Ria Stalman heeft nooit iets tegen doping gehad

Je was wel gek om te biecht te gaan waar al je medegebruikers zwijgen

Om van 'discuswerpstertje' een discuswerpster te worden, was in de jaren tachtig meer nodig dan Brinta. Dat was algemeen bekend, op een gegeven moment kwam de keuze: voortmodderen, stoppen of dat pilletje erbij. Als je er je mond maar over dichthield.

Dat heeft Ria Stalman, olympisch kampioen discuswerpen van Los Angeles 1984, 32 jaar volgehouden. Ofschoon ze haar liberale standpunt over doping altijd onverbloemd heeft geventileerd, ook voor ze toetrad tot het gilde der sterkste vrouwen, bewaarde ze haar geheim. Wie uit de school klapte had afgedaan. Schorsing, medailles en records kwijt, financiële repercussies, de schandpaal in ruil voor een levenswerk. Je was wel gek om te biecht te gaan waar al je medegebruikers zwijgen.

Er zijn geen aardschokken gesignaleerd nadat Stalman haar oppervlakkige biecht had gedaan in het televisieprogramma 'Andere Tijden Sport'. Leslie Deniz, de nummer twee van Los Angeles, haalde haar schouders erover op. Stalmans zonde is medailletechnisch verjaard, de atletiekunie beraadt zich over de geldigheid van haar Nederlandse record van 71,22 meter.

Aansluiten bij de Britten die ervoor pleiten alle (wereld)records te schrappen, lijkt een beter idee. Die oproep klinkt niet voor het eerst, herschrijven van ranglijsten is geen precedent. Bij gewichtheffen gebeurde het meermalen. Toen worpen over de 100 meter gingen, werd het zwaartepunt van de speer verlegd. Er werd gewoon opnieuw begonnen.

Het is een raadsel waarom die maatregel nooit serieus is overwogen. Sinds in 1990 de out of competition-controles werden ingevoerd, is met name bij de vrouwen het niveau op veel atletiekonderdelen drastisch gedaald. Stalman staat zeventiende op de wereldranglijst als hoogste westerse. Boven haar staan op een Chinese na louter atletes uit het Oostblok, waar doping centraal werd gestuurd of zelfs opgelegd (DDR) door de overheid.

Ook de Amerikanen konden er wat van, zo is later gebleken. Om de Olympische Spelen van Los Angeles succesvol te maken, werd gewerkt met een gestructureerd dopingprogramma. Na de sluitingsceremonie waren veel controlestalen spoorloos verdwenen.

Stalman was na Fanny Blankers-Koen de tweede Nederlandse atletiekkampioene; Ellen van Langen volgde in 1992. De werpster geldt wel als de 'vergeten' kampioene. Na een moeizame ontwikkeling begon ze een jaar voor de Spelen ineens echt ver te gooien. Dat mondde drie weken voor de Spelen uit in het record waarop ze trotser is dan op het goud van de boycotspelen.

In die tijd was de conclusie snel getrokken: wie ineens meters verder werpt, heeft meer gedaan dan trainen. Dan zijn de grenzen van de regels opgezocht, zoals de voetballer doet met overtredingen en intimidatie. Dat was makkelijk, gecontroleerd werd er alleen na wedstrijden. En in Amerika, waar ze dicht bij de Mexicaanse grens woonde, werd over anabole steroïden niet moeilijk gedaan. Het hoorde bij de cultuur, bij de koude oorlog met het Oostblok.

Beschuldigingen en verontwaardiging vielen Stalman regelmatig ten deel, 'vrienden' klapten uit de school. De Krant op Zondag publiceerde in 1992 over Stalmans aanhouding bij de Mexicaanse grens, met anabole steroïden. En met beschuldigingen van kogelstootster Jennifer Smit die haar daarbij had vergezeld. Smit nam na lezing afstand van het artikel ('gemeen sprookje') al 'dacht' ze wel dat Stalman gebruikte.

Stalman zat stil en liet de stormen over zich heen razen. Ze bekende niet, maar zei ook niet afwijzend te staan tegenover doping. Argumenten als onnatuurlijk, onsportief of onethisch maakten op haar geen indruk. Toen ze nog goed moest worden, zei ze dat slechts de twijfels over bijverschijnselen haar aan de schone kant hielden.

In 1988 in Trouw: "Ik ben er voorstander van dat anabolen worden vrijgegeven, mits onder strenge controle. . . . Waarom mag ijzertekort wel worden aangevuld en testosterontekort niet? Het is zo overduidelijk dat een halve milligram van een anabolicum wonderen kan doen wanneer atleten zich helemaal scheel trainen."

Honderden miljoenen zijn inmiddels uitgegeven aan de dopingjacht, en wat heeft het geholpen? Donderdag komt er van het wereld anti-dopingagentschap Wada een tweede rapport over een gestructureerd dopingsysteem in de Russische atletiek. Met vertakkingen naar corrupte bestuursleden bij de IAAF, die tegen betaling positieve dopingtests wegmoffelden.

Hoe groot is in die mondiale orkaan de zucht van Stalman uit andere tijden? Zal de bevestiging van een publiek geheim, zoals is gesuggereerd, de Nederlandse topatleten in Rio raken? Alsof het land met de toptien-ambitie tot afgelopen vrijdag boven alle twijfel was verheven. Tijdens de Winterspelen van Sotsji werd Herman Ram, directeur van de Dopingautoriteit, door de Noorse televisie ter verantwoording geroepen voor het 'verdacht' goede presteren van Nederlandse schaatsers in combinatie met een ondermaats anti-dopingprogramma.

Voor argwaan zijn geen bekentenissen uit de oude doos nodig. Die wordt, net zoals in de jaren zeventig en tachtig, opgewekt waar prestatiecurven moeilijk verklaarbaar lijken en de mazen in de wet groot.

Britse atletiekbond: schrap alle oude wereldrecords

De Britse atletiekbond stelt voor met een schone lei te beginnen in de door doping geplaagde moeder aller sporten. Om die reden moet er een streep door alle bestaande wereldrecords. De invloedrijke bond stelt ook voor een betrapte atleet voor minstens acht jaar te schorsen en alle dopingcontroles in een openbaar register te plaatsen.

,,Radicale maatregelen zijn nodig om het vertrouwen in de sport te herstellen. Meer transparantie, zwaardere straffen, langere schorsingen en zelfs opnieuw beginnen met wereldrecords in een dopingvrij tijdperk. We moeten openstaan voor alles wat de sport zijn geloofwaardigheid kan teruggeven'', zegt voorzitter Ed Warner van UK Athletics, dat gisteren 'Manifest voor een Schone Atletiek' presenteerde. UK Athletics komt met veertien aanbevelingen voor schonere atletiek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden