Revival van de musicalfilm

hommage aan het genre Met 'La la land' blaast Damien Chazelle de Hollywoodmusicalfilm nieuw leven in. Met hedendaagse versies van Fred Astaire en Ginger Rogers.

De openingsscène is meteen raak. Het is een warme, zomerse dag, en op de drukke snelweg naar Los Angeles komt het verkeer langzaam tot stilstand. Overal geprikkelde filerijders, maar dan klinken de eerste tonen van 'Another Day of Sun', en in een mum van tijd verandert het asfalt in een zee van zingende mensen, dansend op de motorkap, zwierend in de vangrail.

En zo zuigt 'La La Land' ons het fantastische universum binnen van twee jonge mensen, Mia en Sebastian, die allebei met grote dromen op weg zijn naar Los Angeles, de stad waar zij hoopt op een carrière als actrice en hij het probeert te maken als jazzpianist. Ze zien elkaar voor het eerst in die file, als toevallige passanten. Wij weten dat in musicals niets toevallig is. Damien Chazelle, de 31-jarige scenarist en regisseur van de film, weet dat ook.

Chazelle's kennis van oude Hollywoodmusicals spat van het doek. Niet dat hij een kopie maakte, of een pastiche. Nee, 'La La Land' is een originele, hedendaagse musical die als hommage aan klassiekers in het genre terugvoert naar de begintijd, de jaren dertig, toen musicals werden gemaakt voor een groot, uitgelaten publiek.

Broadway

In 'The Jazz Singer', die verscheen in 1927, en die bekendstaat als de eerste officiële geluidsfilm, zong Al Jolson liedjes als 'Toot, Toot, Tootsie!', heupwiegend voor een orkestje. Het bioscooppubliek had tot dan toe zwijgende films gezien. Je kunt je de verrassing voorstellen.

Bioscoopgangers reageerden eind jaren twintig zelfs zo enthousiast op zang- en dansnummers in films, dat Hollywood in groten getale componisten en acteurs van Broadway liet komen. In 1930 werden er verspreid over de studiocomplexen in Los Angeles meer dan honderd musicals gemaakt. Verbazingwekkende aantallen, als je bedenkt dat het genre in Hollywood inmiddels op sterven na dood is.

De Amerikaanse filmindustrie wordt tegenwoordig gegijzeld door 100 miljoen dollar kostende computerspektakels, superheldenfilms en hier en daar wat verfilmingen van boeken en toneelstukken die zich al bewezen hebben. De productie is gericht op safe spelen.

Vandaar dat er dit jaar door meer filmmakers werd teruggeblikt op de Gouden Eeuw van Hollywood, waarin de meeste musicals werden gemaakt, en die grofweg de jaren dertig, veertig en vijftig beslaat. De Coen Brothers brachten in hun speelfilm 'Hail, Caesar!' onder meer een ode aan de oude tapdansfilm. Met Scarlett Johansson voerden ze daarbij een ravissante schoonzwemster op waarmee je je even terugwaande in een oude 'aquamusical' met Esther Williams, een subgenre van de musical dat zich voornamelijk in het zwembad afspeelde, met duizelingwekkende mozaïeken van synchroonzwemsters.

Rillingen

Ook Woody Allen - die zich twintig jaar terug al overgaf aan de musical met 'Everyone Says I Love You' - reconstrueerde afgelopen zomer het oude Hollywood in zijn speelfilm 'Café Society', het verhaal van twee jonge dromers en gedoemde geliefden, gesitueerd tussen wuivende palmbomen en spiegelende zwembaden.

Chazelle sluit het jaar in dezelfde nostalgische stijl af met 'La La Land', een droom van een musical, die via het heden terugblikt op het verleden door van Emma Stone en Ryan Gosling hedendaagse versies van Ginger Rogers en Fred Astaire te maken. Het gouden danspaar uit de jaren dertig, dat door tien Hollywoodmusicals zweefde met als hoogtepunten 'Top Hat' en 'Swing Time', cirkelde zo sierlijk om elkaar heen, dat de rillingen nog steeds over je rug lopen.

Gene Kelly zong en danste in een van de mooiste musicals ooit gemaakt, 'Singin' in the Rain' uit 1952 (op nieuwjaarsdag weer op tv). Kelly is zo verliefd dat hij in de stromende regen zijn paraplu dicht klapt, en dansend en zingend zijn weg vervolgt, zo aanstekelijk slierend om lantarenpalen en stampend in plassen dat je zelf weer vlinders in je buik voelt.

Ook de liefdespijn werd in oude musicals bezongen. Het schoolvoorbeeld is 'West Side Story', op muziek gezet door Leonard Bernstein, en in 1961 goed voor tien Oscars. In het op 'Romeo en Julia' geïnspireerde verhaal probeerden Tony en Maria als geliefden tevergeefs stand te houden tussen het geweld van rivaliserende jeugdbendes in New York.

Catherine Deneuve

'My Fair Lady', 'Mary Poppins' en 'The Sound of Music' volgden nog, en in de jaren zeventig uitschieters als 'Cabaret' en 'Grease', maar de hoogtijdagen van de Hollywoodmusical waren halverwege de jaren zestig wel voorbij. Opmerkelijk is dat er precies in die overgangsfase naar meer realistische Hollywoodfilms, waarin musicals naar de achtergrond verdwenen, een Franse regisseur opstond die zich juist weer liet inspireren door de bloeitijd van het genre.

Jacques Demy maakte in 1964 'Les parapluies de Cherbourg', niet zomaar een musical met zang- en dansnummers, maar een geheel gezongen film, gemaakt in nauwe samenwerking met componist Michel Legrand. Het tragische liefdesverhaal van Guy en Geneviève, uit elkaar getrokken door oorlog en klasseverschil, voltrok zich juist in een spetterende, kleurrijke wereld dat het muzikale spektakel van Hollywood combineerde met de maatschappelijke realiteit van de jonge honden van de Franse Nouvelle Vague. Als hoogtepunt in het Europese musicalgenre werd 'Les parapluies de Cherbourg', dat van Catherine Deneuve een ster maakte, bekroond met de Gouden Palm in Cannes.

Het is Chazelle's lievelingsfilm, ontdekt toen hij met zijn Franse vader en Amerikaanse moeder een tijdje in Parijs verbleef en daar ook Demy's opvolger 'Les Demoiselles de Rochefort' zag, de musical die Deneuve verenigde met het boegbeeld van de oude Hollywoodmusical Gene Kelly.

Magnifiek zoals de jonge regisseur - inmiddels uitgeroepen tot het nieuwe wonderkind van Hollywood - zijn gevoeligheid voor de Amerikaanse en Franse filmcultuur samenbrengt in 'La La Land' en de geschiedenis van de musical als het ware samenbalt in zijn vertelling, in nauwe samenwerking - dat moet gezegd - met zijn studievriend en componist Justin Hurwitz.

'La La Land' blaast de Hollywoodmusical nieuw leven in. Een musical gebaseerd op een origineel verhaal met een originele score, die niet gebaseerd is op een Broadwayhit, en niet simpel uit de jukebox komt. Als de voortekenen niet bedriegen gaat 'La La Land' hoge ogen gooien bij de Golden Globes in januari en de Oscars in februari. Tot die tijd zingen en dansen we mee met love birds Mia en Sebastian, en pinken we een traantje weg, zoals de betere musical en de eindejaarsblues dat verlangen.

Wie weet, was de musical voor bioscoopgangers in de jaren dertig wel het vehikel dat hen optilde, en wegleidde van de depressiejaren. De manier waarop 'La La Land' nu door pers en publiek omarmd wordt, aan het eind van een dramatisch jaar vol aanslagen en betreurde doden, zou kunnen duiden op eenzelfde hunkering naar vreugde, schoonheid en elegantie.

De vijfsterrenrecensie van 'La La Land' staat op pagina 15.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden