Opinie

Richard III als terrorist

Een kind dat met de voeten eerst uit zijn moeder kwam, een zuigeling met een volgroeid gebit: zo luidt de legende over koning Richard III, die de wreedste despoot geweest is tijdens de Rozenoorlogen in Engelands late Middeleeuwen. In de versie die Peter Verhelst van het stuk heeft gemaakt en Johan Simons geregisseerd, is Richard ook een dromer, die tegenstribbelend de troon aanvaardt. Maar dat doet hij niet dan nadat de koning, zijn zieke broer Edward, is overleden en hij zijn andere broer, de simpele ziel Clarence, heeft laten ombrengen. Net als bij Shakespeare is Richard een man van extreem, bizar geweld die er niet voor terugdeinst bijkans zijn hele familie uit te roeien. Alleen zijn moeder, de hertogin van York, blijft onveranderlijk aan zijn zijde. Haar rol wordt gespeeld door Frieda Pittoors, haar zoon door Fedja van Huêt. Beiden zijn vrijwel onafgebroken op de scène, die in het ontwerp van Marc Warning een museumzaal is. Hij wordt gedomineerd door het schilderij van Rubens van de kindermoord in Bethlehem, en wordt geflankeerd door Rodins beeld van het zich in liefde verenigende paar aan de ene kant en door de musici van de Veenstudio aan de andere kant: Rik Elstgeest, Bo Koek en Ruben Samama.

Dit toneelbeeld is even bizar als de handeling en het geeft daaraan een voorname, maar tegelijk smartelijke sfeer. Naast de twee sterke hoofdrolspelers is er Frank Lammers in de rol van Trouw, een naam waaronder Verhelst een nieuw personage in de handeling heeft gebracht, de cynische handlanger van Richard in het kwaad tot de dood erop volgt. Een heel fraaie figuur die vrijwel onafgebroken aanwezig is, is Servé Hermans als de suppoost van de museumzaal, die terzijde op een stoel zit en de gebeurtenissen die zich achter het toneel afspelen: de terechtstellingen, de arrestaties enzovoort, afroept. Tussen deze vier figuren maken de anderen, de slachtoffers, hun opwachting: een mooie Sanne den Hertogh als Edwards zoon en als rivaal door Richard samen met z'n broertje achter een muur in de Tower gemetseld, Aus Greidanus jr. als Buckingham en Hannah van Lunteren als Lady Anne die Richard zo verbijsterend tot zijn vrouw maakt voordat hij ook haar laat ombrengen.

Deze 'Richard III' is een prachtig gespeeld, maar ook afstandelijk en esthetiserend vertoog over het kwaad. Die afstand wordt ook niet overbrugd door de viespeukerij (zoals Trouw het noemt) waarbij eieren stuk worden geslagen op hoofden, monden vol tomatensap over overhemden worden gesproeid of Richard zijn plas onbekommerd op een stoel laat kletteren. Ik vond het ook enorm smerig. Wel had dit tot voordeel dat Richard tegen het eind te vies om aan te pakken is en alle zakdoekjes waarmee hij zich poetst niets helpen. En het slotbeeld gaf een werkelijk angstige sensatie: Richard die zijn overhemd uittrekt en, met explosieven behangen, bereid lijkt de hele boel, met zijn moeder en ons er bij, op te blazen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden