hier overlijden er nog eens tweehonderd, in zestig tot tachtig procent omdat de behandeling gestaakt wordt. In landen als Japan, of in Zuid- en Oost-Europa hebben ze daar meer moeite mee. Daardoor eindigen daar meer mensen na een reanimatie in een vegetatieve of hulpbehoevende toestand."

Als die onderzoeken weinig tot niets zeggen over de Nederlandse situatie, zijn ouderen dan onterecht bang geweest om na een reanimatie als kasplantje te eindigen?

"Die angst is in elk geval gebaseerd op onjuiste informatie. Ik denk dat niet de makers van de richtlijn bewust iets kwalijks hebben willen doen. Ik denk dat ze vanuit een ander perspectief een beeld hebben willen schetsen waarvan zij denken dat het goed is voor hun patiënten, in veel gevallen verpleeghuisbewoners.

Die zouden van reanimatie moeten afzien, maar niet uit angst om als kasplant te eindigen?

"Inderdaad. Uit recent onderzoek bleek dat er in heel Nederland maar zo'n 25 mensen in vegetatieve toestand in verpleeghuizen verblijven, in de helft van de gevallen als gevolg van reanimatie. Dat valt dus heel erg mee.

"We moeten veel meer naar de vitaliteit van de ouderen kijken, dan ons blindstaren op de vermeende negatieve effecten van een reanimatie. Een gezonde zeventiger heeft redelijke kansen, maar een broze verpleeghuisbewoner nauwelijks. Hun probleem is vaak niet cardiologisch, en als het wel zo is, dan is het vanwege hun slechte gezondheid niet te verwachten dat het nog wat wordt. Alleen zullen ze waarschijnlijk overlijden, in plaats van in een comateuze toestand verder te moeten leven, zoals gevreesd."

'Onderzoek was er niet'

Verenso, de vereniging van specialisten ouderengeneeskunde, en initiatiefnemer van de richtlijn uit 2013 laat weten dat er tijdens het maken van de richtlijn inderdaad met de Reanimatieraad is gesproken. Maar volgens een woordvoerder waren er toen nog geen voltooide, Nederlandse onderzoeken die gebruikt konden worden. Volgens haar zijn de positieve Nederlandse uitkomsten daarom niet meegenomen. Volgens de Reanimatieraad waren er wel goede stukken beschikbaar, maar waren die inderdaad nog niet gepubliceerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden