Analyse

Rex Tillerson is met lege handen aangekomen in Moskou

De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Rex Tillerson, links, and Amerikaanse ambassadeur in Rusland, John Tefft, net na de aankomst van Tillerson in Moskou.Beeld AP

De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken is in Rusland aangekomen om daar het standpunt van de VS over Syrië over te brengen. Maar Amerika weet het zelf niet.

De Russische minister van buitenlandse zaken Sergej Lavrov kan achterover leunen als hij zijn collega Rex Tillerson op woensdag ontmoet. De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken zal Lavrov vertellen dat het gedrag van de Russen in Syrië niet door de beugel kan. Maar de vervolgvraag, hoe moet het dan wel in Syrië?, kan Tillerson zelf amper beantwoorden.

De Amerikanen worstelen met een plan van aanpak sinds hun raketaanval op een Syrische militaire basis vorige week. Het Witte Huis lijkt er inmiddels over uit dat de Syrische president Assad geen deel kan uitmaken van een politieke oplossing in Syrië, maar hoe nu precies verder blijft vaag. Zetten de Amerikanen alles op alles om Assad te verdrijven? Of heeft de strijd tegen Islamitische Staat (IS) nog altijd de prioriteit?

Het hangt ervan af wie je het vraagt. President Trump maakte vorige week duidelijk dat de raketaanval eenmalig zou zijn, maar zijn veiligheidsadviseur McMaster sloot een nieuwe militaire actie niet uit.

Wat is de rode lijn?

Witte-Huiswoordvoerder Sean Spicer suggereerde maandag zelfs dat de rode lijn niet langer ligt bij een chemische aanval. Wat hem betreft kunnen vatbommen ook niet door de beugel. “Als je een baby vergast, of een vatbom op onschuldige mensen gooit, zal deze president reageren”, aldus Spicer.

Dat zou betekenen dat de Amerikanen zich definitief mengen in het Syrische conflict, want Assad maakt regelmatig gebruik van olievaten gevuld met explosieven. Toen het Witte Huis werd gevraagd om een nadere toelichting op de opmerking van Spicer, werd gemeld dat die verkeerd geïnterpreteerd was. De woordvoerder zou hebben gedoeld op vatbommen met gifgas. Spicer zorgde daarna weer voor verwarring, toen hij stelde dat zelfs Hitler nooit zo laag is gezonken als Assad met het gebruik van chemische wapens.

Aan Tillerson woensdag de taak om de Russen een duidelijke boodschap over te brengen. Maar het is de vraag of dat wel mogelijk is zonder een welomschreven Amerikaans plan de campagne.

Geen eenheid

Daar komt nog eens bij dat de verschillende bondgenoten van de Verenigde Staten ook al geen eenheid uitstralen. Op dinsdag vergaderden de G7 - Italië, Duitsland, Frankrijk, Canada, Japan, Groot-Brittannië en de Verenigde Staten. Syrië was het belangrijkste gespreksonderwerp. De Britse minister van buitenlandse zaken, Boris Johnson, zette hoog in tijdens die ontmoeting. Hij dreigde met sancties tegen hooggeplaatste Russische en Syrische militairen vanwege de gifgasaanval van vorige week.

Maar Johnson overspeelde zijn hand. Zijn collega’s uit Duitsland en Italië zitten voorlopig niet op strafmaatregelen te wachten. Ze willen eerst weten wie er achter de chemische aanval zit. De Amerikaanse inlichtingendiensten schreven dinsdag in een rapport overigens dat ze zeker weten dat Assad het gifgas heeft gebruikt.

Maar voor de bondgenoten is dit niet genoeg om harde maatregelen te nemen. Volgens de Italiaanse minister van buitenlandse zaken is het fout om Rusland nu te isoleren of een hoek in te drukken.

Dat Moskou de confrontatie met Tillerson met vertrouwen tegemoet ziet, is tegen deze achtergrond niet verwonderlijk. President Poetin geeft geen krimp en doet waar hij goed in is: verwarring zaaien.

Hij benadrukt dat er een onafhankelijk onderzoek van de Verenigde Naties moet komen naar de gifgasaanval. In de tussentijd beschuldigt hij de Syrische rebellen en jihadisten ervan chemische aanvallen te organiseren om Amerikaanse militaire actie in Syrië te rechtvaardigen. Poetin wees er dinsdag fijntjes op dat de hele situatie hem doet denken aan 2003, toen de Amerikanen onder valse voorwendselen Irak binnenvielen.

De Russische president weet dat dit een pijnlijk hoofdstuk is voor de Amerikanen. Tillerson krijgt het niet gemakkelijk in Moskou.

Lees ook: Volgens Sean Spicer gebruikte Hitler geen chemische wapens.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden